Tijdens hun bezoek aan Suriname kregen koning Willem-Alexander en koningin Máxima maandag een uitzonderlijke inkijk in een van de meest cruciale, maar ook meest belaste pijlers van de Surinaamse democratie: het Hof van Justitie. Het bezoek, dat door juristen wordt omschreven als “historisch”, werd gekenmerkt door openhartige gesprekken over de staat van de rechtspleging en de uitdagingen waarmee de rechterlijke macht kampt.

De fungerend president van het Hof, Iwan Rasoelbaks, ontving het Koninklijk paar met een boodschap die tegelijk trots en eerlijk was. Suriname, zei hij, koos in 1975 bewust voor een democratische rechtsstaat. Die keuze staat nog steeds, en de rechtspraak blijft zich baseren op onafhankelijkheid, onpartijdigheid en integriteit. “Maar,” erkende hij, “de druk is groot en de capaciteit beperkt.”

Het Hof behandelt jaarlijks een omvangrijk pakket aan civiele en strafzaken met slechts 31 rechters, ondersteund door iets meer dan 270 gerechtsmedewerkers. Het tekort is structureel en de achterstanden zijn voelbaar voor burgers én advocaten.


Daarom is gestart met een intensieve RAIO-opleiding in samenwerking met Nederland. Elf nieuwe rechters worden begin 2026 verwacht — een eerste stap richting het streven van 57 rechters in 2027, de minimale capaciteit die volgens het Hof nodig is om de last te dragen.

Rasoelbaks wees het Koninklijk paar daarnaast op een ander chronisch probleem: de geografische ongelijkheid in toegang tot rechtspraak. Eerste aanleg wordt momenteel alleen in vier districten uitgevoerd; in andere gebieden moet de burger nog altijd naar Paramaribo. Digitale rechtspraak zou een oplossing kunnen zijn, maar satellietverbindingen zijn kostbaar en technisch instabiel.

Koning Willem-Alexander, die goed geïnformeerd aan het gesprek deelnam, stelde scherpe vragen over gelijke toegang tot recht. Hoe wordt recht gegarandeerd voor burgers die geen advocaat kunnen betalen? Hoe voorkom je dat rechtszoekenden achterblijven bij professionele partijen?

Rasoelbaks verwees naar de regeling voor kosteloze rechtsbijstand en benadrukte dat in strafzaken altijd een advocaat beschikbaar is. Toch erkende hij dat verdere uitbreiding nodig blijft om echte gelijkwaardigheid te waarborgen.

Ook de digitale achterstand kwam ter sprake. Als rechtspraak in delen van het land nog steeds afhankelijk is van fysieke zittingen in Paramaribo, vroeg de koning, welke alternatieven zijn er dan? De hofpresident schetste zowel de potentie als de financiële barrières van technologische oplossingen.

Het was opvallend dat koning Willem-Alexander expliciet verwees naar het proces rond de Decembermoorden. Volgens hem heeft dit “de kracht van de onafhankelijke rechter bevestigd”, 

President Jennifer Simons sloot het bezoek af met een duidelijke boodschap: Suriname werkt aan versterking van de rechtsstaat, inclusief de toekomstige invoering van cassatierechtspraak. Volgens haar wordt voortgebouwd op gesprekken die al jaren lopen, onder meer met partners zoals Nederland en de Caribbean Court of Justice. “De rechterlijke macht staat onder druk, dat heeft de hofpresident helder uiteengezet,” zei zij. “Maar er wordt gewerkt aan versterking. Dat proces zetten wij onverminderd voort.”