Jimmy Carter en zijn vrouw Rosalynn Carter poseren voor een rode achtergrond. (Foto: Reuters)
De voormalige Amerikaanse First Lady Rosalynn Carter, de vrouw van ex-president Jimmy Carter, is op 96-jarige leeftijd overleden. Het Carter Center bevestigde in een verklaring dat ze vredig stierf met haar familie aan haar zijde.

Vrijdag werd gemeld dat ze een hospice-zorgcentrum in de deelstaat Georgia was binnengegaan en tijd doorbracht met haar 99-jarige echtgenoot, die sinds februari in een hospice-zorg verblijft.

Bij mevrouw Carter werd in mei de diagnose dementie gesteld.

Het langst getrouwde eerste koppel vierde in juli hun 77e huwelijksverjaardag.

"Rosalynn was mijn gelijkwaardige partner in alles wat ik ooit heb bereikt", aldus Carter in de verklaring. "Ze gaf me wijze leiding en aanmoediging wanneer ik die nodig had. Zolang Rosalynn op de wereld was, heb ik altijd geweten dat iemand van me hield en me steunde."

Mevrouw Carter werd op 18 augustus 1927 geboren als Eleanor Rosalynn Smith. Ze trouwde op 7 juli 1946 met president Carter en kreeg vier kinderen.

De zoon van de Carters, Chip, beschreef haar als een liefhebbende moeder, een buitengewone first lady en 'op zichzelf een groot humanitair persoon'.

"Ze zal niet alleen erg gemist worden door onze familie, maar ook door de vele mensen die tegenwoordig betere geestelijke gezondheidszorg hebben en toegang hebben tot middelen voor zorgverlening."

Ze laat ook 11 kleinkinderen en 14 achterkleinkinderen achter, nadat ze in 2015 een kleinzoon verloor.

Toen haar man in de jaren zestig zijn politieke carrière begon – eerst als senator, gouverneur en later president van de staat Georgia – was mevrouw Carter gefocust op het vergroten van het bewustzijn over de geestelijke gezondheidszorg en het verminderen van het stigma dat kleeft aan mensen met psychische aandoeningen.

Als first lady van Georgië was ze lid van een gouverneurscommissie om de dienstverlening aan geesteszieken te verbeteren, en als Amerikaanse First Lady werd ze erevoorzitter van de President's Commission on Mental Health, wat de sleutel was tot het aannemen van een wet uit 1980 die hielp lokale centra voor geestelijke gezondheidszorg financieren.

Nadat ze Washington had verlaten, richtten zij en haar man in 1982 het Carter Center op, waarmee ze haar pleitbezorging voor geestelijke gezondheidszorg, immunisatie voor jonge kinderen en andere humanitaire doelen voortzette.

Het echtpaar was ook sleutelfiguren in de liefdadigheidsinstelling Habitat For Humanity en hielp bij het bouwen van huizen voor gezinnen in nood.

Ze kregen erkenning voor hun humanitaire werk in 2002 toen de heer Carter de Nobelprijs voor de Vrede kreeg.

In een interview in 2013 met het Amerikaanse tv-netwerk C-SPAN zei ze: "Ik hoop dat onze erfenis voortduurt, meer dan alleen als first lady, omdat het Carter Center een integraal onderdeel van ons leven is geweest."

"En ons motto is het voeren van vrede, het bestrijden van ziekten en het opbouwen van hoop. En ik hoop dat ik iets heb bijgedragen aan geestelijke gezondheidsproblemen en de levens van mensen met psychische aandoeningen een beetje heb helpen verbeteren."