Dossier Houtexport 12: HvJ: geen recht op certificaten bij onjuiste houtopgave

Het Hof van Justitie (HvJ) maakt in zijn vonnis van dinsdag ondubbelzinnig duidelijk dat de Staat niet verplicht kan worden om foutieve of misleidende certificering voor houtexport voort te zetten, zelfs niet wanneer die praktijk in het verleden is gedoogd. Rechtszekerheid kan nooit worden ontleend aan handelen dat in strijd is met nationale en internationale regelgeving. In het inmiddels vernietigde vonnis van kantonrechter Robert Praag was de Staat nog veroordeeld om fytosanitaire certificaten af te geven onder de benaming Mora round logs, op straffe van een dwangsom van SRD 1 miljoen per uur.

De cruciale overweging van het HvJ luidt dat gedragingen die:
● in strijd zijn met nationale regelgeving,
● internationale verdragen schenden,
● en bewust onjuiste informatie bevatten,
geen fundament kunnen vormen voor rechtszekerheid of gerechtvaardigd vertrouwen.

Het HvJ stelt vast dat de houtexporteurs wisten – of redelijkerwijs behoorden te weten – dat niet alle uitgevoerde houtsoorten waren toegestaan voor invoer in India en dat de benaming Mora werd gebruikt om die invoerbeperkingen te omzeilen. In een dergelijke situatie kan volgens het HvJ geen beroep worden gedaan op bescherming door het bestuursrecht. Volgens het HvJ ontbreekt zowel een geldige aanvraag als een rechtsgrond voor de vordering van de houtexporteurs.

Toelichting persrechter: geen aanvraag, geen weigering
Persrechter Ingrid Lachitjaran lichtte na de uitspraak toe dat het HvJ “opnieuw rechtdoende” de vorderingen van de houtexporteurs heeft afgewezen. De kern van de beslissing is dat niet is gebleken dat daadwerkelijk een aanvraag is ingediend voor fytosanitaire certificaten voor Mora-hout, bestemd voor India. Het schip zou naar China vertrekken en daarvoor is aan het ministerie van Landbouw, Veeteelt en Visserij (LVV) gevraagd om het hout te vergassen. Het schip zou echter niet naar China maar naar India vertrekken, zonder dat er een bestemmingswijziging is aangevraagd. 

“Als er geen aanvraag is gedaan, kan ook niet worden gesproken van een weigering door de Staat,” stelde Lachitjaran. “Reeds om die reden ontvalt de grondslag aan de vordering.” 

Daarnaast oordeelt het Hof dat geen sprake is van een bestendige gedragslijn waarop de exporteurs zich konden beroepen. Uit het onderzoek is gebleken dat op exportdocumenten structureel een onjuiste houtsoort werd vermeld om inklaring in India mogelijk te maken.

Onjuiste certificering schept geen vertrouwen
Volgens het HvJ kan een praktijk waarbij bewust onjuiste houtsoorten op fytosanitaire certificaten worden vermeld, niet worden aangemerkt als een gedraging die rechtszekerheid of gerechtvaardigd vertrouwen schept. Integendeel: dergelijke handelingen zijn in strijd met nationale regelgeving en internationale verdragen, die voorschrijven dat certificaten naar waarheid moeten worden opgemaakt.

Het HvJ stelt vast dat slechts vier Surinaamse houtsoorten zijn toegestaan voor invoer in India, terwijl andere houtsoorten werden geëxporteerd. Om die export toch mogelijk te maken, werd de verzamelnaam Mora gebruikt, terwijl het in werkelijkheid ging om houtsoorten die in India verboden zijn.
“Wie weet dat een werkwijze onjuist is, kan daaraan geen gerechtvaardigd vertrouwen ontlenen,” licht Lachitjaran het oordeel van het HvJ toe.

Overgangsperiode en waarschuwingen meegewogen
Bij de beoordeling heeft het HvJ ook meegewogen dat de Staat al in 2022 maatregelen had aangekondigd om onjuiste certificering tegen te gaan, met een overgangsperiode van zes maanden. In oktober 2025 zijn alle houtexporteurs opnieuw schriftelijk geïnformeerd dat de geldende regels voortaan strikt zouden worden nageleefd en gehandhaafd.

Dat de exporteurs daarna toch doorgingen met het indienen van onjuiste gegevens, kan volgens het HvJ niet aan de Staat worden verweten.

Zes houtexporteurs veroordeeld in proceskosten
De zaak was aangespannen door zes houtexporteurs: Pinnacle Timber Products N.V., Green Wood World N.V., Harmony Timber N.V., Wintrip International N.V., Bakhuis Forest N.V. en Atlantic Asia Resources N.V. Zij werden bijgestaan door advocaten Shiraz Boedhoe en Joan Nibte.

De Staat werd vertegenwoordigd door advocaten Deepak Jairam en Sangeeta Nanda. Het Hof heeft de exporteurs veroordeeld tot betaling van de proceskosten, vastgesteld op SRD 17.500.

De zaak is behandeld door het Hof van Justitie onder voorzitterschap van fungerend president Siegline Wijnhard, met als leden Alida Johanns en Jane Jansen.

Betekenis van de uitspraak



Documenten:

• Hoger_beroep_Vonnis.pdf