Olie- en gasgigant Shell heeft dinsdag een hoger beroep gewonnen tegen een baanbrekende uitspraak die het verplichtte om de inspanningen voor koolstofreductie te versnellen, wat een klap was voor campagnevoerders die zich tot juridische kanalen hebben gewend om klimaatactie te ondernemen.

Het hof van beroep in Den Haag zei dat Shell de verantwoordelijkheid had om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen om mensen te beschermen tegen opwarming van de aarde. Maar het verwierp de uitspraak uit 2021 die Shell beval om zijn absolute koolstofemissies met 45% te verminderen tegen 2030 vergeleken met de niveaus van 2019, inclusief die veroorzaakt door het gebruik van zijn producten.

Sindsdien heeft de Russische invasie van Oekraïne in 2022, die leidde tot een piek in de olie- en gasprijzen, de focus van regeringen en aandeelhouders op kosten aangescherpt en in veel gevallen de klimaatambities verzwakt.

De uitspraak van dinsdag valt samen met de COP29 VN-klimaattop in Bakoe, Azerbeidzjan, waar de openingsprocedures maandag werden vertraagd door een geschil over hoe prominent de toekomst van fossiele brandstoffen op de agenda zou moeten staan.

Vrienden van de Aarde Nederland, dat de Nederlandse zaak in 2019 aanspande, zei dat het zijn strijd tegen grote vervuilers zou voortzetten, maar zei niet of het een nieuw beroep zou starten bij de Hoge Raad van Nederland.
"Dit doet pijn", zei directeur Donald Pols. "Tegelijkertijd heeft deze zaak laten zien dat grote vervuilers niet boven de wet staan."

Shell CEO Wael Sawan zei dat Shell geloofde dat de beslissing "de juiste was voor de wereldwijde energietransitie, Nederland en ons bedrijf".

Ook op dinsdag drongen Shell en het Noorse Equinor er bij een Schotse rechtbank op aan om de Britse goedkeuring voor de ontwikkeling van twee olie- en gasvelden in de Noordzee te handhaven, terwijl milieuactivisten probeerden de projecten te blokkeren.

Klimaatbeperking
De zaak in Den Haag, waar Shell haar hoofdkantoor had totdat het in 2022 naar Londen verhuisde, werd gezien als cruciaal en hielp andere rechtszaken te inspireren.

Tijdens de hogerberoepszittingen eerder dit jaar zei Shell dat eisen aan bedrijven om de emissies te verminderen niet door rechtbanken konden worden gesteld, maar alleen door staten.

De rechtbank was het met Shell eens dat een absoluut bevel om de emissies van haar producten te verminderen wereldwijd een negatief effect zou kunnen hebben, omdat het ertoe zou kunnen leiden dat klanten overstappen van het gebruik van Shell's gas naar meer vervuilende steenkool.

"Over het algemeen is elke vermindering van de uitstoot van broeikasgassen positief om klimaatverandering tegen te gaan", aldus rechter Carla Joustra.
"Maar dat betekent niet dat een reductiebevel voor Shell hetzelfde effect heeft."

Shell zei dat het goed op weg was om te voldoen aan het gerechtelijk bevel voor zijn eigen productie, waar de emissies vorig jaar 30% lager waren dan in 2016.

Net als sommige van zijn concurrenten, heeft Shell zijn hernieuwbare activiteiten teruggeschroefd, die langer kunnen duren om winst te genereren in vergelijking met olie en gas.

Het is echter van plan om tussen 2023 en 2025 $ 10-15 miljard te investeren in koolstofarme energie.

In maart verzwakte het de doelstellingen voor de producten die het verkoopt, tot een reductie van 15-20% in netto koolstofintensiteit in 2030 ten opzichte van 2016, terwijl het een eerdere doelstelling om zijn koolstofintensiteit met 45% te verminderen in 2035 introk.

Citi-analisten zeiden dat de uitspraak van dinsdag de beste uitkomst was voor Shell. "Hoewel succes bij het hof van beroep misschien niet het einde van het juridische proces betekent, geloven we dat het een positieve impact heeft door aan te geven dat de strategie van het bedrijf nu steviger in handen is van aandeelhouders," aldus Citi.