De Amerikaanse president Donald Trump heeft het ministerie van Defensie, dat de Trump-administratie het "Ministerie van Oorlog" noemt, opdracht gegeven om aanvallen op de energie-infrastructuur van Iran voor vijf dagen te pauzeren, zo zei hij maandag. Trump gaf deze opdracht een dag nadat hij Iran een ultimatum van 48 uur gaf om de cruciale scheepvaartroute door de Straat van Hormuz weer te openen, anders zou de VS Iraanse elektriciteitscentrales aanvallen. Iran reageerde met de dreiging om elektriciteitscentrales in Israël en de Golfstaten aan te vallen.

Trumps ultimatum over de Straat van Hormuz zou maandag kort voor middernacht aflopen.

In een bericht op Truth Social maandag beweerde Trump echter dat Washington en Teheran “zeer goede en productieve gesprekken hebben gevoerd over een volledige en totale oplossing van onze vijandelijkheden in het Midden-Oosten”. De gesprekken met Iran zouden volgens Trump gaan om te "bepalen of er een bredere overeenkomst kan worden bereikt", en zei hij: "Deze keer meent Iran het serieus; ze willen tot een schikking komen. Ze willen vrede."

Iraanse functionarissen ontkennen dit. Na Trumps ultimatum meldde het Iraanse Tasnim-nieuwsagentschap, met verwijzing naar een Iraanse official, dat de Straat niet zal terugkeren naar de situatie van vóór de oorlog en dat de energiemarkten onrustig zullen blijven. Er zouden geen onderhandelingen met de VS gaande zijn.

Teheran ontkende dat er gesprekken met de VS plaatsvinden. De voorzitter van het Iraanse parlement noemde dergelijke beweringen "nepnieuws" en zei dat ze "worden gebruikt om de financiële en oliemarkten te manipuleren".

Teheran voert wel regionale dialogen.

Drie weken na het begin van de oorlog tussen de VS en Israël tegen Iran wordt op een rijtje gezet wat Trump heeft gedreigd en hoe de Iraanse regering heeft gereageerd.

Wat heeft Trump aangekondigd?
Zaterdag om 23:44 GMT schreef Trump op Truth Social: “Als Iran de Straat van Hormuz niet VOLLEDIG OPENT, ZONDER BEDREIGING, binnen 48 UUR vanaf dit exacte tijdstip, zal de Verenigde Staten van Amerika hun diverse ELEKTRICITEITSCENTRALES AANVALLEN EN VERNIETIGEN, BEGINNEND MET DE GROOTSTE.”

Trump specificeerde niet welke centrale hij bedoelde als “de grootste”. Iran’s grootste elektriciteitscentrale is de Damavand Combined Cycle Power Plant aan de rand van de provincie Teheran, ook bekend als de Pakdasht-centrale, met een capaciteit van ongeveer 2.900 megawatt. Dit is voldoende om de elektriciteitsbehoefte van meerdere grote steden te dekken.

Andere grote centrales in Iran zijn de Kerman-centrale in het zuidoosten met circa 1.910 megawatt en de Ramin-centrale in de provincie Khuzestan met ongeveer 1.890 megawatt, vergelijkbaar met de behoefte van een middelgrote provincie of grote stad.

Op 2 maart verklaarde Ebrahim Jabari, een senior adviseur van de commandant van de Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC), dat de Straat van Hormuz – waar 20 procent van ’s werelds olie en gas wordt getransporteerd – “gesloten” was. Dit heeft bijgedragen aan de recente stijging van olieprijzen tot boven de $100 per vat, vergeleken met de prijs van zo’n $65 voor de oorlog.

Iran reageert op Trumps ultimatum
De IRGC dreigde met vergelding als Iraanse elektriciteitscentrales zouden worden aangevallen, met als doel elektriciteitscentrales in Israël en faciliteiten die stroom leveren aan militaire bases met Amerikaanse troepen in de regio.

Mohammad Bagher Ghalibaf, voorzitter van het Iraanse parlement, schreef zondag op X (voorheen Twitter): “Naast militaire bases zijn ook financiële entiteiten die het Amerikaanse militaire budget financieren legitieme doelen. Amerikaanse staatsobligaties zijn doordrenkt met Iraans bloed. Koop ze, en je koopt een aanval op je hoofdkwartier en activa. We houden je portfolio’s in de gaten. Dit is je laatste waarschuwing.”

Een verklaring van de IRGC, verspreid via staatsmedia, stelde maandag: “De leugenachtige Amerikaanse president beweert dat de Revolutionaire Garde waterontziltingsinstallaties wil aanvallen om moeilijkheden te veroorzaken voor de mensen in de regio.”

De verklaring voegde toe: “We zijn vastbesloten om te reageren op elke dreiging op hetzelfde niveau als het afschrikkingseffect ... Als jullie elektriciteit aanvallen, vallen wij elektriciteit aan.”

“De Straat van Hormuz zal volledig gesloten blijven en niet worden geopend totdat onze vernietigde elektriciteitscentrales zijn herbouwd,” aldus de IRGC.

Tegelijkertijd benadrukken Iraanse leiders dat de doorgang alleen voor de VS en Israël gesloten is.

“We hebben de Straat niet gesloten. Volgens ons is de doorgang open. Hij is alleen gesloten voor schepen die tot onze vijanden behoren, landen die ons aanvallen. Voor andere landen kunnen schepen passeren,” aldus de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi tegen het Japanse Kyodo News.

De Iraanse president Masoud Pezeshkian zei zondag dat de Straat “open is voor iedereen behalve voor hen die onze grond schenden”.

“De illusie om Iran van de kaart te vegen toont wanhoop tegenover de wil van een geschiedenis makend volk. Dreigementen en terreur versterken alleen onze eenheid,” schreef hij op X.

Landen proberen overeenkomsten met Iran te sluiten voor veilige doorgang door de Straat. Tot nu toe mochten een handvol schepen onder vooral Indiase, Pakistaanse, Turkse en Chinese vlag passeren.

Welke doelen zou Iran kunnen treffen?
Hoewel Iran geen specifieke doelen heeft genoemd, heeft het algemeen aangegeven dat het elektriciteitscentrales en infrastructuur in Israël zal aanvallen als reactie op aanvallen op haar eigen centrales en infrastructuur.

Ghalibaf schreef op zondag: “Onmiddellijk nadat elektriciteitscentrales en infrastructuur in ons land worden aangevallen, zullen vitale infrastructuur evenals energie- en olie-infrastructuur in de hele regio legitieme doelen zijn en onherstelbaar worden vernietigd.”

Iran heeft ook gezegd dat “financiële entiteiten” die Amerikaanse militaire activa financieren, doelwitten zullen zijn. Naast Ghalibafs bericht op X zei het Khatam al-Anbiya, het militaire commando van Iran, op 11 maart dat “de vijand ons de vrije hand heeft gegeven om economische centra en banken van de Verenigde Staten en het zionistische regime in de regio aan te vallen”.

Elektriciteitscentrales
Israël heeft meer dan 200 elektriciteitscentrales, waarvan de grootste Orot Rabin ten noorden van Tel Aviv is, met een capaciteit van ongeveer 3.900 megawatt, en Rutenberg in Ashkelon, met circa 2.250 megawatt.

Hoewel aanvallen op Iraanse energie-infrastructuur Iran zullen schaden, zouden aanvallen op energie-infrastructuur in de Golfstaten mogelijk catastrofaler zijn, aangezien zij ongeveer vijf keer zoveel energie per hoofd van de bevolking verbruiken.

Energie-infrastructuur
Tijdens de oorlog is energie-infrastructuur in de Golfregio herhaaldelijk aangevallen.

QatarEnergy, ’s werelds grootste producent van vloeibaar aardgas (LNG), kondigde op 2 maart aan de LNG-productie te hebben stilgelegd na Iraanse aanvallen op faciliteiten in Ras Laffan en Mesaieed in Qatar.

Saudi-Arabië sloot de activiteiten bij de Ras Tanura-olie-raffinaderij, de grootste in eigen land, na een brand die volgens officials was veroorzaakt door brokstukken van het onderscheppen van twee Iraanse drones.

Iraanse functionarissen ontkenden publiekelijk betrokkenheid bij aanvallen op QatarEnergy en Aramco.

Vorige week meldde de Iraanse staatsmedia dat gasfaciliteiten gelieerd aan het South Pars-veld waren aangevallen.

Enkele uren later raakten Iraanse raketten een LNG-faciliteit in Ras Laffan Industrial City in noordelijk Qatar, dat ongeveer 20 procent van de wereldwijde LNG-voorraad verwerkt.

De aanval veroorzaakte drie branden en vernietigde ongeveer 17 procent van Qatar’s LNG-exportcapaciteit, met een geschatte jaarlijkse omzetderving van 20 miljard dollar, aldus QatarEnergy-CEO Saad Sherida Al-Kaabi tegen Reuters.

Reparaties zullen de productiecapaciteit van 12,8 miljoen ton LNG per jaar voor drie tot vijf jaar beperken.

Iraanse media citeerden ook militair woordvoerder Ebrahim Zolfaqari die zei: “Als de brandstof- en energie-infrastructuur van Iran wordt aangevallen, zullen alle energie-infrastructuur, informatietechnologie en waterontziltingsinstallaties die behoren tot de VS en het regime in de regio doelwitten zijn, conform eerdere waarschuwingen.”

Financiële en bedrijfsentiteiten
Ghalibafs bericht op X noemde geen concrete namen van financiële entiteiten die Iran als legitieme doelen zou zien, maar waarschuwde dat iedereen die Amerikaanse staatsobligaties koopt, als vijand wordt beschouwd.

Een grote organisatie die naar verluidt 360 miljard dollar aan Amerikaanse staatsobligaties bezit – ongeveer 6 procent van het totaal – is Berkshire Hathaway, het Amerikaanse conglomeraat onder leiding van Warren Buffett, dat investeert in industriële, dienstverlenende en vastgoedactiviteiten in Israël en de regio.

Grote Amerikaanse “stablecoin” uitgevers zoals Tether en Circle behoren ook tot de grootste houders van Amerikaanse staatsobligaties. Tether breidt uit in het Midden-Oosten met een stablecoin en financiering voor energieprojecten. Fortune meldde vorig jaar dat Tether ongeveer 100 miljard dollar aan Amerikaanse staatsobligaties bezit. Circle kreeg goedkeuring van de Abu Dhabi Global Market om als financiële dienstverlener te opereren.

Op 11 maart publiceerde het IRGC-gekoppelde Tasnim-nieuwsagentschap een lijst van kantoren en infrastructuur van Amerikaanse bedrijven met Israëlische connecties, waarvan de technologie voor militaire toepassingen wordt gebruikt, en noemde deze “nieuwe doelen van Iran”.

De lijst bevatte onder meer Google, Microsoft, Palantir, IBM, Nvidia en Oracle, evenals kantoren en infrastructuur voor cloudservices in meerdere Israëlische steden en enkele Golfstaten.

Andere kritieke infrastructuur
Vorige week beschuldigde de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken de VS ervan een waterontziltingsinstallatie op Qeshm-eiland in de Straat van Hormuz te hebben geraakt, waardoor de watervoorziening van 30 dorpen werd onderbroken.

De volgende dag meldde Bahrein dat een Iraanse drone schade had toegebracht aan een waterontziltingsinstallatie nabij Muharraq.

Geen van de zes Golfstaten heeft permanente rivieren, waardoor zij tot de meest waterschaarse landen ter wereld behoren. Bahrain, Koeweit, Oman, Qatar, Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten zijn daarom sterk afhankelijk van ontzilting om te voorzien in de behoeften van hun gezamenlijke bevolking van meer dan 62 miljoen mensen.

Waterontziltingsinstallaties leveren 100 procent van het water in Bahrain en Qatar, meer dan 80 procent van het drinkwater in de VAE, en 50 procent in Saoedi-Arabië.