Een uitzicht op de Baglihar-dam, ook bekend als het Baglihar-waterkrachtproject, aan de Chenab-rivier die vanuit het door India bestuurde Kasjmir naar Pakistan stroomt, bij Chanderkote in de regio Jammu. (Foto: Reuters)
Het Permanente Hof van Arbitrage in Den Haag heeft geoordeeld dat het Induswaterverdrag bindend blijft en dat India het niet eenzijdig kan opschorten. India heeft het oordeel echter afgewezen, waardoor twijfels blijven bestaan over de voordelen voor Pakistan. Het Hof heeft beslist dat India het Induswaterverdrag niet eenzijdig mag opschorten, waarmee het alle argumenten van New Delhi verwierp die sinds april 2025 werden gebruikt om het zes decennia oude waterverdelingsakkoord "in afwachting" te plaatsen.

In een unanieme uitspraak op maandag stelde het vijfkoppige hof vast dat het verdrag "volledig van kracht blijft" en dat India "zijn verplichtingen" moet nakomen, ook met betrekking tot de bouw en exploitatie van waterkrachtcentrales op rivieren die naar Pakistan stromen.

Dit is de eerste keer dat een internationaal gerechtshof oordeelt over de juridische geldigheid van India’s besluit om het verdrag op te schorten.

India kondigde die stap in april 2025 aan, na een dodelijke aanslag op toeristen in Indiaas-Kashmir, en stelde het verdrag op te schorten totdat Pakistan “geloofwaardig en onherroepelijk” zou stoppen met steun aan grensoverschrijdend terrorisme. Islamabad ontkent alle betrokkenheid bij de aanslag, waarbij 26 burgers werden gedood.

India heeft de jurisdictie van het Permanente Hof van Arbitrage (PCA) – een intergouvernementeel hof buiten de VN – in deze zaak afgewezen en nam niet deel aan de hoorzittingen die tot de uitspraak leidden.

Na de uitspraak verwierp India het oordeel snel, waardoor Pakistan een juridische en diplomatieke overwinning behaalde waarvan de daadwerkelijke impact nog moet blijken.

Reacties in Islamabad en New Delhi
Nadat India het verdrag opschortte, vroeg Pakistan in maart 2026 aan het PCA om te oordelen over de status van het verdrag, omdat het volgens Pakistan onmogelijk was India te dwingen zich te houden aan een mogelijk niet meer geldig akkoord.

Het hof nodigde India uit deel te nemen, maar India reageerde niet. De hoorzittingen vonden van 26 tot 28 april 2026 plaats in het Vredespaleis in Den Haag, alleen met Pakistan aanwezig.

Het hof onderzocht alle publieke argumenten van India: soevereiniteit, Pakistans vermeende onwil tot heronderhandeling, terrorisme, en veranderingen zoals bevolkingsgroei, behoefte aan schone energie en klimaatverandering.

Alle argumenten werden verworpen; geen enkele regel van het internationaal recht laat een staat toe een verdrag eenzijdig op te schorten op grond van soevereiniteit.

Pakistan’s vicepremier en minister van Buitenlandse Zaken, Ishaq Dar, verwelkomde de uitspraak en riep India op zich volledig aan het verdrag en de bindende besluiten te houden.

Een boer loopt met een visnet langs een muur, met op de achtergrond de Lansdowne-brug, gebouwd tussen 1887 en 1889 tijdens het Britse koloniale bewind, terwijl het overstromingswater eronderdoor stroomt als gevolg van moessonregens en de stijgende waterstand van de Indusrivier in Sukkur, provincie Sindh, Pakistan. (Foto: Reuters)

India noemde het hof in een verklaring "illegaal samengesteld" en stelde dat de opschorting "van kracht blijft" totdat Pakistan stopt met steun aan grensoverschrijdende aanvallen, een beschuldiging die Islamabad ontkent.

Juridische impact en beperkingen
Juridisch experts zeggen dat de uitspraak Pakistan sterker maakt, ook al is er geen directe manier om India tot naleving te dwingen.

Volgens Ahmer Bilal Soofi, internationaal jurist en voormalig Pakistaans minister, geeft het Pakistan een duidelijke basis om tegenmaatregelen te overwegen volgens het internationaal recht.

Sikander Ahmed Shah, hoogleraar internationaal recht aan de Lahore University of Management Sciences, benadrukt dat India’s afwezigheid bij de hoorzittingen de uitspraak niet verzwakt en dat het PCA-oordeel internationaal gewicht heeft.

Er is echter geen afdwingingsmechanisme vergelijkbaar met een VN-Veiligheidsraadresolutie.

Pakistan heeft al aangegeven wat naleving praktisch inhoudt: een onmiddellijke bijeenkomst van de Permanente Induscommissie, inspecties en gegevensdeling, die sinds 2023 door India zijn stopgezet.

Dar riep in Washington op tot hervatting van technische dialoog en transparantie, kort voor de uitspraak.

Existentiële dreiging en politieke retoriek
Sinds India eenzijdig afstand nam van het verdrag, spreken Pakistaanse officials en militairen het conflict steeds meer existentiëel toe.

Commissaris Shah noemt voorspelbaarheid van waterstromen "deel van het overlevingsmechanisme van de staat". Minister Musadik Malik noemt het "een crisis van rechtvaardigheid" en Bilawal Bhutto Zardari waarschuwt dat dit niet om een technisch geschil gaat, maar om de "wapenisering van water".

Premier Shehbaz Sharif waarschuwde dat elke druppel Pakistaans water een rode lijn is en dat India een krachtige reactie kan verwachten als het tegen Pakistaans water of soevereiniteit ingaat.

Hydrologie-expert Hassan Abbas nuanceert de dreiging: geografische kenmerken beschermen de rivieren, en Indiase dammen zijn run-of-river-krachtcentrales met beperkte opslag, waardoor India zichzelf zou overstromen als het water niet zou doorlaten. Hij bekritiseert ook Pakistan’s focus op megadam-projecten en pleit voor efficiënter irrigatiebeheer als goedkopere oplossing.