Iran meldt 3.117 doden bij protesten; waarschuwt VS voor vergelding

De Iraanse staatsomroep heeft woensdag het eerste officiële dodental gepubliceerd van de recente protesten in het land. Volgens het bericht zijn bij de opstanden die op 28 december 2025 begonnen zijn, 3.117 mensen om het leven gekomen. Hiervan zouden 2.427 slachtoffers bestaan uit zowel burgers als veiligheidsdiensten. Het restant werd niet toegelicht. Tegelijkertijd waarschuwde de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi de Verenigde Staten (VS) voor een krachtige reactie bij een eventuele nieuwe aanval op de Islamitische Republiek.

De mensenrechtenorganisatie Human Rights Activists News Agency, gevestigd in de VS, schat het dodental op minstens 4.560 en baseert zich daarbij op een netwerk van activisten binnen Iran. Onafhankelijke verificatie van de cijfers is door het internetverbod en de afsluiting van informatie moeilijk.

In een opiniestuk in The Wall Street Journal stelde Araghchi dat de gewelddadige fase van de onrust minder dan 72 uur duurde en probeerde hij de schuld voor het geweld bij gewapende demonstranten te leggen. Hij waarschuwde de VS dat Iran “zonder terughoudendheid zal terugschieten met alles wat we hebben” bij nieuwe aanvallen, verwijzend naar de oorlog tussen Israël en Iran in juni 2025. Hij noemde een mogelijke grootschalige confrontatie “feroce” en langdurig, met gevolgen voor de hele regio en de wereld.

De waarschuwing impliceert dat Iran haar ballistische raketten kan inzetten tegen Amerikaanse bases en belangen in de regio, vooral in de Perzische Golf. Sinds kort gelden er restricties op het reizen van Amerikaanse diplomaten naar militaire bases in Koeweit en Qatar.

De toenemende spanningen komen temidden van een Amerikaanse militaire verplaatsing, waarbij het vliegdekschip USS Abraham Lincoln en begeleidende destroyers vanuit Azië richting het Midden-Oosten varen. Tegelijkertijd zijn er beelden vrijgegeven van F-15E gevechtsvliegtuigen en mobiele HIMARS-raketsystemen die in de regio worden ingezet.

De protesten zelf, die begonnen als reactie op economische problemen, maar zich uitbreidden tot kritiek op het theocratisch regime, zijn de dodelijkste in decennia. Ze roepen herinneringen op aan de chaos rond de Iraanse revolutie van 1979. Hoewel er al dagen geen demonstraties meer zijn, bestaat de angst dat het dodental zal stijgen naarmate meer informatie uit het afgesloten land naar buiten komt.

De Iraanse autoriteiten hebben bijna 26.500 mensen gearresteerd en waarschuwen dat “terroristen”, door hen gelinkt aan Israël en gesteund door de VS, zullen worden vervolgd. Mensenrechtenorganisaties vrezen dat sommige gedetineerden ter dood zullen worden veroordeeld, wat een van de rode lijnen is die de VS stelde in de spanningen met Iran.

Verder claimde het Koerdische National Army of Kurdistan (PAK) dat Iran een aanval op een van hun bases in het noorden van Irak heeft uitgevoerd, waarbij een strijder omkwam. Dit zou de eerste buitenlandse militaire actie van Iran zijn sinds het uitbreken van de protesten. Koerdische dissidente groepen vinden al jaren een toevluchtsoord in het autonome Koerdische gebied van Irak, wat spanningen veroorzaakt tussen Bagdad en Teheran.

De situatie blijft uiterst gespannen en de internationale gemeenschap waarschuwt voor escalatie en het belang van het beschermen van mensenrechten en vrede in de regio.