Wanneer ik de veranderingen vergelijk in het werk van een leerkracht/docent met die van automonteur en technicus, dan is er weinig veranderd. Wie zich op de hoogte stelt van de discussies en problemen in ons onderwijs – van uitgebluste en onderbetaalde leerkrachten tot ongemotiveerde leerlingen, van achterblijvende lees- en schrijfvaardigheden tot aanpassingen aan de “moderne maatschappij” – ziet dat deze al minstens 50 jaren voortsudderen. Onderwijs is heel belangrijk en toekomstbepalend, maar roept ook al lang het intuïtieve gevoel op dat we niet uit onze kinderen halen wat erin zit.

Het past misschien in het huidige, wat cultuurpessimistische tijdsbeeld om overal complotten te vermoeden, bestuurders te wantrouwen en onbehagen hierover in scheldpartijen te etaleren. Wat wel een gegeven is, is dat we te weinig gekwalificeerde onderwijskundigen hebben in ons land om de broodnodige transformatie teweeg te brengen. Dit is hard nodig, gelet op de nieuwe, mooie ontwikkelingen die ons land de komende jaren zal meemaken. Ook ik zie uit ervaring dat we samen het onderwijs moeten optrekken naar grotere hoogte. Maar daarvoor is gericht beleid nodig, een beleidskader met instrumenten en institutionele versterking, financiering, communicatie met het onderwijsveld en met name draagvlak bij leerkrachten, docenten, ouders en andere actoren. Het gaat om een aanpak van onderaf (bottom-up) die zal slagen.

Onderwijs innoveren (vernieuwen) is een bijzonder vak. Er is geen wonderpil die alle problemen in het onderwijs oplost. En zelfs als een idee goed is, is het nog de vraag of de implementatie goed lukt. Toch ben ik optimistisch. Sinds mijn terugkeer naar Suriname ben ik sinds 2000 betrokken bij onderwijsvernieuwingen. Ik zie de vruchten daarvan en natuurlijk ook de negatieve effecten. Toch moeten we doorgaan met de onderwijsvernieuwingsagenda, met een duidelijke, door Surinamers onderbouwde en gedragen inhoudelijke agenda en procesgang.

We moeten ons onderwijsbudget opvoeren naar minstens 20% van de nationale begroting en 10% van het BNP. Maar meer geld alleen is geen oplossing. Wij realiseren ons dat er door de huidige crisis uitzonderlijke economische maatregelen worden getroffen door het kabinet en dat er momenteel veel onzekerheden zijn. Tegelijkertijd is het juist voor economisch herstel nodig te investeren in ons onderwijs en onze kenniseconomie. Ook daarom kunnen we er niet aan ontkomen erop te wijzen dat onze investeringen in onderwijs en wetenschap op lange termijn naar een structureel hoger niveau moeten worden gebracht.

Zo zien we dat de nationale onderwijsuitgaven per leerling en student in de ons omringende landen veel sterker stijgen dan in Suriname, terwijl de uitdagingen waar ons onderwijs voor staat alleen maar toenemen. Daarom werken wij aan een onderbouwde berekening van de benodigde structurele en additionele investeringen voor de toekomst. Alleen met structurele en brede investeringen kunnen we daadwerkelijk eerder beginnen, langer doorgaan, onnodige barrières weghalen, werken in het onderwijs aantrekkelijk houden, alle talenten van leerlingen en studenten de kans geven om tot wasdom te komen en onderzoek en innovatie van wereldformaat behouden. Er is een heldere koers nodig. We moeten keuzes voor de toekomst maken.

Heldere koers voor de sector onderwijs
Het door het Surinaamse publiek bekostigde onderwijs en onderzoek hoort tot de regionale top: de kwaliteit is onbetwist en de inhoud is bij de tijd. Onderwijsbeleid wordt versterkt door onderzoek middels studies naar de effecten van ingevoerde onderwijsvernieuwingen. Belangrijke beleidsthema’s zijn:
1. Iedereen heeft toegang tot onderwijs en gelijke kansen om het maximale uit talenten te halen (talentmanagement).
2. Investeren in institutionele versterking van een Nationaal Curriculum Instituut voor curriculumontwikkeling en toetsing en beoordeling.
3. Onderwijs motiveert leerlingen en studenten om het beste uit zichzelf te halen, met balans tussen motivatie, welzijn en prestatie (versterking mentale vaardigheden in curricula).
4. Leerlingen en studenten krijgen op alle niveaus de waardering die zij verdienen voor zowel praktische als theoretische vaardigheden (arbeidsmarktvaardigheden en natiebevorderende vaardigheden).
5. Een leven lang ontwikkelen is vanzelfsprekend: volwassenen kunnen zich her-, bij- en omscholen bij publieke onderwijsaanbieders.

6. Werken in het onderwijs is aantrekkelijk qua arbeidsvoorwaarden en onderwijsprofessionals krijgen ruimte om zich te ontwikkelen.
7. Kennisnetwerken maken Suriname aantrekkelijk voor (internationale) partners in onderzoek en innovatie.
8. Een vroege start is de beste basis (voorschoolse opvang 0–4 jaar).
9. Evaluatie en formulering van nieuwe eindtermen met doorlopende leerlijnen (curriculumvernieuwing in basis-, voortgezet, beroeps- en speciaal onderwijs).
10. Leven lang ontwikkelen als brede, sterke leercultuur.
11. Cultuurverandering bij onderwijsprofessionals: naar aantrekkelijker werk in een samenwerkende sector.
12. Wetenschapsbeleid voor onderzoek en innovatie op wereldstandaard.
13. Nationaal renovatie- en bouwprogramma (scholen op A-conditie brengen).

Prof. dr. Henry R. Ori