Wereldbank dringt aan op rechtvaardiger herstelpad

De economische verstoringen veroorzaakt door de Covid-19-pandemie geven landen de kans om "groenere, slimmere en rechtvaardigere" ontwikkelingspaden te volgen. De zware schuldenlast blijft echter een groot obstakel voor armere landen die worstelen met de wederopbouw, zei de Wereldbank dinsdag.

"Het probleem van onhoudbare schulden en herstructureringen die te weinig doen, zullen als er niets wordt gedaan vitale herstelbetalingen vertragen, vooral in de armste landen", waarschuwde David Malpass, president van de Wereldbank, in het voorwoord van de wintereditie van haar Global Economic Prospects-rapport.

De Wereldbank schat dat de wereldeconomie vorig jaar met 4,3 procent is gekrompen. Dit jaar voorspelt het een "gematigd" herstel van 4 procent groei. Dat is meer dan 5 procent of ongeveer 4,7 biljoen dollar onder de prognoses vóór de pandemie. Na de opleving van dit jaar ziet de bank de wereldwijde groei afzwakken tot 3,8 procent in 2022. Maar die vooruitzichten zijn doorspekt met onzekerheden.

Spiraalvormige Covid-19-infecties, vertragingen bij de aanschaf en distributie van vaccins en andere pandemie-gerelateerde tegenslagen kunnen het economisch herstel laten ontsporen, zegt de bank. Dat geldt ook voor financiële stress als gevolg van historisch hoge schuldniveaus en zwakke groei.

Terwijl de Wereldbank de groei in opkomende markten en opkomende economieën (EMDE's) dit jaar ziet verstevigen tot 5 procent en afzwakken tot 4,2 procent in 2022, weerspiegelt een groot deel van die rooskleurigere voorspelling het verwachte herstel in China, de op een na grootste economie ter wereld. Zonder China is de prognose voor de gemiddelde EMDE-groei dit en volgend jaar veel minder; 3,5 procent.

"De pandemie heeft ervoor gezorgd dat het inkomen per hoofd van de bevolking met meer dan 90 procent van de EMDE's is gedaald, waardoor miljoenen weer in armoede terechtkomen", aldus het rapport, eraan toevoegend dat het coronavirus naar verwachting ten minste 10 jaar aan inkomensgroei per hoofd van de bevolking zal uitwissen in meer dan een kwart van die landen.

Onder de groepering "wordt verwacht dat de activiteit het zwakst is in de regio's Midden-Oosten en Noord-Afrika en Sub-Sahara Afrika", aldus het rapport.

Gevaarlijke schuld
Voorafgaand aan de pandemie had het ongebreideld lenen door EMDE's, ook wel de "vierde golf" van schuldopbouw genoemd, geleid tot bezorgdheid over de houdbaarheid van de stijgende schuldniveaus. Door de wereldwijde recessie die door de pandemie is veroorzaakt, hebben landen, waaronder EMDE's, nu nog meer geld geleend om de reacties op de volksgezondheid te financieren en economieën overeind te houden.

Hoewel deze uitgaven als noodzakelijk werden beschouwd, zijn er risico's dat groeiende schulden deze landen nog kwetsbaarder kunnen maken voor financiële crises. "De wereldwijde gemeenschap moet snel en krachtig optreden om ervoor te zorgen dat de vierde golf van schuldopbouw niet eindigt met een reeks schuldencrises in EMDE's, zoals eerdere golven deden", waarschuwde de bank.

De Wereldbank schat dat de overheidsschuld in EMDE's in 2020 met 9 procentpunten van het bruto binnenlands product is gestegen - de grootste stijging sinds eind jaren tachtig, toen de groepering van landen werd geteisterd door een golf van schuldencrises.

De schuld van de particuliere sector die is opgebouwd door bedrijven die worstelen met de economische gevolgen van de pandemie, zal naar verwachting ook in 2020 sterk zijn toegenomen. De bank waarschuwt dat veel landen, met name landen met lage inkomens, te maken hebben met hoge kosten voor het aflossen van schulden, en verschillende landen die al met schulden kampen.

In november hadden slechts 44 van de 73 in aanmerking komende landen een aanvraag ingediend voor een tijdelijke opschorting van de betaling van schulden in het kader van een initiatief van de Groep van 20 (G20). Het programma scheldt de schulden van de armste landen ter wereld niet kwijt, en vermindert zelfs hun schuldniveau niet. Het geeft hen slechts een tijdelijk uitstel van aflossing van schulden.

Hoewel de Wereldbank dergelijk beleid als een belangrijke noodhulp beschouwt, waarschuwt ze dat ze slechts gaten dichten "om ruimte te maken totdat permanente oplossingen kunnen worden veiliggesteld."

De bank pleit voor een reeks oplossingen om potentiële schuldencrises het hoofd te bieden, waaronder een bredere deelname van alle schuldeisers aan inspanningen om schulden af ​​te lossen, meer transparantie rond schuldcontracten, stroomlijning van het juridisch proces voor de herstructurering van de schuld van de particuliere sector en "verregaande schuldvermindering voor landen in nood".