De Britse premier Keir Starmer spreekt tijdens een persconferentie na de overeenkomst over de Chagos-eilanden, op een militair hoofdkwartier in Londen. (Foto via Reuters)
De Britse regering heeft een overeenkomst gesloten om de soevereiniteit over de Chagoseilanden over te dragen aan Mauritius, nadat een gerechtelijk bevel de ondertekening kortstondig had vertraagd, aldus premier Keir Starmer. Hij zei donderdagmiddag tegen verslaggevers dat de deal "absoluut van vitaal belang is voor onze defensie en inlichtingendiensten, en daarmee voor de veiligheid en zekerheid van het Britse volk".

Dankzij de overeenkomst ter waarde van meerdere miljarden dollars behoudt het Verenigd Koninkrijk de controle over de strategisch belangrijke Amerikaanse en Britse luchtmachtbasis op Diego Garcia, het grootste eiland van de archipel in de Indische Oceaan, onder een leasecontract van 99 jaar.

"De strategische ligging van deze basis is van het grootste belang voor Groot-Brittannië", aldus Starmer.

"Door nu akkoord te gaan met deze deal, op onze voorwaarden, verzekeren we ons van sterke bescherming, onder meer tegen kwaadaardige invloeden, waardoor de basis tot ver in de volgende eeuw in bedrijf kan blijven", voegde hij toe.

De ondertekening vond plaats slechts enkele uren nadat een rechter van het Hooggerechtshof donderdagochtend een bevel uitvaardigde om de virtuele ondertekeningsceremonie van Starmer met vertegenwoordigers van Mauritius uit te stellen.

Rechter Martin Chamberlain hief het verbod na een hoorzitting later op de dag op, waardoor het Verenigd Koninkrijk de weg vrijmaakte om de overeenkomst te ondertekenen.

Het bevel van de rechtbank was een reactie op een claim van twee Chagossiaanse vrouwen die de oorspronkelijke bewoners van de eilanden vertegenwoordigden. Zij waren tientallen jaren geleden al verdreven om plaats te maken voor de luchtmachtbasis.

Bernadette Dugasse en Bertrice Pompe, beiden Britse staatsburgers, vreesden dat het nog moeilijker zou worden om terug te keren zodra Mauritius de controle over de eilanden overneemt.

Rechter Julian Goose van het Hooggerechtshof had de Britse regering verboden om 'een definitieve of juridisch bindende stap te zetten om de onderhandelingen af ​​te ronden' over de overdracht van het gebied aan een buitenlandse regering.

Na de opheffing van het verbod noemde Pompe het "een zeer trieste dag" en beloofde ze door te gaan met vechten. "We willen onze rechten op Mauritius niet afstaan. Wij zijn geen Mauritianen", zei ze buiten het Hooggerechtshof.

"De rechten waar we nu om vragen, daar vechten we al 60 jaar voor", zei Pompe, en voegde eraan toe: "Mauritius gaat ons die niet geven."

De premier van Mauritius, Navin Ramgoolam, die de deal in twijfel trok toen hij in november vorig jaar voor de tweede keer aantrad, zei donderdag in een televisie-uitzending dat het de voltooiing symboliseerde van "het totale dekolonisatieproces".

"Het is een volledige erkenning van onze soevereiniteit over de Chagos, inclusief Diego Garcia", zei Ramgoolam in de lokale Creoolse taal.

VS verwelkomt 'historisch' akkoord
Het Verenigd Koninkrijk, dat het gebied sinds 1814 bestuurt, scheidde de Chagoseilanden in 1965 af van Mauritius en creëerde zo het Britse Territorium in de Indische Oceaan.

Begin jaren zeventig zette de regering ongeveer 1.500 bewoners uit naar Mauritius en de Seychellen om plaats te maken voor de luchtmachtbasis Diego Garcia op het grootste eiland.

In oktober maakte de regering een concept-overeenkomst bekend om de eilanden aan Mauritius over te dragen en het Verenigd Koninkrijk en de VS toe te staan ​​de basis Diego Garcia te blijven gebruiken onder een leasecontract van 99 jaar.

De regering van de Amerikaanse president Donald Trump, die over de deal was geraadpleegd, gaf haar goedkeuring. De definitieve vaststelling van de overeenkomst werd echter vertraagd door een regeringswisseling in Mauritius en meldde dat er op het laatste moment nog over de kosten werd onderhandeld.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio prees donderdag de ondertekening van het "historische" akkoord.

"We prijzen zowel het Verenigd Koninkrijk als Mauritius voor hun leiderschap, visie en toewijding om ervoor te zorgen dat Diego Garcia volledig operationeel blijft gedurende de looptijd van deze overeenkomst", aldus Rubio in een verklaring.

"We kijken ernaar uit om nauw met beide regeringen samen te werken om onze samenwerking ter ondersteuning van regionale vrede en stabiliteit te versterken."