Santokhi kan zich onsterfelijk maken door het niet te laten bij het halve werk van doorlichten van staatsbedrijven. Deze zuigen de staatsbegroting leeg in plaats van eraan bij te dragen. Het is algemeen bekend dat ze haast allemaal verlieslatend met old school business opzet zijn en niet kundig bestuurd worden door directies en RvC’s.

Regeringen schermen vaak met doorlichten van de bedrijven als er rumoer is in de samenleving. Bizar is dat de regering niet aan de RvC, die ze benoemd en vooruitgeschoven hebben, als aandeelhouder de opdracht geven om ervoor te zorgen dat er jaarverslagen komen. Hier zie je de onkunde van de RvC’s en de ruggengraat van ze, ze eisen niets op en regisseren de voortbrenging van de jaarverslagen ook niet. Ze zitten dus niet om de directie te controleren maar alleen voor hun eigen ego en een nyang. De regering moet dus de hand in eigen boezem steken voordat ze weer extra geld uitgeeft aan doorlichtingen!

Wat wil je met die doorlichting doen?. Wie gaat er dan wat mee doen? Die RvC die daar al een tijd zit maar geen deuk in een pak boter - die de hele tijd buiten heeft gestaan - kan slaan?. Gaat de directie ineens het licht zien en beterschap beloven? Maar waarom waren ze dan al die tijd verblind? Kortom, de regering zet een poppenkast show op en als je niet oppast brengt die goed geld naar kwaad geld door bureaus te betalen voor een doorlichting die verder als boekwerken in de kasten verdwijnen, doch na wat oprispingen van DNA-leden die nog net de samenvatting van het onderzoek hebben gelezen.

Maar als je toch wilt doorlichten dan zou ik zeggen pak gewoon door. De president kan zich onsterfelijk maken als hij nu echt gaat voor een visie op de ondernemingen. En dat is niet alleen doorlichten en proberen te repareren want in sommige – waarschijnlijk alle - gevallen zal er met het huidige businessmodel niet duurzaam te repareren zijn. De meeste Surinaamse bedrijven hebben een old school organisatie en business-opzet. Een oud houten huis zal blijven verrotten ook als je dat nu tijdelijk een schilder beurt geeft. Denk na over een nieuw ontwerp met nieuwe materialen en opzet die passen bij de huidige en nieuwe behoefte.

 
De regering moet nadenken over een strategische visie voor het bedrijf, bijvoorbeeld wat voor service en product moeten wij leveren en welke nieuwe technologieën en productiemethodes zijn nodig. Ontwerp een TO BE voor dat bedrijf met de meest efficiënte bedrijfsvoering.

De doorlichting is wel nuttig en handig om te bepalen waar je nu staat, dat noemen we de AS IS situatie. Daarna kan men de route bepalen hoe je van de AS IS naar de TO BE kan komen, in scenario’s bijvoorbeeld, het geheel in een coherent plan dat beschrijft wat er nodig is inclusief de financiering en hoe je aan de resources kan komen, wat voor competenties er nodig zijn etc. Dat noemen we een Business Transformatie plan. Dat plan dus in 3 delen – TO BE, AS IS en Transformatie samen –als een mooi blauwdruk voor een duurzame ontwikkeling van het bedrijf.

Het wordt ook tijd dat de president een visie ontvouwt over welk staatsbedrijf waarvoor moet staan m.a.w. welk bedrijf moet cash neutraal als nutsbedrijf (bijvoorbeeld SWM, EBS) dienen en dus de staatsbegroting niet leegzuigt en welk bedrijf commercieel winst moet maken om bij te dragen aan het bruto nationaal product en aan de staatsbegroting (bijvoorbeeld FAI, SLM, Grassalco).

Een snelle gedachte als voorbeeld ter illustratie bij het ontwerpen, de TO BE: SWM en EBS krijgen een gezamenlijke organisatie voor bedrijfsondersteuning met bijvoorbeeld één HR, Financiën, IT/Digitalisering, Procurement, Service-center met 2 aparte productie-eenheden voor water en voor energie. Immers iedereen die water nodig heeft, heeft bijna altijd energie nodig. Het samenvoegen van de ondersteunende functies levert synergie op, bespaart kosten en helpt aan schaalgrootte om meer kwaliteit te kunnen ontwikkelen.

Na slechts doorlichten en vaststelling van wat defect is en belastinggeld overmaken om de oude gaten te dichten is goed geld naar kwaad geld brengen. Bijvoorbeeld elke dollar nu in de SLM stoppen is een verloren dollar; die US$ 75 tot US$ 100 miljoen aan schuld is niet te repareren. Daarnaast heeft SLM al 50 jaar een gebroken businessmodel dus met dat model zal SLM ook in de toekomst geen geld verdienen. Ontwerp daarom een nieuwe SLM gebaseerd op een commercieel en state of the art businessmodel en stop het geld daarin zou ik adviseren.

Kortom, de focus moet primair liggen op de TO BE en de Business Transformatie waarbij doorlichten slechts nodig is als vertrekpunt. Het vraagt om visie en kunde.

Hikmat Mahawat Khan