Overheid, stop het amateurisme aan de grens!

De samenleving wordt getrakteerd op een schandalig schouwspel dat het midden houdt tussen een slechte misdaadfilm en pijnlijk amateurisme. Terwijl de inkt van de maatschappelijke verontwaardiging over de diefstal van 537 kilo kwik van het politieterrein Geyersvlijt nog niet eens droog is, voltrekt zich het volgende grote gifschandaal.

Bij de controlepost Burnside in Coronie werd ruim 2000 kilo chemische stoffen in vrachtwagens onderschept. Alsof dat niet genoeg is, liepen bij diezelfde post drie burgers én een actieve politieman tegen de lamp voor drugssmokkel. Dit is absoluut geen succesverhaal; dit is een brevet van politiek onvermogen.

Wat aanvankelijk door paniek en gebrek aan materiekennis bij de autoriteiten werd bestempeld als cyanide, bleek na onderzoek door de Nationale Milieu Autoriteit (NMA) te gaan om ‘Yin Chan’ (Jin Chan). Hoewel de korpsleiding probeerde de gemoederen te bedaren omdat de zakken dit opschrift droegen, weigeren de politie en de NMA de samenleving uit te leggen wat deze stof inhoudt. Hoe moet de burger dit weten?

Yin Chan is een chemisch goudloogmiddel dat in de goudmijnbouw wordt gebruikt als alternatief voor kwik. Hoewel het internationaal als minder schadelijk dan kwik wordt beschouwd, is het absoluut geen onschuldig product. Het is een zware industriële chemicalie die onder de strengste veiligheidsvoorwaarden moet worden geïmporteerd, getransporteerd en verwerkt. Onzorgvuldig gebruik leidt tot chemisch afval dat bodem- en waterbronnen onherstelbaar vergiftigt.

De wijze waarop deze 2000 kilo werd vervoerd — los in zakken in de open laadbak van een truck, provisorisch afgedekt met een zeiltje — is levensgevaarlijk en in strijd met alle veiligheidsprotocollen. Het transport vond plaats zonder de nodige papieren, zonder betaling van invoerrechten en werd via illegale steigers in Nickerie vanuit Guyana binnengesmokkeld. Waar was de douane van Nickerie op dat exacte moment?

Dit gebrek aan controle is geen administratief probleem; het is een ecologische tijdbom voor ons binnenland. Terwijl de overheid wegkijkt, voedt deze illegale stroom van chemicaliën een sluipende milieuramp. Wanneer Yin Chan ongecontroleerd in de goudvelden verdwijnt, is er nul toezicht op de neutralisatie van het toxische restafval. Rivieren en kreken, de directe levensaders voor inheemse en marrongemeenschappen, worden vergiftigd. Visbestanden sterven uit en het drinkwater wordt onbruikbaar. Onze natuur wordt opgeofferd aan de hebzucht van illegale goudzoekers en machtige smokkelnetwerken.

Dit gifschandaal raakt Suriname direct in zijn internationale geloofwaardigheid en schendt internationale verdragen. In 2018 sloot ons land zich aan bij de Minamata-conventie om het desastreuze gebruik van kwik in de goudsector stapsgewijs uit te bannen. Op papier profileert Suriname zich braaf door de import van kwik strikt te verbieden. De rauwe werkelijkheid bewijst echter dat dit verdrag door de overheid louter als lippendienst wordt gebruikt. De opkomst van de illegale import van alternatieven zoals Yin Chan toont aan dat de goudsector de mazen in de wet misbruikt om internationale afspraken te omzeilen. Dat onlangs nog 537 kilo in beslag genomen kwik spoorloos verdween uit Paramaribo, maakt Suriname een onbetrouwbare partner. We tekenen verdragen in Genève, maar faciliteren de illegale handel in eigen land door corruptie en wanbeleid.

De directe verantwoordelijkheid voor deze chaos ligt bij de ministers van Justitie en Politie en van Economische Zaken. Het is een politieke schande dat de politie ter plaatse die stof niet eens kon identificeren. De minister van Justitie en Politie faalt structureel in het opleiden van het korps; manschappen worden uitgerust met nieuwe uniformen — een puur cosmetische marketingtruc — maar missen de intellectuele bagage om milieucriminaliteit te herkennen. Tegelijkertijd is de retoriek van EZ-minister Andrew Baasaron over het ‘aantrekken van de teugels’ rond chemicaliën volstrekt ongeloofwaardig. Prachtige procedures waarbij de NMA eerst een verklaring van geen bezwaar moet afgeven, zijn waardeloos als de achterdeur in Nickerie wagenwijd openstaat.

Om aan de verplichtingen van de Minamata-conventie te voldoen, moet de huidige regering per direct harde en concrete maatregelen doorvoeren:
● Oprichting Taskforce Milieucriminaliteit: Een permanente controle-eenheid waarin politie, douane en NMA samenwerken.
● Technische modernisering: Rust strategische grensposten direct uit met mobiele scanners.
● Sluiting illegale achterdeuren: Breng alle informele aanmeersteigers langs de Corantijnrivier in kaart voor militaire surveillance.
● Strikte transportprotocollen: Een absoluut verbod op het open vervoer van chemicaliën onder een zeiltje.
● Transparantie en internationale samenwerking: Start informatie-uitwisseling met Guyana en verplicht de NMA tot een openbaar register.

Als we dit vraagstuk van chemicaliënsmokkel al niet kunnen behappen, wat staat ons dan straks te wachten bij de exploitatie van olie en gas? Zonder een corruptievrije rechtsstaat stevent Suriname onherroepelijk af op de ‘olievloek’. De samenleving pikt de vage beloften en het stilzwijgen niet langer. Wij eisen openheid, inhoud en daadkracht — geen politiek rookgordijn.

R.A. Boldewijn, LBB