Japan krijgt eerste vrouwelijke leider van regeringspartij

Japan heeft met Sanae Takaichi voor het eerst in zijn geschiedenis een vrouwelijke leider van de regeringspartij. Op 4 oktober 2025 won Takaichi de leiderschapsverkiezing van de lang regerende Liberale Democratische Partij (LDP) met 54% van de stemmen in een tweede ronde tegen Shinjiro Koizumi. Hiermee is zij niet alleen de eerste vrouwelijke partijleider, maar waarschijnlijk ook de volgende premier van Japan.

Takaichi (64), een bewonderaar van de voormalige Britse premier Margaret Thatcher en voorvechter van de conservatieve koers van voormalig premier Shinzo Abe, leidt een partij die internationaal vaak wordt bekritiseerd vanwege het gebrek aan gendergelijkheid. Japan scoort laag op wereldranglijsten voor vrouwenrechten en gelijke kansen.

De LDP is een door mannen gedomineerde partij die sinds de naoorlogse periode vrijwel onafgebroken aan de macht is. Vrouwen vormen slechts circa 15% van het lagerhuis, de machtigere van de twee parlementskamers, en slechts twee van de 47 prefectuur-gouverneurs zijn vrouw. Binnen de partij hebben vrouwelijke parlementsleden die zich uitspreken over diversiteit en gendergelijkheid vaak te maken met tegenwerking.

Takaichi, oorspronkelijk parlementslid sinds 1993 namens haar geboorteplaats Nara, bekleedde diverse ministersposten, waaronder minister van Economische Veiligheid, Binnenlandse Zaken en Gendergelijkheid. Ondanks haar belofte om het aantal vrouwelijke ministers drastisch te verhogen, handhaaft ze traditionele opvattingen over de rol van vrouwen als goede moeders en echtgenotes. Experts vrezen dat haar loyaliteit aan mannelijke zwaargewichten binnen de partij de vooruitgang van vrouwen kan belemmeren en haar leiderschap mogelijk kortstondig maakt.

Bekend om haar ultraconservatieve standpunten, steunt Takaichi onder meer de mannelijke erfopvolging binnen de keizerlijke familie, is zij tegen het homohuwelijk en verzet zij zich tegen een wetswijziging die gehuwde stellen toestaat aparte achternamen te dragen. Ze pleit ook voor een herziening van artikel 9 van de Japanse grondwet, dat Japan verbiedt deel te nemen aan gewapende conflicten.

Takaichi staat tevens bekend als revisionist van de Japanse oorlogsgeschiedenis en bezoekt regelmatig de controversiële Yasukuni-schrijn, wat spanningen kan veroorzaken met buurlanden China en Zuid-Korea. Haar agressieve defensiepolitiek en kritische houding tegenover China zijn reden tot zorg binnen de coalitie met Komeito, een gematigde boeddhistische partij. Hoewel ze de huidige coalitie benadrukt als cruciaal, sluit ze samenwerking met extreemrechtse groepen niet uit.

Tijdens haar campagne pleitte Takaichi voor een "hergeboorte" van de LDP, met focus op crisismanagement, voedselzekerheid, energievoorziening, gezondheidszorg en cyberveiligheid. Als partijleider presenteerde ze plannen om de Japanse economie binnen tien jaar te verdubbelen via belastingverlagingen, directe betalingen en de afschaffing van de tijdelijke benzinebelasting, met als doel Japan weer te laten opbloeien als "levendig land van de rijzende zon".

Met haar recente verkiezing is Takaichi goed gepositioneerd om als eerste vrouwelijke premier van Japan te worden, afhankelijk van de uitkomst van de komende algemene verkiezingen. Haar aanstelling brengt echter ook onzekerheden mee over de toekomst van vrouwenrechten, internationale betrekkingen en binnenlandse politiek in Japan.