Waarom de VS en Israël het conflict met Iran als een religieuze oorlog framen

Terwijl het conflict in het Midden-Oosten woensdag zijn vijfde dag is ingegaan, gebruiken Amerikaanse en Israëlische leiders retoriek die suggereert dat de campagne tegen Iran een religieuze oorlog is. De Amerikaanse organisatie voor burgerrechten van moslims, de Council on American-Islamic Relations (CAIR), veroordeelde dinsdag het gebruik van deze retoriek door het Pentagon als “gevaarlijk” en “anti-moslim”.

De VS en Israël begonnen zaterdag hun aanval op Iran en voerden sindsdien meerdere luchtaanvallen uit. Iran reageerde met aanvallen op doelen in Israël en op Amerikaanse militaire bases in Bahrein, Saudi-Arabië, Qatar, de Verenigde Arabische Emiraten, Irak en Cyprus.

Een Amerikaanse waakhond meldde dat Amerikaanse troepen te horen kregen dat de oorlog bedoeld is om het “Bijbelse einde der tijden” teweeg te brengen. Ook verklaarde de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio onlangs dat Iran wordt bestuurd door “religieuze fanatieke gekken”.

Wat zeggen Amerikaanse en Israëlische leiders?
De Military Religious Freedom Foundation (MRFF), een Amerikaanse organisatie die religieuze vrijheid binnen het leger bewaakt, ontving klachten dat Amerikaanse militairen werd verteld dat de oorlog met Iran bedoeld is om “Armageddon”, het Bijbelse einde der tijden, te veroorzaken.

Een officier verklaarde per e-mail dat een commandant de troepen had opgedragen te zeggen dat dit “deel uitmaakt van Gods goddelijke plan”, met verwijzingen naar het Boek Openbaring over Armageddon en de terugkeer van Jezus Christus.

Ook Israëlische en Amerikaanse leiders gebruiken religieuze taal in het openbaar. Zo zei Mike Huckabee, de Amerikaanse ambassadeur in Israël, vorige maand in een interview dat het “prima” zou zijn als Israël het Midden-Oosten zou veroveren omdat het land in de Bijbel aan Israël is beloofd. Hij voegde eraan toe dat Israël dit niet nastreeft.

Marco Rubio noemde Iran “gekke religieuze fanatici die kernwapens willen”.

Pentagon-woordvoerder Pete Hegseth sprak over “gekke regimes zoals Iran, die vasthouden aan profetische islamitische waanideeën, en die geen kernwapens mogen hebben.” CAIR zei dat dit een verwijzing is naar sjiitische geloofsovertuigingen over religieuze figuren die aan het einde der tijden opstaan.

Israëlisch premier Netanyahu verwees zondag naar de Amalekieten uit de Thora, een bijbels vijandbeeld dat in de joodse traditie staat voor “pure kwaadwilligheid”. Hij riep op tot actie tegen Iran, waarbij hij zei: “We lezen deze week in de Thora: ‘Herinner wat Amalek je heeft aangedaan.’ We herinneren ons dat – en we handelen.”

CAIR veroordeelde dit als het rechtvaardigen van massamoord door Israël, net zoals in Gaza, en waarschuwde voor de “heilige oorlog”-retoriek van Hegseth, Netanyahu en het Amerikaanse leger.

Waarom framen de VS en Israël het conflict als een religieuze oorlog?
Volgens professor Jolyon Mitchell (Durham University) gebruiken leiders theologische overtuigingen om “actie te rechtvaardigen, politieke opinie te mobiliseren en steun te verkrijgen.” Veel betrokkenen geloven dat God aan hun zijde staat, wat geweld legitimeert en het moeilijk maakt om later vrede te sluiten.

Ibrahim Abusharif (Northwestern University Qatar) noemt drie overlappende redenen: binnenlandse mobilisatie, civilisatorische framing en strategische narratieven.

Binnenlandse mobilisatie helpt leiders steun te verzamelen door het conflict als moreel duidelijk en urgent te presenteren, wat in de VS vooral aanslaat bij evangelicals en christelijke zionisten die het Midden-Oosten zien als onderdeel van een religieus “eindtijdverhaal”.

Civilisatorische framing creëert een “wij versus zij”-denken, waarbij het conflict wordt voorgesteld als een strijd tussen levenswijzen of geloven in plaats van een politiek geschil. Dit maakt het voor het grote publiek begrijpelijker en rechtvaardigt het geweld.

Strategische narratieven gebruiken religieuze en historische verwijzingen om het conflict een bredere betekenis te geven en politieke doelen te ondersteunen.

Historisch precedent
Ook eerdere Amerikaanse presidentschappen gebruikten religieuze taal in conflicten. George W. Bush sprak na 9/11 over een “kruistocht tegen terrorisme”, een term die later werd afgezwakt om de indruk van een oorlog tegen moslims te vermijden.

Israëlische leiders gebruiken al lange tijd Bijbelse beelden in hun politieke taal, wat het conflict in een historisch en existentieel kader plaatst.

De oorlog zelf is geopolitiek, maar de retoriek maakt het conflict moreel absoluut en moeilijker op te lossen. Politieke compromissen worden lastiger, verwachtingen stijgen en diplomatie kan worden bemoeilijkt.