VS maakt bevroren Iraanse fondsen vrij voor gevangenenruil

De VS heeft banken ontheffing verleend om 6 miljard dollar aan bevroren Iraanse gelden van Zuid-Korea naar Qatar over te dragen. De stap maakt de weg vrij voor de vrijlating van vijf Amerikanen die Iran gevangen houdt.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Antony Blinken, vertelde het Congres dat het geld Iran "beperkte voordelen" zou opleveren, aangezien het alleen voor humanitaire handel kon worden gebruikt. Hij bevestigde ook dat vijf Iraniërs die in de VS worden vastgehouden, zouden worden vrijgelaten als onderdeel van de uitwisselingsovereenkomst voor gevangenen.

Republikeinen veroordeelden de overdracht. Een senator beschuldigde president Joe Biden ervan 'losgeld te betalen aan de ergste staatssponsor van terrorisme ter wereld'.

Vorige maand zeiden Amerikaanse functionarissen dat vier Amerikaans-Iraanse mensen met een dubbele nationaliteit uit de Evin-gevangenis in Teheran waren gehaald en onder huisarrest waren geplaatst.

Drie van de gevangenen werden door een advocaat genoemd als Siamak Namazi, Emad Shargi en Morad Tahbaz, die ook het Britse staatsburgerschap heeft. De vierde werd niet geïdentificeerd, net als de vijfde, die al onder huisarrest stond.

Er wordt aangenomen dat tientallen miljarden dollars die Iran tegoed heeft voor olie- en andere exporten, op bankrekeningen over de hele wereld zijn bevroren sinds 2018, toen de toenmalige president Donald Trump een internationaal nucleair akkoord met Iran opzegde en de Amerikaanse sancties opnieuw instelde.

De door de VS afgegeven ontheffing betekent dat bepaalde banken in Europa, Azië en het Midden-Oosten geen straf zullen krijgen voor het overhevelen van de 6 miljard dollar die Zuid-Korea in bezit heeft naar de centrale bank van Qatar.

"Toestaan dat deze gelden worden overgemaakt van beperkte Iraanse rekeningen in de Republiek Korea naar rekeningen in Qatar voor humanitaire handel is noodzakelijk om de vrijlating van deze Amerikaanse burgers te vergemakkelijken", zei Blinken maandag in een brief aan het Congres.

Vorige maand benadrukte hij dat Qatar ermee had ingestemd ervoor te zorgen dat de fondsen door Iran "strikt voor humanitaire doeleinden en op een strikt gecontroleerde manier" zouden worden gebruikt. Hij zei ook dat Iran geen directe toegang tot de fondsen zou hebben en dat er "aanzienlijk toezicht" zou zijn vanuit de VS.

Ondanks dergelijke toezeggingen bekritiseerde de Republikeinse voorzitter van de Commissie Buitenlandse Zaken van het Huis van Afgevaardigden de regering-Biden omdat zij vooruitgang boekte met wat hij "de gijzelingsovereenkomst van 6 miljard dollar" noemde.

"De Amerikanen die door Iran worden vastgehouden, zijn onschuldige gijzelaars die onmiddellijk en onvoorwaardelijk moeten worden vrijgelaten", zei volksvertegenwoordiger Michael McCaul in een verklaring. "Ik blijf echter diep bezorgd dat het besluit van de regering om af te zien van sancties om de overdracht van 6 miljard dollar aan fondsen voor Iran, ‘s werelds grootste staatssponsor van terrorisme, een directe stimulans te creëren voor Amerikaanse tegenstanders om toekomstige gijzelingen uit te voeren."

Woordvoerster van het Witte Huis, Adrienne Watson, benadrukte dat de ontheffing slechts een 'procedurele stap' was in wat 'een gevoelig en voortdurend proces' bleef.