“Beste broeders, onze president heeft de universiteit opgeroepen om van Srefidensi te maken: Srefidenki.”
“Heel passend, want unu no e denki unu srefi bun.”
“Ik denk dat srefidenki eerder betekent dat we ons eigen denken moeten ontwikkelen om toe te passen op onze ontwikkeling.”
“Ben ik eens. Nog teveel laten we de koers van ons ontwikkelingsdenken bepalen door duurbetaalde buitenlandse consultants, terwijl onze eigen praktijk-ervaren deskundigen veelal worden overgeslagen.”
“Maar daar zit die bottleneck, namelijk: het bij elkaar brengen van al die eigen denkwijzen om een bruikbaar en uitvoerbaar eigen raamwerk te formuleren.”
“Klopt. Elke deskundige, ja, elke groep wil zo een beetje zijn eigen denken doordrukken als hét nationale denken en geeft aan ‘andere’ groepen een minderheidsaandeel.”
“Wat bedoelt u, meester?”
“Voorbeeld: de ene groep vindt dat dekolonisatie betekent dat alle koloniale namen van rivieren, sula’s, gebergten en bergtoppen moeten worden vervangen door namen van eigen helden.”
“De andere groep vindt dat dekolonisatie betekent respect hebben voor ons historisch verleden. Niet door het wegwissen van oude namen breng je een nationaal besef op gang.”
“Een andere groep vindt dat de koning hier niet welkom is, want het koningshuis is verantwoordelijk voor de slavenhandel en de slavernij.”
“Een andere groep vindt dat de Nederlandse geldschieters en politici van toen daarvoor verantwoordelijk zijn; het was toch een Nederlandse koning die de wet ter afschaffing van de slavernij tekende en afkondigde?”
“En het waren toch o.a. die Ashanti’s die bommen geld hebben verdiend aan het aan de blanke slavenhandelaren verkopen van gevangen genomen eigen Afrikanen?”
“De ene groep vindt dat Anton de Kom een nationale held is en als zodanig alhier vereerd moet worden, terwijl de andere groep vindt dat hij een communistische oproerkraaier was die middels een volksopstand de macht in de kolonie wilde overnemen.”
“Zo heb je een groep die George Hindori als een held ziet die de doorbraak naar de onafhankelijkheid mogelijk maakte en voorkwam dat er een burgeroorlog uitbrak, terwijl de andere groep hem als een verrader van zijn politieke partij ziet.”
“O, Hans Breeveld noemde hem in dit kader ook in zijn schitterende Dies Natalis-toespraak.”
“Klopt. Deze toespraak moet als verplicht geschiedenis-leesstuk op al onze voortgezette onderwijsinstellingen gelden.”
“Maar beste jongere broeder in ons midden: de uitspraak van dat woord is ‘Die-yes Natalis’, anders lijkt het alsof je zegt; ‘die's Natali.”
“En het komt uit het Latijn en betekent simpelweg ‘de geboortedag’. Zo noemt men de oprichtingsdag van universiteiten, lycea, gymnasia enzo.”
“Wij leerden het in de r-k. kerk als de hergeboorte in de hemel van degenen die vanwege hun geloof de marteldood stierven.”
“Hans Breeveld liet in zijn dies natalis toespraak duidelijk zien dat de onafhankelijkheid geen momentopname is, maar een proces dat al tientallen jaren ingezet was vóór, dus before, de datum van 25 november 1975.”
“Klopt, het is in feite een never ending process.”
Hij sloot zijn rede mooi af met de regels uit het 2e couplet van ons volkslied: Strei de’f strei….”
“Ik voel meer voor de regels: “Wans ope tata komopo, wi mu seti kondre bun.”
“Ja, daar voel ik ook veel meer voor: waar onze voorouders ook vandaan kwamen, wij moeten dit land goed ordenen.”
“En ik heb zo een gevoel, vooral als je naar onze praktijk kijkt, dat velen die regel van ‘…wi sa feti gi Sranan’ opvatten als: ‘…wi sa feti ini Sranan.”
“Maar we dwalen af van het door de president voorgestelde begrip ‘Srefidenki.”
“Ja, bij het uitvoeren hiervan moeten we de neuzen wel in één richting krijgen, en dat is geen gemakkelijke taak.”
“Klopt helemaal, want voorkomen moet worden dat één z’n eigen ding als hét nationale ding, als zijn srefidenki claimt.”
“Ik las op een eettentje tijdens die feestavond laatst op het Onafhankelijkheidsplein: ‘We hebben Hindostaans eten, Javaans eten, Chinees eten en Surinaams eten.”
“Men bedoelt dan dus niet dat die andere gerechten geen Surinaamse zijn, maar men bedoelde in feite: …en creools eten.”
“Maar velen zijn gewend geraakt om dan een naam met misschien wat meer cachet te gebruiken, namelijk ‘Surinaams’ eten.”
“Zo ontstond in de jaren ’50 en ’60 van de vorige eeuw ook de gewoonte om geen ‘creool’ meer te duiden, maar ‘Surinamer.”
“Maar op 25 november 1975 om één seconde na 0:00 uur werd een ieder die hier gevestigd was, juridisch Surinamer.”
“Toch bleef deze ingewortelde gewoonte bestaan en niet lang terug was dat te horen toen een DNA-lid van de coalitie ongelukkigerwijs zei dat de ministerskandidaten van de grootste coalitiepartij bestonden uit 6 Hindostanen en 1 Surinamer; ze bedoelde eigenlijk: …en 1 creool.”
“In de jaren ‘60 van de vorige eeuw zou niemand daar een probleem mee hebben gehad, maar anno 2025 vertaalden velen dat als: ‘dus wij, Hindostanen, zijn geen Surinamers?”
“Dat DNA-lid moest publiekelijk een soort excuus aanbieden, maar ik las in haar ogen dat ze niet goed snapte wat ze eigenlijk fout had gezegd.”
“Dus daar zit onze zwakte; we zeggen dat we eensgezind moeten denken, maar als je dat in de praktijk wil brengen en vertegenwoordigers van de grote groepen bij elkaar brengt, loop je de kans dat het proces vastloopt op één gehaal en getrek.”
“Probeer bijvoorbeeld maar een commissie aan het werk te laten gaan om het woordenboek van dé Surinaamse taal samen te stellen.”
“Oh boy, daar zeg je wat. Volgens mij blijft de zaak al steken in de fase van: wat verstaan we onder dé Surinaamse taal. Go srefidenki dati.”
“Is dat gewoon de optelsom van al die 20 talen die we hier spreken? Dus dat ‘alakondre-idee’?”
“Maar wat verstaan we dan onder ‘ons Surinaams eten, onze Surinaamse kleding en mode, onze Surinaamse muziek en dansen en ga zo voort? Gewoon dat alakondre-idee toepassen?”
“En dan onze Surinaamse religie? Giwani Zeggen zegt dat zijn dochtertje op de openbare school alle nationale feestdagen vierde, maar op een christelijke school werd phagwa niet gevierd, omdat ze dat daar als een heidens feest zagen. Dat snapte zijn dochtertje niet.”  
“Ik denk dat we op die punten nog een lange weg te gaan hebben, maar in ieder geval mogen we onze kinderen niet opzadelen met allerlei voorouderlijke hebi's. Zij hebben het recht in vrijheid en zonder streng gescheiden hokjes op te groeien en op kinderfeestjes op het erf in de middagzon met elkaar te ravotten en daarna lekker te gaan eten en drinken.”
“Klopt. Als ze volwassen worden, zullen ze hun keuzes maken, maar dan hebben ze een ongedwongen jeugd vol leuke herinneringen en hechte vriendschappen gehad.”
“Ben ik helemaal met je eens. Een toast daarop.”
“Proost.”
 
Rappa