Een pompinstallatie is in werking nabij een ruwe-olieveld in het Permian Basin, vlakbij Midland, Texas, VS. (Foto: Reuters)
De wereldwijde oliesector staat de komende weken voor verdere krapte, zelfs als de Verenigde Staten (VS) en Iran erin slagen een vredesakkoord te sluiten om hun conflict te beëindigen. Experts waarschuwen dat het maanden zal duren voordat de olieleveringen uit de Golfregio weer volledig zijn hervat en de voorraden wereldwijd zijn aangevuld. Hierdoor zullen oliebedrijven nog geruime tijd opslagfaciliteiten aanspreken om te voldoen aan de hoge vraag tijdens het zomerseizoen.

Sinds het begin van het conflict in het Midden-Oosten hebben landen en bedrijven gebruikgemaakt van noodvoorraden, commerciële opslag en olie in transit om de leveringsschok op te vangen. Toch is het volledige effect van de verstoringen nog niet voelbaar in de markten en economieën, omdat de productie en export uit de regio pas over meerdere maanden weer op het oude niveau zullen zijn, aldus leidinggevenden van energiebedrijven en marktanalisten.

Normaliter bouwen raffinaderijen en handelaren voorraden op richting de zomer, wanneer de vraag piekt door meer transport, landbouw en toerisme. Nu echter raken de voorraden juist snel uitgeput. Goldman Sachs verwacht dat de wereldwijde oliereserves zullen dalen tot het laagste niveau sinds minstens 2018, toen betrouwbare data beschikbaar kwamen.

Patrick Pouyanne, CEO van TotalEnergies, schat dat wereldwijd al tussen de 10 en 13 miljoen vaten olie per dag uit voorraden zijn onttrokken, wat neerkomt op minstens 500 miljoen vaten. Ter vergelijking: de VS beschikt over ongeveer 460 miljoen vaten ruwe olie in hun voorraden. Equinor-topman Anders Opedal geeft aan dat het minstens zes maanden zal duren voordat de markt weer normaal functioneert, zelfs bij vrede in het Midden-Oosten.

De recente vooruitgang in vredesgesprekken leidde woensdag tot een daling van bijna 8% in de Brent-olieprijs, tot ongeveer 101 dollar per vat. Analisten wijzen echter op het feit dat fysieke prijzen van ruwe olie en benzine pas op langere termijn zullen dalen, zodra productie en voorraden zich herstellen van een van de grootste verstoringen ooit.

De vraag naar olie zal waarschijnlijk alleen maar toenemen zodra het conflict voorbij is, omdat landen en bedrijven hun voorraden willen aanvullen en stilgelegde productie-installaties weer opstarten. Zo kondigde Australië onlangs een investering van 7,22 miljard dollar aan om brandstofreserves op te bouwen. Ook de Europese Commissie onderzoekt aanpassing van haar regels voor olievoorraden, met speciale aandacht voor kerosine.

Sinds het begin van de oorlog in februari zijn de voorraden wereldwijd gedaald van 105 naar circa 98 dagen aan consumptie, terwijl raffinageproducten snel opraken. Rystad Energy schat dat er tot nu toe 600 miljoen vaten olie aan aanbod zijn verloren gegaan, en dat dit kan oplopen tot 1,2 tot 2 miljard vaten tegen de tijd dat alles genormaliseerd is.

Ook de wereldwijde gasmarkt kampt met tekorten, onder meer door sluitingen van gasproductie in Qatar en oorlogsschade. Dit resulteert in een verlies van 7 tot 11 procent van het jaarlijkse vloeibaar aardgas (LNG)-aanbod.

De VS kampt met de laagste benzinevoorraden voor deze tijd van het jaar sinds 2014. Morgan Stanley voorspelt dat de voorraden tegen het einde van de zomer verder zullen dalen tot 198 miljoen vaten, wat zorgt voor extra druk op de brandstofmarkt. Europese landen kunnen zelfs al in juni met tekorten aan vliegtuigbrandstof te maken krijgen, aldus de Internationale Energieagentschap (IEA).

Ondanks de mogelijke heropening van de Straat van Hormuz zal het herstel traag zijn. Schepen hebben gemiddeld 30 dagen nodig om van het Midden-Oosten naar Europa te varen, en nog eens 40 dagen om de VS te bereiken. Daarnaast is het herstel van raffinaderijen in de regio gehinderd; bijna 2 miljoen vaten per dag aan raffinagecapaciteit ligt stil, wat essentieel is voor de brandstofvoorziening in Afrika, Azië en Europa.