VHP fractieleider Asis Gajadien
Asis Gajadien, fractieleider van de VHP, vindt het onverantwoord dat het Constitutioneel Hof (CHof) artikel 31 lid 6 van de Kiesregeling die de verhoging de waarborgsom regelt, onverbindend heeft verklaard. Dit artikel is niet meer van toepassing. "Het CHof heeft duidelijk een fout gemaakt. Dit bevestigt dat de basis en samenstelling van het CHof in de huidige vorm niet houdbaar zijn", zegt Gajadien in gesprek met Starnieuws. Hij zal een initiatiefwet indienen om het bedrag van de waarborgsom te verlagen van SRD 250  per kiesgerechtigde naar SRD 245, conform de eisen van het CHof.

Het Hof van Justitie heeft reeds een oordeel geveld over de kwestie van de waarborgsom en de mogelijke strijdigheid met de Grondwet en internationale verdragen. Het Chof zou slechts een abstracte toetsing kunnen uitvoeren, waarbij de wetgever geraadpleegd had kunnen worden indien de toelichting niet duidelijk genoeg was. In het verleden heeft het CHof De Nationale Assemblee bij andere zaken wel gehoord, benadrukt Gajadien.

Het CHof is volgens Gajadien ook niet instaat geweest voor de drie door zelf gehanteerde criteria - wettelijke grondslag, legitiem doel en proportionaliteit en noodzakelijkheid – op een correcte wijze te analyseren en beoordelen. Er ontbreekt elke vorm van diepgang, meent de volksvertegenwoordiger. 

De waarborgsom, vastgesteld in 2019 op basis van 1% van de kiesgerechtigden voor een bedrag van SRD 25 per kiesgerechtigde, zou na vier jaar met een inflatie van ongeveer 300% en een gewijzigd kiesstelsel, waarbij een geregistreerde politieke partij nu in alle 10 districten moet deelnemen in plaats van de mogelijkheid voorheen slechts één kiesdistrict mocht deelnemen, aanzienlijk verhoogd moeten worden. Al gauw zou dit bedrag aangepast kunnen worden SRD 25x3 x10, dus richting SRD 750 per kiesgerechtigde. 

Een waarborgsom is een garantie dat een politieke partij die deelneemt aan de landelijke verkiezingen op z’n minst 1% van de stemgerechtigden als ondersteuners of achterban heeft. In dat geval krijgt de partij na de verkiezing haar waarborgsom terug. De wet heeft een garantie gecreëerd dat alleen politieke partijen deelnemen aan de verkiezingen die daadwerkelijk kiezers vertegenwoordigen en voldoen aan de voorwaarden verankerd in de wet.

Gajadien benadrukt dat bij de behandeling van dit wetsontwerp de argumenten ook zijn aangedragen waarom de waarborgsom wordt verhoogd. Deze overwegingen maken ook deel uit aan de mogelijke toelichting die volgens het CHof zou ontbreken. De VHP fractieleider merkt op dat de gevolgen van de uitspraak van het CHof ongekend zijn. Politieke partijen die totaal geen achterban hebben, kunnen zich inschrijven waardoor het stembiljet niet eens geproduceerd kan worden.

De politicus is geen voorstander van politiek opportunisme waarbij men niet eens als partij een ontwikkelingsvisie heeft. "Onze grondwet vraagt juist naar deze waarborging met de ordening van de politieke democratie middels goede en standvastige politieke organisaties die democratische geordend zijn met leden. Dus als je geen 1% van kiesgerechtigden als leden hebt, zal je dan ook niet hoeven deel te nemen aan zo’n algemene verkiezingen".

Bij de totstandkoming van de Wet Constitutioneel Hof in 2019 waren er volgens Gajadien al twijfels of dit orgaan goed zou kunnen functioneren. Dit vanwege de samenstelling. De toetsing van wetten aan de grondwet en internationale verdragen kan niet worden toevertrouwd aan personen die politiek benoemd zijn. Er zijn twee opties volgens Gajadien: het CHof onderbrengen bij het Hof van Justitie in een speciaal in te stellen kamer met 5 of 7 rechters, of het huidige CHof eerst laten balloteren door het Hof van Justitie. "Gelukkig loopt de zittingstermijn van dit CHof binnenkort af, waardoor er ruimte komt voor een wetswijziging en herbemensing", benadrukt Gajadien.