De VIDS zal verdere actie ondernemen om de grondenrechten af te dwingen. Kapitein van Pierre Kondre, Lloyd Read, zegt dat de Inheemsen niet gaan stilzitten. (Foto: René Gompers)


Bewoners van Pikin Saron en Bigi Poika voelen zich onveilig en geïntimideerd. Alsof er niets aan de hand is geweest worden er weer houtblokken vervoerd maar dan met begeleiding van militairen. Dorpsbewoners worden door de politie aangehouden, namen worden opgeschreven en foto's gemaakt, auto's en bussen worden doorzocht. Jachtgeweren - die in het levensonderhoud voorzien - worden in beslag genomen. Twee dorpsbewoners zouden mishandeld zijn omdat ze  "leken op een verdachte". Opmerkelijk is dat met drones de gebieden  in de gaten worden gehouden. De bewegingsvrijheid in het woon- en leefgebied is beperkt door concessies van Grassalco en derden, en nu ook door de training van Nederlandse militairen.

Dit is dinsdag meegedeeld op een persconferentie van de Vereniging van Inheemse Dorpshoofden in Suriname (VIDS). Op 2 mei zijn er ongeregeldheden te Pikin Saron en Bigi Poika geweest. Het grondenrechtengeschil is hoog opgelopen en heeft twee levens geëist. De overheid spreekt van criminele activiteiten terwijl steeds vaker delen van de woongebieden van Inheemsen en Marrons, zonder hun medeweten worden uitgegeven.

Gesprekken met de overheid hebben afspraken opgeleverd die achteraf "niets waard" zijn gebleken geven de dorpshoofden aan. Deadlines voor antwoorden die van de regering moeten komen, zijn verstreken maar de overheid verwacht wel dat de Inheemsen in dialoog blijven wordt er aangegeven. Een eis is bijvoorbeeld een onafhankelijk onderzoek naar de dood van de twee dorpsbewoners. Ondertussen is een lijk aan de familie afgestaan. De familie wil nu nog meer weten wat de doodsoorzaak is geweest.

De Inheemsen willen in dialoog blijven maar gaan niet meer wachten op de regering wordt er meegedeeld. Internationale organisaties en ambassades zijn op de hoogte gesteld. Er wordt een rechtszaak voorbereid om de regering te dwingen de internationale vonnissen uit te voeren zodat de grondenrechten van Inheemsen uiteindelijk erkend worden. Ook blijft de eis overeind dat niet de 'geamendeerde ' conceptwet wordt behandeld. Daarin zijn zaken opgenomen, toegevoegd of weggelaten die de Inheemsen en tribale volkeren in een zeer nadelige positie zouden plaatsen.

Het is nu meer dan duidelijk dat brieven naar, petities aan en gesprekken met de overheid niets opleveren wordt er benadrukt. De beperkingen in de dorpen drukken zwaar op de mensen. Door de vrachtwagens gaan wegen weer kapot; er kan dan geen voeding en ander materiaal naar de dorpen komen. Maar leven van de jacht en visvangst wordt onmogelijk gemaakt. Op de rivieren zijn er ook skalians bezig. Meedoen aan de het winnen van goud of de houtkap in hun eigen woon- en leefgebieden is uitgesloten.

Dorpshoofd LLoyd Read, kapitein van Pierre Kondre, vreest dat er weer ongeregeldheden kunnen uitbreken. "Wat verwacht je in Godsnaam van mensen die gegijzeld worden?!," vraagt hij zich af. Hij haalt aan dat de fatale actie van 2 mei door de moederorganisatie is afgekeurd. "Maar ik weet niet wat mensen van ons verwachten in zo een situatie,"  voegt hij eraan toe.

Het ziet ernaar uit dat Suriname tot die landen gaat behoren die Inheemsen doodschiet en verjaagd uit hun gebieden door hebzucht voor natuurlijke hulpbronnen, wordt er opgemerkt  door de dorpshoofden. "Ik heb het gevoel alsof wij niet tot die bromki dyari behoren," merkt Read op. "Kijk wat ons beloofd is en kijk wat er nu gebeurt. En de Assemblee, dinsdag en donderdag geen quorum. Om te laten zien hoe belangrijk het voor DNA is."

"En onze veiligheid…we gaan echt niet stilzitten en kijken hoe men ons als het ware wil uitroeien," deelt Read mee. "De gronden zijn daar, we zijn ook altijd daar geweest. Als men de gronden wil laat men ons uitroeien.  Dan is die grond vrij, gaat halen! Ze gaan het niet kunnen halen. Over onze dead body!"