(Ingezonden)

De Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB) heeft voor haar jaarlijkse leescampagne Heel Nederland Leest 2025 het mooie autobiografische boek Onder de Paramariboom van auteur Johan Fretz uitgekozen. Suriname viert en herdenkt op 25 november 2025 dat het land vijftig jaar geleden een onafhankelijke republiek werd, na ongeveer drie eeuwen een kolonie van Nederland te zijn geweest. Daarom is het een mooie gedachte dat er voor HNL2025 een boek van een Nederlandse auteur met Surinaamse roots is gekozen.

In de nacht van 30 oktober jl. zag ik op social media een aankondiging van een interessant evenement over het boek. Ik knipperde een paar keer met mijn ogen. Het eerste wat je van een boek ziet, is de kaft - en ik zag meteen dat er een verkeerde vorm van de Surinaamse kaart was gekozen voor de afbeelding op de omslag. Ik kon er niet van slapen en heb de stichting een e-mail gestuurd, met daarbij enkele correcte afbeeldingen van de kaart van Suriname.

Vorm als portaal
“Het beeld stelt een portaal voor dat zich opent voor Johan en zijn moeder,” kreeg ik als uitleg in een reactie. Met die creatieve, inhoudelijke keuze van kunstenaar Brian Elstak - de vorm als symbolisch portaal waardoor Johan en zijn Surinaamse moeder lopen - heb ik totaal geen probleem. Maar met de vorm van dat portaal, namelijk de contouren van de kaart van Suriname, is er wél van alles mis. Er is gekozen voor een kaart zonder het betwiste Tigri- en Litani-gebied.

Betwist grensgebied met Guyana en Frans-Guyana
Guyana was ooit ook een kolonie van Nederland, later van Engeland, en werd in 1966 een zelfstandige staat en in 1970 een republiek. Sinds 1814 vormt de Corantijnrivier, volgens een Engels-Nederlands verdrag, de natuurlijke grens tussen Suriname en Guyana. In 1871 ontstond er twijfel over de oorsprong van deze rivier - het begin van het betwiste Tigri-gebied. Nederland en Engeland hebben dit geschil in de resterende koloniale tijd nooit formeel opgelost. Guyana bezette het gebied in 1969, en anno 2025 is die bezetting nog steeds niet opgeheven.

Ook tussen Frans-Guyana en Suriname bestaat een grensgeschil. Volgens Suriname wordt de grens gevormd door de Marowijnerivier, terwijl Frankrijk beweert dat de grens begint bij de Litanirivier.

In beide gevallen gaat het om flinke stukken land, rijk aan natuurlijke hulpbronnen. In beide gevallen behoren de betwiste gebieden formeel nog steeds tot Suriname. Toch laat de kaft van het boek een kaart zien waarbij deze gebieden ontbreken: het Tigri-gebied lijkt bij Guyana te horen, en het Litani-gebied bij Frans-Guyana.

Het is simpel: land inpikken is kolonialisme. Met de keuze voor deze kaartvorm wordt het perspectief van de koloniserende landen bevestigd. De Stichting CPNB heeft hiermee een politieke fout gemaakt - een ernstige blunder.

Kennis en verantwoordelijkheid
Suriname was eeuwenlang een kolonie van Nederland. De officiële taal van Suriname is Nederlands, en er wonen honderdduizenden mensen van Surinaamse afkomst in Nederland. Nederlandse instituten hebben dus ruim 350 jaar gehad om Suriname en zijn geografie te leren kennen. De Tigri-kwestie is niet onbekend, net zomin als het grensgeschil aan de Franse kant. Er zijn online talloze correcte kaarten te vinden.

De Stichting CPNB of de kunstenaar had eenvoudig contact kunnen opnemen met de ambassade van Suriname in Nederland of met Surinaams-Nederlandse deskundigen om de juiste kaart te verifiëren.

Symboliek en timing
In het kader van de versterking van de bilaterale relaties zal de Nederlandse premier Schoof op 25 november 2025 in Suriname aanwezig zijn bij de viering van vijftig jaar Srefidensi. Een week later brengen koning Willem-Alexander en koningin Máxima een officieel bezoek aan Suriname - het eerste koninklijke bezoek sinds 25 november 1975.

Het boek Onder de Paramariboom wordt vanaf 1 november 2025 een maand lang gratis verspreid via Nederlandse bibliotheken. Er zijn 265.000 exemplaren gedrukt. Doel van Heel Nederland Leest is het bevorderen van lezen en verbinding: “Samen een goed boek lezen – dat brengt gesprekken op gang en verbindt mensen met elkaar.” Een prachtig streven dat ik als schrijfster van harte ondersteun, maar dat dit jaar overschaduwd dreigt te worden door deze kwestie.

De hamvraag
De belangrijkste vraag is nu: hoe gaat de Stichting CPNB deze politieke blunder rechtzetten?
Doen alsof er niets aan de hand is, zal het alleen maar erger maken.

Usha Marhé
(auteur, journalist)

🎥 Video: Onder de Paramariboom – Heel Nederland Leest 2025