De coalitie in De Nationale Assemblee heeft met een initiatiefwet voorgesteld om ingrijpende wijzigingen door te voeren in de Wet Rechtspositie Rechterlijke Macht. In het voorstel wordt de benoemingsprocedure van de procureur-generaal (pg) opnieuw in overeenstemming gebracht met de Grondwet, en de pensioenleeftijd van zowel de pg als de overige leden van het Openbaar Ministerie (OM) wordt teruggebracht naar 65 jaar. Ook is opgenomen in de initiatiefwet om in plaats van één pg een college van pg's te introduceren. 

Met de wijziging van artikel 2, lid 2, wordt volgens de indieners een fout hersteld die bij de wetswijziging van 2024 was ontstaan. In die versie was namelijk niet vastgelegd dat de benoeming van de pg alleen kan plaatsvinden na advies van het Hof van Justitie, zoals dwingend voorgeschreven in artikel 141, lid 2, van de Grondwet. Dat advies vormt een essentieel onderdeel van de checks-and-balances tussen regering, rechterlijke macht en het Openbaar Ministerie.

Door dit grondwettelijk vereiste opnieuw expliciet op te nemen, wordt de rechtspositie van de pg stevig verankerd in de institutionele structuur van de rechtspraak. Volgens de toelichting was het noodzakelijk om “de wet in overeenstemming te brengen met de Grondwet” en zo de onafhankelijkheid van het ambt van de pg te waarborgen.

Het tweede belangrijke onderdeel van de wetswijziging is de correctie van de pensioenregeling. In 2024 werd de pensioenleeftijd van alle leden van het OM, inclusief de pg, verhoogd naar 70 jaar. Daarbij werd het oude artikel 14a van de Wet RIS, dat de pensioenleeftijd van de pg op 65 jaar stelde, geschrapt.

Die wijziging had echter onbedoelde gevolgen volgens de indieners. Door de verhoging naar 70 jaar werd de pensioenleeftijd van de pg gelijkgetrokken met die van de zittende magistratuur (rechters), terwijl in de oude structuur bewust een onderscheid bestond. De huidige wetgever stelt dat daardoor de verhouding tussen de zittende en staande magistratuur uit balans is geraakt.

In het wetsvoorstel wordt die verhouding hersteld. Zowel de procureur-generaal als de overige leden van het OM gaan weer met pensioen op 65 jaar. Voor de overige leden van het OM wordt niet teruggekeerd naar 60 jaar, omdat zij tot een bijzondere categorie ambtenaren behoren en uniformiteit wenselijk wordt geacht.

President Jennifer Simons zei op een regeringspersconferentie vandaag zich terug te kunnen vinden in de initiatiefwetten die door alle fracties van de coalitie zijn ingediend.