President Donald Trump (links) en de Chinese president Xi Jinping arriveren op 14 mei 2026 bij een staatsdiner in de Grote Hal van het Volk in Beijing. (Foto: AP)
De "economische aanval" die minister van Financiën Scott Bessent heeft aangekondigd op de financiële connecties van Iran wereldwijd, kent één belangrijke beperking: China.

Beijing is de grootste handelspartner van Iran en de belangrijkste koper van Iraanse olie. Terwijl de VS probeert de Islamitische Republiek te isoleren van zijn resterende economische partners, bereidt president Donald Trump zich voor om volgende maand de Chinese leider Xi Jinping te ontvangen om een fragiel handelsbestand te behouden.

In Bessents recente verklaring ontbraken details over hoe de Trump-regering China specifiek zou aanpakken, wat twijfels oproept over de effectiviteit van de nieuwe campagne. De VS moet namelijk maximale druk op Iran zetten zonder de spanningen met China te verhogen, iets dat nadelig kan zijn voor de Amerikaanse economie.

Volgens Edgard Kagan, senior adviseur China studies bij het Center for Strategic and International Studies, was de aankondiging bewust terughoudend om verstoring van de geplande top te voorkomen. Zowel voor Xi’s staatsbezoek aan Washington als voor Trump is de ontmoeting van groot belang.

Dat betekent volgens Kagan dat Washington en Beijing een delicate dans moeten uitvoeren. De vraag is of er ruimte is om China te bewegen de handel met Iran te verminderen zonder dat China weigert mee te werken omdat het de eisen onredelijk vindt.

China kiest waarschijnlijk voor minimale naleving
Als reactie op “Operation Economic Outcast” verklaarde Beijing dat de samenwerking met Iran altijd “binnen het kader van het internationale recht” is geweest. China ontvangt meer dan 80% van de Iraanse olie, meestal via indirecte kanalen.

Een woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken zei dat de samenwerking “niet verstoord of ondermijnd mag worden” en dat China “alle noodzakelijke maatregelen zal nemen om zijn eigen rechten en belangen resoluut te beschermen.” China herhaalde zijn verzet tegen “illegale unilaterale sancties.”

Kagan noemde deze reactie een “houdgreep”, waarbij China zo min mogelijk zal doen om aan de eisen te voldoen zonder openlijk de VS uit te dagen. Praktijken als ‘ship-to-ship’ olieoverdrachten om de oorsprong van Iraanse olie te verbergen, blijven volgens hem doorgaan.

Sun Yun van het Stimson Center verwacht dat China alleen zal meewerken als het doel is om genoeg druk op Iran uit te oefenen voor concessies, bijvoorbeeld rondom de Straat van Hormuz, zonder de economische banden volledig te verbreken. China kan bijvoorbeeld het Iraanse olie-import iets terugschroeven om samenwerking te tonen.

Met de geplande top tussen Trump en Xi in het vooruitzicht, willen beide partijen een grote escalatie vermijden. China moet de VS iets geven, en de VS moet accepteren dat het niet alles zal krijgen wat het vraagt.

VS lijkt niet hard te zullen optreden tegen China
Tot nu toe heeft de Trump-regering geen sancties opgelegd aan grote Chinese bedrijven of banken die aan het Amerikaanse financiële systeem zijn verbonden en dus kwetsbaar zijn voor Amerikaanse straffen.

Minister Bessent kondigde aan dat bijna 60 Iraan-gerelateerde entiteiten worden bestraft vanwege betrokkenheid bij nucleaire en raketprogramma’s, cyberactiviteiten en oliehandel. Dit betreft ook enkele bedrijven en personen in China en Hongkong.

Met Xi’s bezoek op komst lijkt Trump niet geneigd om nu hard op te treden tegen China, aldus analisten. Trump wil de handelsvrede met China behouden en koestert een persoonlijke verstandhouding met Xi, waardoor hij vlak voor het staatsbezoek waarschijnlijk geen confrontatie zal zoeken.

Xi’s bezoek opent ook de deur voor Trump om in november naar China te gaan voor de APEC-leiderstop. In zijn tweede termijn is Trump minder scherp op China dan in zijn eerste en prijst hij regelmatig zijn goede relatie met Xi na een zware handelsoorlog vorig jaar.

De Amerikaanse zakenwereld juicht Xi’s bezoek toe als een positief teken, ook al zijn grote deals misschien lastig te realiseren.

Volgens Craig Singleton van het Foundation for Defense of Democracies gokt Beijing erop dat Washington het huidige leiderschapsdynamiek niet zal riskeren door voor de top grote Chinese entiteiten aan te pakken.