Een man zwaait met de Iraanse vlag op 8 april 2026, terwijl mensen zich verzamelen op het Revolutieplein in Teheran nadat de VS en Iran een staakt-het-vuren van twee weken waren overeengekomen. (Foto: AFP)
Iran heeft woensdag een 10-puntenplan gepresenteerd om een einde te maken aan de oorlog met de Verenigde Staten (VS) en Israël. Dit gebeurde vlak na het tot stand komen van een twee weken durend staakt-het-vuren, net voor het aflopen van een door de VS gestelde ultimatum om Iran te vernietigen. De Amerikaanse president Donald Trump noemde het plan “haalbaar”, ondanks dat het enkele punten bevatte die Washington eerder onuitvoerbaar had genoemd.

De twee landen kwamen overeen om de strijd tijdelijk te staken, waarbij Iran de strategisch belangrijke Straat van Hormuz tijdelijk zou heropenen. Beide partijen claimden de overwinning in het meer dan een maand durende conflict dat wereldwijd financiële markten deed schudden en de olieprijzen deed stijgen. Trump bestempelde het akkoord als een “totale en volledige overwinning” voor de VS, terwijl Iran sprak van een “onmiskenbare, historische en verpletterende nederlaag voor de vijand” en een grote overwinning voor het land.

Het 10-puntenplan
Volgens een verklaring van de Islamitische Republiek vereist het plan onder meer:
- Het opheffen van alle primaire en secundaire sancties tegen Iran.
- Voortdurende Iraanse controle over de Straat van Hormuz.
- Terugtrekking van Amerikaanse troepen uit het Midden-Oosten.
- Stopzetting van alle aanvallen op Iran en zijn bondgenoten.
- Vrijgave van bevroren Iraanse tegoeden.
- Een bindende resolutie van de VN-Veiligheidsraad om het akkoord juridisch te verankeren.

In de oorspronkelijke Farsi-versie van het plan werd ook gesproken over de “acceptatie van uraniumverrijking” binnen het nucleaire programma van Iran. Deze passage ontbrak echter in de Engelstalige versies die door Iraanse diplomaten aan journalisten werden verstrekt, zonder dat hierover een verklaring werd gegeven.

Reacties op het plan
Hoewel president Trump het plan als “haalbaar” bestempelde, zijn er vanuit Washington ook kritische geluiden. Verschillende punten, zoals het handhaven van Iraanse controle over de Straat van Hormuz en het accepteren van uraniumverrijking, werden eerder door Amerikaanse functionarissen als onaanvaardbaar bestempeld. Ook de eis dat Amerikaanse troepen zich volledig terugtrekken uit het Midden-Oosten roept weerstand op binnen delen van de Amerikaanse politiek en krijgsmacht.

Analisten wijzen erop dat het plan een basis kan vormen voor onderhandelingen, maar dat de complexiteit en gevoeligheid van de eisen het proces uitdagend maken. Het is onduidelijk in hoeverre beide partijen bereid zijn concessies te doen om tot een duurzaam vredesakkoord te komen.

Vredesonderhandelingen in Pakistan
De Pakistaanse premier Shehbaz Sharif, die een bemiddelende rol speelde bij het tot stand komen van het staakt-het-vuren, kondigde aan dat het bestand onmiddellijk van kracht zou gaan. Islamabad zal de vredesonderhandelingen tussen delegaties van Iran en de VS hosten, die vrijdag starten. Het doel is het bereiken van een “definitief akkoord” binnen een periode van twee weken.

Het Witte Huis gaf aan open te staan voor overleg in Pakistan, maar maakte duidelijk dat de plannen nog niet definitief waren, aldus perssecretaris Karoline Leavitt.