De Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank (IDB) waarschuwt terecht dat Suriname aan de vooravond staat van een enorme economische verandering. De verwachte olie-inkomsten kunnen de economie vanaf 2028 een ongekende impuls geven. Tegelijkertijd blijft economische diversificatie noodzakelijk. Maar er is een andere voorwaarde die minstens zoveel aandacht verdient: sterke, transparante en integere instellingen.

Want wat heeft Suriname aan miljarden aan olie-inkomsten als de systemen die deze middelen moeten beheren onvoldoende transparant, controleerbaar en goed gecoördineerd functioneren?

Daarom zou de IDB met een belangrijk onderdeel van haar eigen beleid moeten beginnen: transparantie, accountability en het voorkomen en bestrijden van corruptie.

De IDB ondersteunt Suriname niet alleen met financiering voor economische ontwikkeling, maar ook met programma's gericht op openbaar bestuur, transparantie, integriteit en accountability. Juist daarom mag de samenleving verwachten dat deze beginselen ook zichtbaar zijn in de uitvoering van programma's en projecten die door de IDB worden gefinancierd.

Dit is geen beschuldiging aan het adres van de IDB of van individuele personen. Het is een principiële vraag: Worden transparantie, gelijke behandeling, controleerbaarheid en accountability in de praktijk voldoende zichtbaar toegepast?

Een aanbesteding is meer dan een procedure
Bij internationale aanbestedingen gaat het niet alleen om het publiceren van een REOI en vervolgens een shortlist samenstellen. Voor het vertrouwen in zo'n proces is het van belang dat vooraf vastgestelde criteria daadwerkelijk worden toegepast, dat alle deelnemers op dezelfde wijze worden beoordeeld en dat achteraf inzichtelijk kan worden gemaakt waarom een kandidaat wel of niet is geselecteerd.

Een professionele organisatie mag verwachten dat zij kan vernemen hoe haar eigen aanbieding is beoordeeld en op welke gepubliceerde criteria die beoordeling is gebaseerd. Dat is geen privilege. Dat is elementaire transparantie.

Dit onderwerp verdient in Suriname extra aandacht. Een gezamenlijke UNESCO/ICOMOS Advisory Mission naar Paramaribo constateerde in 2024 belangrijke lacunes in informatie-uitwisseling en onvoldoende aangesloten lijnen van management en goedkeuring tussen betrokken overheidsinstanties. Ook werd vastgesteld dat de verantwoordelijkheden van het ministerie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur en het ministerie van Openbare Werken bij bouw en reconstructie in de historische binnenstad elkaar overlappen en dat de coördinatie zwak is.

Het rapport geeft een concreet voorbeeld. Bij de aanbesteding voor het ontwerp van de nieuwe National Assembly Hall in november 2022 was het ministerie van Openbare Werken volgens de missie niet op de hoogte van het eerdere Master Plan en eerdere ICOMOS Technical Reviews. UNESCO/ICOMOS heeft hiermee niet vastgesteld dat sprake was van corruptie..

Het rapport laat wel zien waarom transparantie, informatie-uitwisseling, duidelijke verantwoordelijkheden en controleerbare besluitvorming essentieel zijn.

PURP en de miljoenen
Het rapport vermeldt dat PURP I beschikte over USD 20 miljoen voor restauratieprojecten tot en met 2025, waaronder historische gebouwen, publieke ruimten, de Palmentuin en de waterfront. Tijdens de missie warenonderhandelingen over PURP II ter waarde van USD 30 miljoen gaande. PURP II moest onder meer bijdragen aan samenwerking, vertrouwen en informatie-uitwisseling tussen overheid en private sector.
Daarom is de vraag gerechtvaardigd: als transparantie en samenwerking zo belangrijk zijn voor deze programma's, waarom zouden die principes dan niet maximaal zichtbaar moeten zijn bij iedere aanbesteding?

Deze discussie is geen poging om Suriname af te remmen of instellingen in diskrediet te brengen. Integendeel. Suriname staat voor een historische kans. De verwachte olie-inkomsten kunnen ruimte bieden voor investeringen in onderwijs, infrastructuur, gezondheidszorg, economie en cultuur. Maar vooruitgang vraagt ook om sterke instituties, open communicatie en respect voor deskundigheid.

Kritische vragen stellen is geen aanval op Suriname. Het is een bijdrage aan een beter Suriname.

Suriname moet vooruit
En vooruitgaan betekent niet alleen economische groei. Het betekent ook dat onze instellingen sterker, transparanter en professioneler worden.

Elke IDB-gefinancierde aanbesteding kan een voorbeeld worden van goed bestuur. Criteria moeten vooraf duidelijk zijn en voor iedereen gelijk worden toegepast. Beoordelingen moeten controleerbaar zijn. Deelnemers moeten, binnen de grenzen van vertrouwelijkheid, een behoorlijke debriefing kunnen krijgen over hun eigen beoordeling. Dat geldt zeker voor projecten die betrekking hebben op het nationale erfgoed.

De IDB wil Suriname helpen de komende periode van olierijkdom om te zetten in duurzame en inclusieve ontwikkeling.
Dat begint niet alleen met geld.
Het begint met vertrouwen.
Daarom is de boodschap aan de IDB eenvoudig: Help Suriname sterke instellingen te bouwen en corruptie te bestrijden. Maar laat vervolgens ook in de uitvoering van ieder IDB-programma zien dat deze principes geen theorie zijn.
Maak iedere aanbesteding een voorbeeld van transparantie.

De echte test voor Suriname begint niet wanneer de olie rijkdom oplevert. De echte test begint nu: hebben wij sterke genoeg instellingen om die rijkdom eerlijk, transparant en verantwoord te beheren?

ICOMOS Suriname
Ir.ing.Dayanand Mungra