Het Constitutioneel Hof verklaart de wetsbepaling artikel 31 lid 6 Kiesregeling die de verhoging regelt van rechtswege onverbindend en is niet meer van toepassing.
Het Constitutioneel Hof (CHof) heeft de verhoging van de waarborgsom met ruim 1.000% onverbindend verklaard. De uitspraak vandaag bekendgemaakt door voorzitter Gloria Stirling houdt in dat de verhoging van de waarborgsom door De Nationale Assemblee niet meer toegepast mag worden. De bal ligt nu bij de wetgever om de verhoging in te trekken, te verbeteren of aan te vullen.

Het verzoekschrift is in februari ingediend door advocaat Iris Nazir en wordt ondersteund door DA'91, De Nieuwe Wind en De Nieuwe Leeuw. De politieke partijen vinden de waarborgsom van bijkans SRD 1 miljoen om deel te kunnen nemen aan de verkiezingen te hoog. Hierdoor worden politieke partijen beperkt in hun deelname aan de verkiezingen.

In oktober 2023 is er een wetswijziging aangenomen die een verhoging van de waarborgsom voor politieke partijen met 1.000% met zich meebracht. Aan het CHof is de rechtsvraag voorgelegd om de wetsbepaling met de nieuwe waarborgsom te toetsen aan een aantal fundamentele grondrechten in de Grondwet en mensenrechtenverdragen.

Volgens het Hof van Justitie is het heffen van een waarborgsom niet in strijd met Grondwet en internationale verdragen. Daarom heeft het CHof in deze zaak niet de waarborgsom opnieuw beoordeeld, maar specifiek de aanzienlijke verhoging van 1.000%. Bij de toetsing zijn drie criteria gehanteerd.
1. Wettelijke grondslag: Er moet een duidelijke wettelijke basis zijn voor de beperking.
2. Legitiem doel: De beperking moet een legitiem doel dienen, zoals het beschermen van de democratie of de rechtsorde.
3. Proportionaliteit en noodzakelijkheid: De beperking moet noodzakelijk en proportioneel zijn om het beoogde doel te bereiken.

Een duidelijke motivatie voor de aanzienlijke verhoging van de waarborgsom ontbreekt, stelde het CHof. Er is niet toegelicht waarom en hoe men tot dit specifieke percentage is gekomen. Dit gebrek aan transparantie heeft het CHof ertoe aangezet om advies in te winnen bij deskundigen en een vergelijkende studie uit te voeren om de verhoging toch te kunnen toetsen. De inflatiecijfers van de Centrale Bank van Suriname zijn geraadpleegd. Door de verhoging te relateren aan deze inflatiecijfers, heeft het CHof vastgesteld dat deze disproportioneel hoog is.

Het Constitutioneel Hof benadrukt dat een disproportionele waarborgsom een discriminerende impact heeft, waardoor de kleinere of minder gevestigde partijen op basis van vermogen worden uitgesloten van deelname aan de verkiezingen.
De eerbiediging van de fundamentele rechten en vrijheden, waaronder het kiesrecht, zijn essentieel voor een democratische Staat en deze zijn in het onderhavige geschonden. De Staat moet volgens het Inter- Amerikaans Hof in een democratische samenleving de effectieve deelname garanderen van oppositionele individuen, groepen en politieke partijen hetgeen in het onderhavige niet is gebleken.