Een Rohingya-vluchteling kijkt toe op een markt langs de weg in een vluchtelingenkamp in Cox's Bazar, Bangladesh. (Foto: Reuters)
De Verenigde Naties (VN) heeft dinsdag gewaarschuwd dat de afname van humanitaire financiering de situatie van ongeveer 1,2 miljoen Rohingya-vluchtelingen in Bangladesh flink kan verslechteren. Dit is bijna negen jaar na hun vlucht uit Myanmar, terwijl hulporganisaties moeite hebben om essentiële diensten in stand te houden.

Met de toenemende wereldwijde crises en krimpende donorbegrotingen wordt het steeds moeilijker voor de VN en haar partners om de steun voor een van ’s werelds grootste vluchtelingenpopulaties te behouden. De druk is verder toegenomen door de komst van circa 150.000 nieuwe Rohingya sinds begin 2024, die zijn gevlucht voor nieuwe geweldsuitbarstingen in Myanmar.

Tegelijkertijd hebben de Verenigde Staten en enkele Europese landen hun internationale hulpfinanciering in de afgelopen jaren teruggeschroefd. Vorige maand lanceerden de VN en de regering van Bangladesh een noodoproep van 710,5 miljoen dollar om voedsel, onderdak, gezondheidszorg, onderwijs en beschermingsprogramma’s te financieren. Deze oproep is echter al 26% lager dan vorig jaar en is tot nu toe slechts voor ongeveer 60% gedekt, wat de groeiende financiële druk illustreert.

Deze financieringsoproep komt vlak voor de negende verjaardag van de militaire offensief in augustus 2017 in de Rakhine-regio van Myanmar, dat leidde tot de vlucht van ongeveer 750.000 Rohingya naar het overwegend islamitische Bangladesh.

De Rohingya zijn een etnische en religieuze minderheid in de deelstaat Rakhine in Myanmar. Ze worden van oudsher door de Myanmarese regering en grote delen van de bevolking niet erkend als officiële inwoners van het land en worden systematisch gediscrimineerd. Deze discriminatie loopt uiteen van beperkingen op bewegingsvrijheid en onderwijs tot gewelddadige vervolgingen.

In augustus 2017 escaleerde het conflict in een grootschalige militaire operatie die door internationale waarnemers werd bestempeld als een etnische zuivering. Tienduizenden Rohingya werden gedood, honderden dorpen werden verwoest en ruim 700.000 mensen vluchtten massaal naar Bangladesh om aan het geweld te ontkomen.

Sindsdien leven de meeste Rohingya in Bangladesh in overbevolkte vluchtelingenkampen, waar ze lijden onder moeilijke omstandigheden, beperkte bewegingsvrijheid en afhankelijkheid van internationale hulp. Pogingen tot terugkeer naar Myanmar blijven stagneren vanwege onveilige situaties en gebrek aan garanties voor hun rechten en veiligheid.

Ondanks de voortdurende dreiging in Myanmar en de zware omstandigheden in de kampen, blijven de vluchtelingen hoop houden op een toekomst waarin ze veilig kunnen terugkeren naar hun geboorteland.

De VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR benadrukt dat Rohingya al tientallen jaren worden verdreven uit hun huizen in Rakhine en dat Bangladesh sinds lange tijd bescherming biedt aan opeenvolgende groepen vluchtelingen. Ondanks jarenlange hulp blijft het leven in de vluchtelingenkampen erbarmelijk. De overbevolkte en kwetsbare kampen worden geconfronteerd met voortdurende bedreigingen van extreem weer, ziektes en onveiligheid. De beperkte toegang tot basisvoorzieningen verergert de problemen.

Met weinig mogelijkheden voor onderwijs en werk zijn de vluchtelingen zwaar afhankelijk van hulp. Recente voedselrantsoensnijdingen versterken de nood, vooral voor kwetsbare groepen zoals vrouwen, kinderen, ouderen en mensen met een beperking.

Nu het conflict in Myanmar voortduurt, zijn de vooruitzichten op een veilige terugkeer beperkt. Tegelijkertijd leidt groeiende wanhoop ertoe dat sommige Rohingya gevaarlijke overtochten naar Maleisië of Indonesië ondernemen. In 2025 verdwenen bijna 900 vluchtelingen of kwamen om, het dodelijkste jaar tot nu toe.

UNHCR waarschuwt dat zonder voortdurende internationale steun de situatie verder zal verslechteren en roept donoren op om de hulp aan Rohingya-vluchtelingen te blijven ondersteunen totdat veilige en waardige terugkeer mogelijk is.