Rusland toonde zijn Yars-intercontinentale ballistische raketsysteem tijdens een parade in Moskou afgelopen mei. (Foto: Reuters)
Het laatste grote nucleaire wapenbeheersingsverdrag tussen Rusland en de Verenigde Staten, het New START-verdrag, verloopt deze week. Rusland verklaarde woensdag dat het zich “niet langer gebonden” acht aan de limieten voor het aantal ingezette kernkoppen, nu de VS niet heeft gereageerd op het voorstel van president Vladimir Putin om het verdrag met nog een jaar te verlengen.

Het New START-verdrag, ondertekend in 2010 door toenmalig president Barack Obama en de Russische president Dmitry Medvedev, beperkt het aantal strategische kernwapens dat beide landen mogen inzetten. Het verdrag trad in 2011 in werking en was bedoeld om de nucleaire bewapening te reguleren en een nieuwe wapenwedloop te voorkomen.

Met het aflopen van het verdrag per donderdag zijn Moskou en Washington vrij om hun arsenaal aan raketten en kernkoppen aanzienlijk uit te breiden, hoewel dit logistieke uitdagingen met zich meebrengt en tijd zal vergen. De Russische minister van Buitenlandse Zaken sprak van het “bewust negeren” van hun verlengingsvoorstel door de VS en noemde deze houding “fout en betreurenswaardig”.

Ondanks het verstrijken van het verdrag heeft de Amerikaanse president Donald Trump aangegeven open te staan voor een nieuw akkoord. In een interview met The New York Times sprak hij over een “beter akkoord” en benadrukte hij dat China betrokken moet worden bij toekomstige nucleaire onderhandelingen.

Experts waarschuwen dat het vervallen van New START kan leiden tot een nieuwe nucleaire wapenwedloop, mede door de snelle uitbreiding van China’s nucleaire arsenaal. Matt Korda, expert bij de Federation of American Scientists, waarschuwde dat zonder het verdrag beide landen honderden extra kernkoppen kunnen inzetten, wat in het ergste geval kan leiden tot een verdubbeling van hun strategische arsenaal.

De naderende afloop van het verdrag bracht ook paus Leo naar voren, die in een dringende oproep aan beide landen vroeg het akkoord niet te laten verlopen. “Het is urgenter dan ooit om de logica van angst en wantrouwen te vervangen door een gedeelde ethiek die keuzes leidt in het belang van het gemeenschappelijk goed,” aldus de paus tijdens zijn wekelijkse audiëntie.

De wereld wacht nu gespannen af of de VS en Rusland alsnog tot een nieuw akkoord komen om de controle op hun kernwapens voort te zetten, of dat het einde van New START een periode van verhoogde nucleaire spanningen en onzekerheid inluidt.