Mensen lopen langs een reclamebord met een afbeelding van de nieuwe opperste leider van Iran, Mojtaba Khamenei, te midden van een staakt-het-vuren tussen de VS en Iran, in Teheran, Iran. (Foto: Reuters)
De hoop op een diplomatieke doorbraak in de oorlog tussen de Verenigde Staten (VS), Israël en Iran is begin deze week verder afgenomen. De onderhandelingen om het twee maanden durende conflict te beëindigen liggen stil, terwijl zowel Teheran als Washington weinig bereidheid tonen om hun voorwaarden te versoepelen.

De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Abbas Araqchi, verliet Pakistan zaterdag zonder resultaat, waarna president Donald Trump de geplande reis van zijn speciale gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner naar Islamabad annuleerde. Daarmee lijken de vredesvooruitzichten verder te vervagen.

De impasse houdt ’s werelds grootste economie en een belangrijke olieproducent gevangen in een confrontatie die de energieprijzen naar meerjarige hoogten heeft gedreven, de inflatie aanwakkert en de groeivooruitzichten wereldwijd verslechtert.

De Iraanse president Masoud Pezeshkian benadrukte in een telefoongesprek met de Pakistaanse premier Shehbaz Sharif dat Teheran niet bereid is deel te nemen aan “opgelegde onderhandelingen” onder dreiging of blokkade. Volgens Pezeshkian moet de VS eerst “operationele obstakels” wegnemen, waaronder de blokkade van Iraanse havens, voordat de onderhandelingen zinvol kunnen plaatsvinden.

Araqchi noemde zijn bezoek aan Pakistan “zeer vruchtbaar,” maar een Iraanse diplomatieke bron in Islamabad liet weten dat Iran “maximalistische eisen” van de VS niet zal accepteren.

President Trump verklaarde in Florida dat hij de reis van zijn gezanten annuleerde vanwege te hoge kosten en omdat het Iraanse aanbod onvoldoende was. Op het sociale mediaplatform Truth Social sprak hij van “enorme interne strijd en verwarring” binnen de Iraanse leiding en stelde: “Niemand weet wie de baas is, zelfs zij niet. Wij hebben alle kaarten, zij geen enkele. Als ze willen praten, hoeven ze alleen maar te bellen!”

Tegelijkertijd verscherpte Israël de regionale spanningen doordat premier Benjamin Netanyahu zijn troepen opdracht gaf Hezbollah-doelen in Libanon aan te vallen, ondanks een drie weken durende wapenstilstand.

Iran houdt de strategisch belangrijke Straat van Hormuz grotendeels gesloten, een cruciale doorgang voor ongeveer een vijfde van ’s werelds olie- en vloeibaar aardgastransport, terwijl de VS de Iraanse olie-export blokkeren.

Eerder gaf woordvoerster van het Witte Huis Karoline Leavitt nog aan dat de VS enige vooruitgang zagen van Iraanse zijde en dat vicepresident JD Vance bereid was terug te keren naar Pakistan. Vance leidde eerder deze maand een eerste, onsuccesvolle onderhandelingsronde in Islamabad.

Het conflict tussen de VS en Iran begon met gezamenlijke luchtaanvallen van de VS en Israël op 28 februari. Sindsdien heeft Iran onder meer Israël, Amerikaanse bases en Golfstaten aangevallen. Hoewel er een wapenstilstand geldt, blijft de situatie gespannen en fragiel.