Projekta opent jubileumjaar met discussieavond

De politiek en democratie in Suriname vertonen vrijwel dezelfde kenmerken als die van andere kleinschalige landen in de wereld. Dit blijkt uit onderzoek van Wouter Veenendaal, docent Politicologie aan de Universiteit van Leiden. Maandagavond heeft hij met de presentatie Effecten van Kleinschaligheid op Politiek en Democratie in Suriname de eerste discussieavond in het jubileumjaar van Stichting Projekta ingeleid. Projekta bestaat dit jaar 25 jaar en de Democratiemaand bestaat 10 jaar.

Veenendaal werkt sinds 2017 aan een project waarin wordt onderzocht waarom kleine staten politiek stabiel blijven, ondanks dat de politiek grotendeels informeel en op basis van persoonlijke connecties plaatsvindt. Voor dit project maakt de wetenschapper een vergelijking tussen Malta,Suriname, Vanatu en de Comoren. Eerder heeft hij ook de effecten van kleinschaligheid op politieke participatie en de relaties tussen kiezers en gekozen politici gedaan in kleine landen in het Caribisch Gebied, Europa, Afrika en de Grote Oceaan.

Bevindingen
Veenendaal heeft in Suriname meer dan twintig interviews gehad met ministers, parlementsleden, oud-politici, journalisten, wetenschappers en vertegenwoordigers van niet gouvernementele organisaties. Daarnaast heeft hij meegelopen met parlementsleden, een parlementaire vergadering en politieke rally bezocht, en heeft hij literatuur- en archiefonderzoek gedaan.

Een van de belangrijkste bevindingen van het onderzoek in kleine landen is dat de politiek wordt bepaald door persoonlijke contacten en tradities. In Suriname is dat niet anders, er is veel contact tussen kiezer en politicus, echter wordt er zelden gesproken over politiek inhoudelijke vraagstukken of het beleid. De gesprekken gaan meer over persoonlijke onderwerpen en verzoeken. Kiezers gebruiken politici om hun zaken gedaan te krijgen, in ruil voor hun stem. Het kiesgedrag wordt dan
ook sterk bepaald door persoonlijke connecties.

De politiek in kleine staten is dan ook gebaseerd op cliëntelisme en patronage, die ook in Suriname veelal de basis vormen voor het contact tussen politici en burgers. Kiezers maken gebruik van politici om gunsten te ontvangen en verruilen hun
stem voor banen. Dit werkt onder andere een inefficiënt ambtenarenapparaat in de hand. De aanpak hiervan blijft om dezelfde reden uit, politici willen het gelag niet betalen bij de stembus en blijven daarom dit systeem hanteren.

De politiek in kleine landen is ook eerder gebaseerd op personen dan op ideologie, de zogenoemde personalistische politiek. Partijprogramma’s en structuren van partijen vertonen veel overeenkomsten, want ze zijn van minder belang dan de personen die de partij vormen. Partijen worden decennialang gedomineerd door sterke persoonlijkheden.

De dominantie van de regering dringt door tot alle onderdelen van de samenleving. De lijnen tussen regering en regerende partij vervagen dan. Een voorbeeld is de oplevering van elektriciteit in Pokigron, welke gebracht wordt als een verworvenheid van de Nationale Democratische Partij. Instituten die neutraal zouden moeten zijn of de macht van de regering moeten controleren,
krijgen weinig subsidie of worden anderszins kort gehouden. Journalisten hebben aangegeven dat zij dit ervaren met de oprichting van het Nationaal Informatie Instituut.

Eén van de verschillen die in Suriname is geconstateerd tegenover de andere kleine staten is dat de samenleving minder gepolariseerd is. Ook blijven escalaties tussen de verschillende groepen uit. De onderzoeker vermoedt dat dit komt doordat de verschillende bevolkingsgroepen al heel lang met elkaar moeten leven en samenwerken.

Panel
Bestuurssocioloog August Boldewijn, diplomaat Jaya Jarvis en docent algemeen Public Administration op de Anton de Kom Universiteit, Ine Apapoe, zijn na de inleiding ingegaan op de presentatie. Boldewijn heeft kanttekeningen geplaatst bij de afbakening van het onderzoek. Hij had graag dat de wetenschapper ook de historische verhoudingen tussen Surinamers had meegenomen in zijn onderzoek. Jarvis heeft het opleidingsniveau van de geïnterviewden vergeleken met dat van
het gros van de samenleving. Zij heeft aangedragen dat er aanleiding is voor verder onderzoek, met name onder de doorsnee burger. Apapoe is nieuwsgierig naar de oorzaak van de verschillen tussen de grote en kleine staten.