Je moet natuurlijk wel reageren op het ingezonden artikel van de VIDS eerder deze week. Opmerkelijk is namelijk dat er diverse onjuistheden en onvolkomenheden in zijn, waardoor onjuiste conclusies getrokken worden. En het is daarbij belangrijk te vermelden, dat de presidentiële commissie Ontwikkeling West-Suriname werkt voor Suriname en alle Surinamers, inclusief inheemsen, waarbij enge belangen geen plaats hebben.

Communicatie uitsluitend via de VIDS is niet afgesproken. Afgesproken is het volgende:
a) Opsturen van alle relevante informatie door de Commissie naar de VIDS (dit is gedaan op 22 december j.l.);
b) Leiders van het traditionele gezag terugkoppeling zouden plegen met de respectieve gemeenschappen;
c) Op basis van het voorgaande, dat de commissie uitgenodigd zou worden in de eerste week van januari 2025 om de gemeenschap te informeren.

Maar om het bovenstaande goed te begrijpen moet in de totale context duidelijk geschetst worden. Per slot van rekening is dan het totale plaatje duidelijk voor eenieder. Pas op de plaats dus voor een tijdslijn met betrekking tot de communicatie met de gemeenschap:
-1e week november 2023: Na goedkeuring van de regering wordt er een wereldwijde bekendmaking gegeven voor de start om investeerders te zoeken voor de ontwikkeling van West-Suriname Bakhuis bauxiet. Er is een website gelanceerd die de intentie, de randvoorwaarden, het compleet proces en een tijdslijn aangeeft.

- 17 april 2024: de commissie maakt kennis met het districtssecretariaat en spreekt met enkele leden van het traditioneel gezag en de gemeenschap. Er is tot op dat moment nog geen duidelijkheid over welke van de bedrijven als beste uit de bus komt en hoe het project er precies uit komt te zien.

- 25 november 2024: Op 25 november wordt de aankondiging gedaan van het Memorandum of Understanding. Tot op het laatste moment is er onderhandeld voor het MOU; dus tot dit moment konden er nog geen details – anders dan op de website weergegeven – gecommuniceerd worden.

- 2 december 2024: Op deze dag is met één van de kapiteins gesproken. Er is complete uitleg gegeven over de intentie en de inhoud van het MOU. De kapitein geeft aan dat hij met het traditioneel gezag van alle drie dorpen zal kortsluiten om vervolgens met hun naar de stad te komen om verdere afspraken te maken.

- 19 december 2024: Het complete traditioneel gezag is in de stad ontvangen. Het traditioneel gezag heeft hierbij de VIDS uitgenodigd (wat eerder niet met de commissie gecommuniceerd was, maar wat op zich geen probleem vormde). Er is voornamelijk gesproken over Free, Prior and Informed Concent (FPIC) en grondenrechten, nauwelijks over het project zelf. Vanuit de commissie is voornamelijk gewezen op het feit dat het project geen plotselinge aangelegenheid is, een bezoek is gebracht aan de dorpen, en pas op 25 november de contouren en inhoud van de conceptovereenkomst duidelijk waren. Er is door het traditioneel gezag toegezegd om in het nieuwe jaar met de bewoners aldaar te communiceren, en de commissie uit te nodigen en persoonlijk aan de inwoners uit te leggen. Daarnaast heeft de VIDS ook informatie opgevraagd welke 22 december verstrekt is.

- 1 januari 2025 tot heden: Ondanks diverse pogingen om – zoals afgesproken op 24 december 2024 – een uitnodiging te krijgen voor een bezoek aan de dorpen begin januari 2025, krijgt de commissie geen concreet antwoord hierop.

Gedurende dit proces is er continu contact geweest met de districtscommissaris van Kabalebo. Bij uitblijven van enige reactie vanuit de VIDS en het traditioneel gezag, is dan ook een beroep gedaan op het wettelijke gezag, namelijk de districtscommissaris. Het gaat om een 'werkarm' van het ministerie van Regionale Ontwikkeling en Sport, waartoe ook de kapiteins en basja’s behoren. Dit bevoegd wettelijk gezag heeft de commissie uitgenodigd en ze is (verplicht!) daarop ingegaan.

Bij dit bezoek 9 februari j.l. waren de volgende punten markant:
- Het doel: luisteren naar de meer dan 100 mensen die zijn komen opdagen (m.a.w. de gemeenschap is in de gelegenheid vragen te stellen), en informatieverstrekking door de commissie;
- De commissie is fantastisch onthaald door de inheemse gemeenschap;
- De commissie is uitvoerig ingegaan op het Memorandum of Understanding, heeft de ruimte gegeven aan diverse sprekers en is op vragen ingegaan;
- Zonder uitzondering is door elke aanwezige steun uitgesproken voor de voorgenomen samenwerking met de multinational.

Het is wellicht zinvol om nogmaals het gestelde tijdens de meeting 19 December j.l. te herhalen: de commissie wil volgaarne met de VIDS/het traditioneel gezag gezamenlijk werken in alle open- en eerlijkheid; deze intentie blijkt ook uit het voorgaande. Gedeeltelijke reconstructies, onjuiste conclusies, agressieve toonzettingen, ongenuanceerde aantijgingen, enge belangen, plaatsen van druk en andere soortgelijke handelingen, dragen daartoe niet bij, en zijn derhalve niet in het belang van de lokale gemeenschap en het land. Ontwikkeling is een keuze, en daar heeft de VIDS ook een rol in.    

Daniel A. Lachman
Voorzitter Presidentiële Commissie Ontwikkeling West-Suriname Bakhuis Bauxiet