Tankers in de Straat van Hormuz. (Foto: Reuters)
Verschillende Europese landen en Japan hebben donderdag gezamenlijk verklaard bereid te zijn om “passende inspanningen” te leveren om de veilige doorgang door de Straat van Hormuz te waarborgen. Dit komt een dag nadat aanvallen op energie-installaties in de Golfregio de olie- en gasprijzen verder deden stijgen, te midden van de oorlog tussen de Verenigde Staten (VS), Israël en Iran.

De leiders van Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland, Italië, Nederland en Japan roepen op tot een “onmiddellijke en alomvattende wapenstilstand” gericht op het beschermen van civiele infrastructuur, waaronder olie- en gasinstallaties. Concrete maatregelen werden niet gespecificeerd.

Vorige week gaf het Internationaal Energieagentschap (IEA) toestemming voor de grootste gecoördineerde vrijgave uit strategische olievoorraden ooit door haar leden, in een poging de stijgende wereldwijde energieprijzen te dempen. In de gezamenlijke verklaring wordt aangekondigd dat er ook “andere stappen” zullen worden genomen, waaronder samenwerking met producenten om de productie op te voeren.

Sinds het begin van het conflict op 28 februari heeft Iran verschillende doelwitten in de Golf aangevallen en de Straat van Hormuz, die ongeveer een vijfde van ’s werelds olie- en gasstromen verwerkt, feitelijk gesloten. Europese leiders hebben de oproep van de Amerikaanse president Donald Trump om oorlogsschepen te sturen voor patrouilles in de Golf afgewezen.

De verklaring kwam voorafgaand aan een geplande ontmoeting in het Witte Huis tussen Trump en de Japanse premier Sanae Takaichi, gericht op versterking van de veiligheid en economische banden tussen de VS en Japan. Japan is voor 95 procent van zijn ruwe olie afhankelijk van de Golfregio. Takaichi liet weten geen officiële verzoeken van de VS te hebben ontvangen en onderzoekt binnen de beperkingen van de Japanse grondwet mogelijke acties, zonder zich tot nu toe aan te bieden om te helpen bij het openhouden van de Straat van Hormuz.

Steeds hogere energieprijzen door escalatie
De energiesector wordt zwaar getroffen. Op woensdag raakte Qatar’s Ras Laffan Industrial City, ’s werelds grootste LNG-faciliteit, zwaar beschadigd door Iraanse raketaanvallen als vergelding voor de Israëlische aanval op het South Pars gasveld in Iran. Ras Laffan produceert ongeveer 20 procent van de wereldwijde LNG.

QatarEnergy meldde “uitgebreide schade” en de CEO Saad al-Kaabi stelde dat 17 procent van de LNG-exportcapaciteit van het bedrijf beschadigd is. Het herstel zal naar verwachting drie tot vijf jaar duren. De premier van Qatar noemde Iran’s bewering dat VS-bases doelwit zijn “onacceptabel en ongegrond”, en benadrukte dat het vooral energie-infrastructuur betreft die van vitaal belang is voor Qatar en de wereld.

De energieprijzen reageren fors: Europese gasprijzen stegen donderdag met 25 procent en stonden op bijna 70 euro per megawattuur, het hoogste niveau in meer dan drie jaar. Brent-olie futures stegen bijna 6 procent tot 113 dollar per vat, nadat ze eerder die dag met circa 10 procent waren gestegen. Sinds het begin van het conflict zijn de gasprijzen in Europa met meer dan 60 procent gestegen.

James Meadway, co-directeur van het economische denktank Verdant, waarschuwde dat dit geen tijdelijke opleving in de prijzen zal zijn. “Naast de blokkade van de Straat van Hormuz is er nu ook een ernstige verstoring in de basisproductie van olie en gas. Dit lijkt een langdurige prijsstijging te zijn.”