Ambassadeur Antoine Joly van Frankrijk licht de nieuwe grenslijn nader toe. (Foto: Ranu Abhelakh)
De nieuwe oostelijke riviergrenslijn opent meer deuren in de samenwerking tussen Suriname en Frankrijk. Het grensprotocol is historisch van belang, maar de verklaring voor samenwerking in het grensgebied is belangrijker, stelt de Franse ambassadeur Antoine Joly. Om die ontwikkeling te brengen zullen de twee landen de samenwerking op tal van gebieden nu een versnelling hoger schakelen.

De nieuwe grenslijn is digitaal vastgesteld en loopt vanaf de monding van de Marowijnerivier tot aan de samenvloeiing van de Lawa, Litani en de Marowini. “We hebben een digitaal vastgestelde grens met 2.300 GPS-punten. Het is niet elke dag dat landen hun riviergrenslijnen digitaal laten vastleggen”, zegt Joly in gesprek met Starnieuws. Met de nieuwe grenslijn weten partijen exact waar Surinaams of Frans grond gebied is. “Die duidelijkheid was een noodzaak voor de herstart van de nieuwe relatie. We kunnen nu focussen op onze hoofdtaak: de bescherming en ontwikkeling van onze gemeenschappelijke bevolking.”

Twee weken geleden plaatsten minister Albert Ramdin van Buitenlandse Zaken, International Business en Internationale Samenwerking en zijn Franse collega Jean-Yves Le Drian hun handtekening onder het grensprotocol. Dit is een aanvulling op het 1915-Verdrag van Parijs. Ramdin bekrachtigde ook enkele samenwerkingsgebieden en voornemens in een declaratie met de Franse minister Sébastien Lecornu van Overzeese Gebieden.

Zo komt er onder meer specifieke aandacht voor ernstige schending van het milieu en de gezondheid veroorzaakt door mijnbouwactiviteiten, toezicht op waterstanden ter bescherming van de overbevolking en informatie-uitwisseling over illegale vissersboten en overige overtredingen. Ook een milieu verantwoorde samenwerking in de goudsector en versterking van gezondheidsdiensten langs de grens zijn in de verklaring opgenomen.

Drie incidenten in grensrivier
De aanleiding om vaart te zetten achter de grensonderhandelingen kwam na drie incidenten, waarbij de Franse gendarmerie in het grensgebied bezittingen van burgers, voornamelijk gouddelvers, vernielden. Suriname hield na het derde incident in februari 2019 de poot stijf en parkeerde de samenwerking met Frankrijk, zoals gezamenlijke patrouilles op de rivier. Over die Franse acties is er intussen ook opheldering gekomen. Het Franse optreden was rechtmatig. De eilanden, locaties in het eerste en derde incident behoorden tot Frans gebied en zijn dat nog steeds. Het tweede incident betrof ook een Frans eiland maar is na de grensonderhandeling toegewezen aan Suriname, geeft Joly aan.

In de toekomst, als alle papierwerk rond is, “zal elke burger op zijn smarttelefoon de GPS-coördinatoren kunnen aflezen via bijvoorbeeld Google maps. En momenteel wordt onze website aangepast met de nieuwe kaart”, zegt Joly. De grens- en eilandbewoners hebben zijn inziens altijd wel geweten welk deel Suriname of Frankrijk toebehoort. En met de nieuwe grenslijn is de regel nog eenvoudiger: het midden van de rivier is de grens en elk eiland dat meer tegen de Surinaamse over aanligt, is Surinaams en omgekeerd. “Er zijn enkele uitzonderingen zoals het eiland ‘Jamaica’, voorheen Frans en nu Surinaams grondgebied.”

Herstart gezamenlijke politiepatrouilles
Na de duidelijkheid over de grenslijn, pakte Suriname vorige maand de gezamenlijke militaire patrouilles op de rivier meteen op. In april brengt de bevelhebber van de Frans-Guyanese strijdkrachten een bezoek aan Paramaribo. Intussen heeft justitieminister Kenneth Amoksi ook de herstart van de gezamenlijke politiepatrouilles aangekondigd, weet Joly. Deze zijn gebaseerd op de politiesamenwerkingsovereenkomst van 2006. Suriname ratificeerde die in 2017 en Frankrijk stelde in september 2018 weer een politie-attaché aan voor Suriname. Die werkt vanuit Cayenne en is regelmatig in Paramaribo. Of Frankrijk de politie-attaché weer onderbrengt op de ambassade in Paramaribo, is nog niet besloten, zegt de ambassadeur.

De ambassadeur denkt zelf dat enerzijds het opereren vanuit Paramaribo goed is voor het dagelijkse persoonlijk en vertrouwelijk contact met de Surinaamse partners. Anderzijds is werken vanuit Cayenne efficiënter en praktischer voor de samenwerking. “De politie-attaché heeft in Cayenne direct toegang tot de autoriteiten, middelen en diensten. Hij is daar bekend en kan makkelijker zaken geregeld krijgen, zoals het regelen van een vliegtuig voor een gezamenlijke verkenningsvlucht over de grensrivier.”

Amoksi naar Frans-Guyana
Minister Lecornu wil in de politiesamenwerking en informatie-uitwisseling zelf een stapje verder. In de strijd tegen drugs wil Frankrijk een gezamenlijke politiepost met eenheden van beide landen opzetten langs de grens. Ook de douane kan vanuit dit kantoor werken. Joly licht het voorstel nader toe. “Het fysiek aanwezig zijn van de politie, gendarmerie en douane in een gebouw vergemakkelijkt het internationaal samenwerken aan onderzoeken.”
Frans-Guyana heeft al zo een gemengde unit langs de oostelijke grens met Brazilië. Suriname is te vinden voor het idee. Op uitnodiging van de Fransen, reist Amoksi begin mei af naar Frans-Guyana en zal onder meer deze gemengde Franse/Braziliaanse politiepost bezoeken. De douanedienst wordt binnenkort hieraan toegevoegd.

Behalve de samenwerkingsdeclaratie en het grensprotocol, gingen de twee landen ook de overeenkomst wederzijdse juridische bijstand in strafzaken aan. De Nationale Assemblee moet nog het grensprotocol, het rechtshulpverdrag en nog een overeenkomst voor vriendschap en samenwerking uit 2018 ratificeren. Parijs heeft de overeenkomst van 2018 al geratificeerd. Het rechtshulpverdrag volgt binnenkort – buiten het Franse parlement om - terwijl het grensprotocol wel door het Franse parlement moet voor goedkeuring. Paramaribo en Parijs zijn voornemens om ook een uitleveringsverdrag te tekenen.


Documenten: