Maurice Roemer, governor CBvS
De valutamarkt functioneert verre van perfect. “Onze valutamarkt is compleet imperfect,” zegt governor Maurice Roemer van de Centrale Bank van Suriname (CBvS) in gesprek met Starnieuws. Volgens hem wordt de koers te veel bepaald door speculatie, verwachtingen en concurrentie, in plaats van door economische fundamenten. “Een markt zonder regels is geen markt,” benadrukt hij.

De CBvS wil daarom, in overleg met de overheid, werken aan adequate wetgeving en duidelijke regels voor het functioneren van de valutamarkt. “Het is tijd om te zorgen dat koersvorming weer plaatsvindt op basis van reële economische factoren, en niet op irrationele motieven of winstbejag.” 

De leiding van de CBvS hield deze week een bijzonder overleg met vertegenwoordigers van banken en cambio’s, ook die niet bij een formele organisatie zijn aangesloten. Roemer zegt dat de gesprekken nodig waren omdat de markt te veel wordt gedomineerd door spelers die koersnoteringen vaststellen zonder fundamentele overwegingen.
Volgens hem zijn de belangrijkste fundamenten voor een koers het fiscaal beleid (de uitgaven van de overheid) en het monetair beleid, dat onder verantwoordelijkheid van de CBvS valt. De bank heeft de afgelopen periode verschillende keren geïntervenieerd op de valutamarkt om irrationele prijsstijgingen te dempen. “De interventies waren nodig omdat de koers te snel steeg door concurrentie en speculatie. Dat gedrag versnelt het tempo van koersverhogingen en staat los van de economische realiteit.”

Maatschappelijk onverantwoord
Hoewel de koers de laatste tijd enigszins stabiel bleef, blijft volgens Roemer het probleem dat noteringen van cambio’s en banken vaak worden beïnvloed door partijen die niet transparant opereren. “Het ergste is wanneer instellingen hun koers baseren op wat malafide organisaties aanbieden. Dan krijg je concurrentie met illegale spelers - en dat is maatschappelijk onverantwoord.”

De governor doet daarom een oproep aan banken en cambio’s om malafide koersen en informele handel te melden bij de Centrale Bank. Zulke praktijken verstoren de totstandkoming van een uniforme koers, zegt hij. “Argumenten dat men zich moet aanpassen aan die illegale koersen zijn onaanvaardbaar.”

Roemer benadrukt dat het mandaat van de CBvS gericht is op prijsstabiliteit en een aanvaardbare inflatie. Een uniforme koers is daarin cruciaal. “Het monetair raamwerk van de CBvS is erop gericht om via het terugdringen van overtollige liquiditeiten invloed uit te oefenen op de koers, de inflatie en de rente,” legt hij uit. Hij erkent dat dit systeem nog niet optimaal werkt, maar dat de bank werkt aan een effectiever raamwerk om het mandaat beter uit te voeren. “In een kleine, open economie als Suriname werkt een koersstijging voor meer dan zestig procent door in de prijzen. Dat maakt het koersbeleid extra belangrijk.”

Vraag niet op economische noodzaak
Een bijzonder aspect van Suriname is volgens Roemer dat iedere burger vrij toegang heeft tot de valutamarkt. “In vergelijking met andere landen is Suriname bijna uniek: iedereen mag vreemde valuta kopen en verkopen, en een valutarekening bij een bank aanhouden. Dat beïnvloedt de markt sterk.” 

Volgens de banktopper wordt beschikbare valuta in principe gebruikt voor importbetalingen, maar veel personen en bedrijven kopen vreemde valuta puur om hun vermogen te beschermen of winst te maken. “Dan krijg je een vraag die niet gebaseerd is op economische noodzaak, maar op voorzorg, speculatie of winstbejag. Daardoor verliest de koers haar economische basis.” 

De governor pleit voor een evenwicht tussen vrijheid en regulering. “De absolute vrijheid die we sinds de jaren negentig hebben om over valuta te beschikken, moet herzien worden. Ik zeg niet dat die vrijheid moet verdwijnen, maar ze moet wel aan regels worden onderworpen. Een absolute vrijheid van de markt kan resulteren in ‘survival of the fittest,” stelt hij.
Roemer wijst erop dat het bedrijfsmatig verhandelen van valuta volgens de wet een economisch delict is, maar dat de huidige wetgeving daar onvoldoende duidelijk over is. “We ontberen wetgeving die dit marktmechanisme in goede banen leidt. Die lacune moeten we snel adresseren als we de koopkracht willen beschermen en de inflatie naar normale proporties willen brengen.”

Verantwoord marktgedrag 
De CBvS wil voortbouwen op de successen van de afgelopen jaren, waarin via het gewogen gemiddelde systeem een redelijke unificatie van de koersnotering is bereikt. “We moeten dat succes behouden,” zegt Roemer. “Een goed gereguleerde markt versterkt de geloofwaardigheid van het monetaire beleid.” De governor roept op tot verantwoord marktgedrag. “Koersvorming mag geen handelsproduct worden dat enkel draait om winst. We moeten met z’n allen werken aan een gezonde markt waarin de koers wordt bepaald door economische realiteit, niet door speculatie.”
Over het huidige fiscaal beleid van de regering wil de governor nog geen definitieve uitspraken doen.

“Sinds haar aantreden is niet gebleken dat de regering zich gedraagt als een partij die uitgaven doet zonder rem, vooral niet in de consumptieve sfeer,” merkt hij op. Wel ziet de Centrale Bank nog naschokken van het uitgavenbeleid uit de afgelopen regeerperiode. “Dat ebt nog na. Wij proberen dat te neutraliseren met onze openmarktoperaties,” zegt Roemer. “Wanneer de overheid veel uitgeeft, moet de Centrale Bank verkrappend optreden.”