Suriname staat, vijftig jaar na de onafhankelijkheid, voor een historisch keerpunt. Dat concludeert het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in zijn Staff Concluding Statement na de jaarlijkse Artikel IV-missie, die deze maand werd afgerond. Volgens het IMF heeft Suriname de afgelopen jaren belangrijke stappen gezet om de economie te stabiliseren en instellingen te versterken. Maar nu het land op de drempel staat van een grote olie-exploitatie, zijn snelle en doelgerichte hervormingen noodzakelijk om de toekomstige inkomsten verantwoord te beheren én de levenskwaliteit van burgers te verbeteren. Het IMF concludeert dat “de stabiliteit die met veel moeite is opgebouwd, nu slijtage vertoont”.

De IMF-missie richtte zich op de economische ontwikkelingen, het begrotingsbeleid, de valutamarkt, de rol van staatsbedrijven en de voorbereidingen op de verwachte inkomsten uit het offshore olieveld Block 58. Het rapport waarschuwt dat Suriname “een unieke kans heeft om de komende generatie te transformeren”, maar dat deze kans verloren kan gaan als hervormingen worden uitgesteld.

Economische groei blijft stabiel, olieproject wordt motor vanaf 2028
Suriname kende de afgelopen jaren een bescheiden maar stabiele groei van 1,7% in 2024 en 1,3% in 2025. De groei loopt volgens IMF-projecties op tot bijna 4% in 2026. De tegenvallende goudproductie van dit jaar remt de economische activiteit, maar de ontwikkeling van het grote offshore-olieproject in Block 58 blijft volgens het IMF op koers.

De opbouwfase van het project zorgt tussen 2026 en 2028 voor een grote toename van importen, wat leidt tot forse tekorten op de lopende rekening. Deze worden gefinancierd door buitenlandse investeringen. Vanaf 2028 begint de olieproductie en zal de economie volgens het IMF “ruim verdubbelen” in de periode tot 2030.

Waarschuwing: macro-economische stabiliteit dreigt te eroderen
Hoewel Suriname tussen 2022 en 2024 primaire begrotingsoverschotten boekte, is de situatie in 2025 verslechterd. De IMF-missie spreekt van verkiezingsgerelateerde uitgaven en een forse toename van achterstallige betalingen aan leveranciers. Hierdoor daalden de kasreserves van de overheid sterk en nam de druk op de wisselkoers toe.

Inflatie steeg in 2025 van ongeveer 6% naar boven de 10%. De Centrale Bank van Suriname (CBvS) greep in op de valutamarkt om de koersdaling te beperken, maar liet tegelijkertijd de groei van de geldhoeveelheid boven de eigen doelstellingen oplopen.

IMF: Suriname moet in 2026–2027 fors begrotingsdiscipline tonen
Volgens de missie is er dringend behoefte aan verbetering van het begrotingssaldo in de komende twee jaar. Voor 2026 wordt nu een primair saldo van rond de 0% van het BBP verwacht - onvoldoende om de druk op wisselkoers en prijzen te verlagen.

Een geloofwaardig pakket van maatregelen moet volgens het IMF bestaan uit:
- herstel van begrotingsdiscipline,
- behoud van duidelijke uitgavenplafonds,
- versterking van de overheidsfinanciën,
- aanpak van achterstanden bij leveranciers.

Hierbij hoort ook dat uitgaven in sectoren zoals onderwijs, zorg, nutsvoorzieningen en infrastructuur slechts “geleidelijk” worden opgevoerd, zodat de overheid die investeringen effectief kan uitvoeren.

Tarieven elektriciteit opnieuw koppelen aan werkelijke kosten
Een belangrijk punt van de IMF-missie betreft het elektriciteitsbeleid. Het Fonds adviseert de overheid om:
- de automatische tariefindexering (ingevoerd in 2024) volledig te herstellen,
- subsidies versneld af te bouwen,
- de vrijgekomen middelen te gebruiken voor sociale programma’s en investeringen.

Volgens het IMF kent het sociale stelsel “grote lekken”. De regering onderzoekt daarom hoe bestaande programma’s beter kunnen worden gericht op de meest kwetsbare groepen.

Belastinginning moet sterker, smokkel en ontwijking aanpakken
Het IMF stelt dat de belastinginning te veel afhankelijk is van een zwakke structuur. De overgang naar een semiautonome belastingdienst moet versneld worden doorgevoerd. Ook zouden accijnzen verhoogd en verbreed moeten worden.

Het Fonds waarschuwt ook voor toenemende goudsmokkel: “De hoge internationale goudprijs kan leiden tot ontwijking van belastingplicht. Strengere handhaving is nodig.”

Urgente maatregelen nodig tegen corruptie en voor transparantie
Het IMF is duidelijk: “Met de komende olie-inkomsten moet de governance op orde zijn.” Daarom beveelt het aan om:
- de nieuwe aanbestedingswet direct te implementeren,
- volledige publicatie van tenders, contracten en uiteindelijke eigenaren van bedrijven verplicht te maken,
- de gewijzigde anti-corruptiewet met verplicht vermogensregister voor politici met spoed aan te nemen.

Zonder deze maatregelen is het risico groot dat de olie-inkomsten niet ten goede komen aan de bevolking.

Staatsbedrijven moeten transparanter
De IMF-missie benadrukt dat staatsbedrijven onvoldoende inzicht geven in hun financiële positie. Suriname moet volgens het Fonds:
- actuele financiële gegevens verzamelen,
- verlieslatende bedrijven sluiten of verkopen,
- een helder traject opstellen om dienstverlening en kostenbeheersing te verbeteren.

IMF: Centrale Bank moet koers richten op prijsstabiliteit
De CBvS wordt geadviseerd om:
- streng vast te houden aan eigen geldgroeidoelen,
- marktrentes vrij te laten,
- valuta-interventies te beperken tot echte marktverstoring,
- een monetair beleidscomité op te richten en regelmatig beleidsrapporten te publiceren.

Ook zou Suriname het wettelijk kader voor bankresolutie moeten operationaliseren en een nationaal kredietregister moeten invoeren.

De IMF-missie bedankt de Surinaamse autoriteiten voor de samenwerking en benadrukt dat de komende periode bepalend zal zijn voor de toekomst van de economie. “Suriname heeft de kans om de olie-inkomsten te gebruiken voor duurzame ontwikkeling, maar tijdige en consistente uitvoering van hervormingen is essentieel,” zegt het Fonds.