De Vereniging van Inheemse Dorpshoofden in Suriname (VIDS) heeft een kritische brief gestuurd naar president Chan Santokhi over de voornemens van de bauxietindustrie en andere issues in West-Suriname. Er wordt geëist dat in dat gebied alle activiteiten onmiddellijk worden stopgezet. VIDS is in beraad met de betrokken gemeenschappen over de te nemen nationale en internationale stappen tegen de toenemende mensenrechtenschendingen.

Het schrijven luidt als volgt: Met grote verontrusting en verontwaardiging hebben wij kennisgenomen van mediaberichten over de ondertekening van een memorandum of understanding (MOU) met het aluminiumbedrijf Chinalco, betreffende het op gang brengen van een bauxietindustrie te West Suriname. De lokale gemeenschappen van de Inheemse dorpen van West-Suriname wier traditioneel grondgebied het betreft, zijn hiervan niet op de hoogte en zijn op generlei wijze betrokken geweest om te komen tot een dergelijk besluit, dat ingrijpende en verstrekkende gevolgen voor hun leven, hun rechten en hun grondgebied zal hebben. Ook VIDS, het nationaal vertegenwoordigend orgaan van het traditioneel gezag van de Inheemse volken van Suriname, is op generlei wijze hierbij betrokken geworden.

Er zijn eerder ook een aantal andere beslissingen genomen en activiteiten ondernomen binnen West Suriname, waar er evenmin kennis over of inspraak in is geweest vanuit het traditioneel gezag en de gemeenschappen, onder andere de voorgenomen uitgifte van een mijnbouwconcessie aan het bedrijf Newmont, het uitgeven van gronden binnen het traditioneel grondgebied aan individuele personen, de kwestie van het bedrijf Goldline, de grootschalige landbouwplannen door mennonieten, landbouwarealen vanuit de overheid, en grint- en zandafgravingen in de Corantijnrivier.

Ook het intensieve proces van grondconversie baart ons ernstige zorgen aangezien onze traditionele woon- en leefgebieden nog niet wettelijk erkend zijn en het voor ons niet transparant is hoe effectief voorkómen wordt dat onze gronden in privé-eigendom worden omgezet.  Evenzo herhalen wij onze afkeuring van de verhandeling van ITMOs en carbonkredieten verkregen uit onze woon- en leefgebieden en de formulering van een carboncreditbeleid zonder onze effectieve participatie en inspraak. Het feit dat er momenteel herziening van de conceptwet Collectieve Rechten plaatsvindt zonder enige participatie onzerzijds, is ook helemaal niet transparant en zorgt slechts voor nog meer onvrede en verdenking dat de regering bezig is om andere, sub-standaard wetgeving te maken die niet voldoet aan de verplichtingen van de Staat Suriname onder het internationaal recht en conform de vonnissen van het Inter-Amerikaans mensenrechtensysteem.

Alle genoemde activiteiten druisen absoluut in tegen de rechten van Inheemse volken die zowel nationaal als internationaal erkend zijn, en in het bijzonder tegen ons recht op free, prior and informed consent (FPIC). We brengen hiertoe, ten overvloede, in herinnering de diverse vonnissen van het Inter-Amerikaans Hof voor Mensenrechten tegen de Staat Suriname, alsook het recente nationale vonnis in de zaak “Stg. Gi Jesi Na Lelie en anderen contra de Staat Suriname en anderen (Civar no. 2024-00786)” en zeker ook de geldende Milieu Raamwet waarin de vereisten van FPIC en voorafgaande milieu- en sociale effecten analyses zijn opgenomen. De voortgaande structurele en beleidsmatige achterstelling van onze gemeenschappen binnen praktisch alle gebieden van overheidsverantwoordelijkheid voor publieke voorzieningen zoals onderwijs, gezondheidszorg, sociale zekerheid, noodvoorzieningen bij natuurrampen, de gevolgen van klimaatverandering, transport, telecommunicatie, werkgelegenheid, toegang tot ontwikkelingsmogelijkheden is zodanig ingeworteld in het overheidsbeleid dat deze onomwonden en openlijke beleidsdiscriminatie kennelijk niet eens meer opvalt bij de regering, zelfs ondanks jaarlijkse waarschuwingen en afkeuring door VN- en regionale mensenrechtenlichamen.

De recente mededelingen over de overeenkomst met Chinalco zijn de spreekwoordelijke druppel die de emmer doet overlopen, en we vragen derhalve dat alle bovengenoemde activiteiten met onmiddellijke ingang stopgezet worden.  We vragen verder volledig geïnformeerd te worden over de plannen van de regering hieromtrent alsook omtrent elk der bovengenoemde gevallen, en hoe er garanties gecreëerd zullen worden om verdere en hernieuwde schendingen van onze rechten als oorspronkelijke volken van dit land te voorkómen en te bestraffen.

In afwachting van uw spoedige reactie verblijven wij inmiddels, ook opmerkende dat we ons intussen samen met de betrokken gemeenschappen zullen beraden over de te nemen nationale en internationale stappen tegen deze alsmaar toenemende mensenrechtenschendingen.