Latijns-Amerikaanse vrouwen kiezen ervoor om geen moeder te worden

Steeds meer Latijns-Amerikaanse vrouwen kiezen ervoor om geen kinderen te krijgen. Daarmee wijken ze radicaal af van de traditionele gezinsrollen die al lang in de regio gelden.

Volgens gegevens van de Economische Commissie voor Latijns-Amerika en het Caribisch gebied (CEPAL) hebben Latijns-Amerika en het Caribisch gebied sinds 1950 te maken gehad met de meest dramatische daling van het geboortecijfer ter wereld. Latijns-Amerikaanse vrouwen krijgen gemiddeld vier kinderen minder dan in 1950.

Net als in Zuid-Korea heeft dit geleid tot angst voor een vergrijzende bevolking die de belastingbetaler belast. Maar het weerspiegelt ook hoe vrouwen zich afkeren van diepgewortelde verwachtingen van het moederschap, deels vanwege een gebrek aan staatssteun en deels omdat ze prioriteit geven aan hun eigen carrières en levensonderhoud.

De Mexicaanse vastgoedbeheerder Iran Sosa richtte in 2021 samen met Isabel Cortes, een Colombiaanse grondstoffenhandelaar, de wereldwijde online community Nunca Madres (Nooit Moeders) op voor Spaanstalige vrouwen. Daarmee wilden ze een oplossing vinden voor het gebrek aan ruimte waar Latina's maatschappelijke kwesties en culturele taboes rondom beslissingen over het moederschap konden bespreken.

"Toen ik een klein meisje was, was de enige representatie die ik had van vrouwen die geen moeders waren, bittere, alleenstaande Disney-stereotypen, de kinderloze heks zonder familie die in de steek wordt gelaten en weggegooid," zei Sosa. "Representatie is altijd belangrijk, zodat we ons verschillende toekomsten en verschillende keuzes kunnen voorstellen."

Ze zei dat veel leden van de groep zich onder druk gezet voelen om moeder te worden. Familieleden waarschuwen hen dat ze spijt zouden krijgen van de beslissing om geen kinderen te krijgen en dat ze niemand zouden hebben om voor ze te zorgen als ze ouder worden.

"Mensen komen met veel angsten," zei ze. "Maar hoe kun je anders deze beslissing nemen, dan vanuit een plek van liefde?"

Naast een online ruimte organiseert Nunca Madres workshops waar mensen, waaronder moeders, informatie en advies delen over de manier waarop hun beslissingen hun leven hebben beïnvloed, van maatschappelijk stigma tot discriminatie op de werkvloer tot persoonlijke financiën.

"Er is nog steeds een groot taboe rond die beslissing," zei Cortes. "Het hangt af van je sociale kring, maar over het algemeen zit het diepgeworteld in onze cultuur dat vrouw gelijk staat aan moeder."

Er zijn weinig wereldwijde gegevens over de redenen waarom vrouwen ervoor kiezen om geen kinderen te krijgen, maar een onderzoek van Pew Research onder Amerikaanse volwassenen van vorig jaar bleek dat 57% van de ondervraagden onder de 50 jaar die aangaven dat ze waarschijnlijk geen kinderen zouden krijgen, als reden opgaf dat ze het gewoon niet wilden, 38% maakte zich zorgen over de toestand van de wereld en 36% kon het zich niet veroorloven.

Sosa zei tijdens Nunca Madres dat economische zorgen de belangrijkste reden waren die vrouwen noemden, waaronder het risico om hun baan te verliezen of hun carrièremogelijkheden te bevriezen, naast de enorme en vaak zeer onbetaalde arbeid die gepaard gaat met het opvoeden van een kind.

Klimaatverandering, die bijdraagt ​​aan verergering van natuurrampen in de regio, was de volgende. Vrouwen betwijfelden of het verstandig was om kinderen groot te brengen op plekken waar water wordt gerantsoeneerd.

Lucero Sanchez, een Mexicaanse arts die op 16-jarige leeftijd besloot dat ze geen kinderen wilde, vertelde Reuters dat volwassen vrouwen die zich willen laten steriliseren, door artsen stelselmatig te horen krijgen dat ze te jong zijn en er spijt van zullen krijgen, terwijl tieners die zwanger worden zelden te horen krijgen dat ze te jong zijn om kinderen te krijgen.

"De grootste uitdaging is de maatschappij," zei ze. "Je wordt constant uitgenodigd om een ​​andere beslissing te nemen of je beslissing wordt als ongeldig in twijfel getrokken."

'Tegen God, tegen de familie'
Activisten waarschuwen dat de politieke weerstand in de Verenigde Staten tegen veel met moeite verworven rechten - waaronder abortus, toegang tot anticonceptie en seksuele voorlichting op scholen - overslaat naar de rest van de regio.

De Argentijnse president Javier Milei heeft de financiering van seksuele voorlichting, anticonceptie en abortuspillen gekort - slechts een paar jaar nadat de procedure legaal werd gemaakt. Hij vertelde de Verenigde Naties in september dat het beleid rond reproductieve rechten "belachelijk" was gezien de dalende geboortecijfers in westerse landen.

In El Salvador heeft president Nayib Bukele streng opgetreden tegen een breed scala aan 'genderideologische' beleidsmaatregelen die hij omschrijft als 'tegen God en tegen het gezin'.

Die omvatten seksuele voorlichting en toegang tot anticonceptie, zeggen vrouwenrechtengroepen. El Salvador, dat overwegend katholiek is, heeft al een totaalverbod en strenge straffen voor abortus.

Andressa Cavalcante, een Braziliaanse huisarts, zei dat ze zich door zich aan te sluiten bij een groep als Nunca Madres "minder als een alien" voelde.

"Omdat ik in een land woon met een overwegend christelijke cultuur, waarin waarde wordt gehecht aan het traditionele gezin en het krijgen van kinderen wordt gezien als een geloofsdaad, weerhoud ik mezelf er vaak van om mijn beslissing of mening hierover te uiten," zei ze.

Cavalcante doneert nu haar eicellen aan vrouwen en LGBTQ+-koppels die geen kinderen kunnen krijgen.

Hoewel de geboortecijfers wereldwijd zijn gedaald sinds anticonceptiemiddelen in de jaren 60 op grote schaal beschikbaar kwamen, wijten deskundigen bij CEPAL en UN Women de sterkere daling in Latijns-Amerika aan het falen van de autoriteiten om huiselijk geweld aan te pakken en steun te bieden aan aanstaande moeders.

In Europa hebben maatregelen zoals gratis kinderopvang voor jonge kinderen en vaderschapsverlof enig succes gehad bij het verhogen van het geboortecijfer, maar in Latijns-Amerika zijn er weinig van dergelijke maatregelen, aldus Martina Yopo, socioloog aan de Pauselijke Katholieke Universiteit van Chili.

Ondertussen zijn er meer vrouwen toegetreden tot de beroepsbevolking. Het percentage vrouwen in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied op de arbeidsmarkt steeg met 8,8 procentpunten tot 51,3% tussen 1990 en 2023, volgens de Wereldbank, zelfs terwijl zij nog steeds het grootste deel van het onbetaalde huishoudelijke en zorgwerk op zich nemen.

Volgens Sosa zou meer steun van de overheid op het gebied van sociale zekerheid en gezondheidszorg Latijns-Amerikaanse vrouwen helpen nu hun rollen veranderen.

"Het gaat om autonomie," zei ze. "Ze moeten erkennen dat we bestaan, en niet alleen dat, maar nog veel meer generaties meisjes groeien op en nemen dezelfde beslissingen."