VHP-fractieleider Chan Santokhi veegt de vloer aan met de wijzigingen van de Brokopondo-Overeenkomst. (Beeld: DNA)
Het resultaat dat de regering heeft gestuurd naar De Nationale Assemblee (DNA) over beëindiging van de Brokopondo Overeenkomst (BO) is zeer nadelig voor Suriname. Toestemming geven aan de regering om de overeenkomsten te tekenen met Alcoa/Suralco is onacceptabel! Dit heeft de fractieleider van de VHP, Chan Santokhi, vrijdag benadrukt in het college. Hij heeft ook aangehaald dat de externe deskundigen ingeschakeld door DNA én de VHP, tot dezelfde conclusies komen. Deze deal zit vol met haken en ogen en er zijn volgens Santokhi adders onder het gras.  

"Eenieder behalve de regering is het erover eens dat deze deal desastreuze gevolgen zal hebben voor Suriname. Echter blijkt tot nog toe, dat deze regering halsstarrig vasthoudt aan haar slechte resultaat. Hier is de grote uitdaging voor het parlement van Suriname om voor het volk van Suriname, voor de natie Suriname, voor de toekomst van Suriname, een beter resultaat af te dwingen van zowel de regering, als Alcoa/Suralco," vindt Santokhi. Hij vindt dat Suralco zich niet houdt aan de gemaakte afspraken. " Nu blijkt dat Suralco 18 jaar eerder dan afgesproken besluit om ermee te stoppen en Suriname te verlaten. Daardoor lijdt Suriname enorme schade. Denk maar aan het ontslag van vele werknemers, geen inkomsten meer voor het land, en de grote milieuschade die is aangebracht. Suralco houdt zich dus niet aan haar afspraak. Suriname zal afdoende moeten worden gecompenseerd voor deze schade," stelt de VHP-fractievoorzitter. 

Suriname krijgt volgens Santokhi geen enkele schadevergoeding. "Sterker nog, Suralco krijgt voor het vertrekken tal van voordelen, bijna kan je zeggen, als cadeau van de regering. Het grootste cadeau is wel dat tal van garanties die Suriname in de Brokopondo Overeenkomst had, worden prijsgegeven. Deze garanties waren juist bedoeld om Suriname niet met lege handen te laten, mocht er iets misgaan. In plaats van deze garanties van de Brokopondo overeenkomst te gebruiken, wil de regering de Brokopondo Overeenkomst gaan beëindigen. Hiermee vervallen ook alle garanties die voor Suriname waren bedongen. In de plaats daarvan komen zeer ongunstige afspraken, in de vorm van nieuwe overeenkomsten, in de plaats." 

Goede staat Afobakadam
De VHP is van mening dat de stuwdam in Surinaamse handen moet komen. Het is echter belangrijk dat de dam wel in goede staat aan Suriname wordt overgedragen. De BO geeft deze garanties. Suralco is verplicht de dam in goed functionerende staat over te dragen en blijft bij eventuele problemen aansprakelijk. "Wat zien we echter dat de regering doet? De regering gaat akkoord om de dam over te nemen in de staat waarin die verkeert. Dat wil zeggen dat je geen enkele garanties meer hebt. Mocht er dus achteraf blijken iets mis zijn, dan zijn alle kosten en gevolgen voor Suriname. 
Het is niet onwaarschijnlijk dat Suralco de afgelopen jaren slecht onderhoud heeft gepleegd. Immers, Suralco wist al lang dat ze weggaat. Als na de overname blijkt dat er enorme reparaties moeten worden uitgevoerd, dan zal Suriname die zelf moeten betalen. Of in het ergste geval, als er iets met de dam gebeurt, dan zit Suriname met de gebakken peren. Suriname loopt na 2019 dus enorme risico’s. Suralco zegt 'na mij de zondvloed' en de regering vindt dat prima," betoogt Santokhi. 

Suriname gaat volgens Santokhi vanaf 2020 gesubsidieerde stroom leveren aan Suralco. Het voordeel van de Afobakadam is dat deze goedkope stroom opwekt. Als de dam van Suriname is, kunnen hierdoor de kosten van opwekking voor de EBS omlaag, ook het binnenland kan stroom krijgen. Dit voordeel moet uiteraard ten gunste komen van de Surinaamse consument. De regering wil echter aan Suralco een deel van de stroom uit Afobaka leveren tegen een belachelijk lage prijs. Suralco gaat een tarief betalen die een fractie is van wat Surinaamse bedrijven moeten betalen. Er kan berekend worden dat "wij met zijn allen Suralco voor US$ 4 miljoen gaan subsidiëren. Dus terwijl Suralco het land verlaat, wordt zij door ons gesubsidieerd (1,5 tot 2 Megawatt over 10 jaren)".

Voorstellen
De VHP heeft er ook moeite mee dat in de nieuwe overeenkomst, het recht uit Nederland van toepassing is verklaard. Over het oplossen van milieuschade heeft Suriname geen enkele invloed. Suralco/Alcoa bepalen wat wel en wat niet als milieuschade wordt beschouwd. Ook is er geen enkele financiële zekerheid meer. "Wij van de VHP leveren echter niet alleen kritiek, maar hebben ook concrete oplossingen. De ramp die zich voor Suriname dreigt te ontwikkelen kan nu nog worden voorkomen, als het parlement dat wil. Er zal dan zo snel als mogelijk of een nieuwe onderhandelingscommissie dienen te worden geïnstalleerd of de bestaande commissie moet een duidelijk mandaat krijgen. Deze zal nu wel in het belang van Suriname moeten gaan onderhandelen," voert Santokhi aan. De doelen van de nieuwe onderhandelingsreslutaten moeten duidelijk worden geformuleerd. 

Suralco moet volgens Santokhi aansprakelijk worden gesteld voor de schade die Suriname lijdt door de eenzijdige opzegging van de BO. Deze schade zal moeten worden gekwantificeerd en de rekening zal aan Suralco moeten worden aangeboden. De Afobakadam zal aan Suriname moeten worden overgedragen en wel met terugwerkende kracht per 2015, omdat Suralco/Alcoa besloten hebben de bauxietproductie te stoppen. De aan Suralco betaalde kosten voor stroomlevering zullen terug moeten worden betaald. Dit is een bedrag van US$250 miljoen.
Alle in de BO opgenomen garanties voor Suriname zullen moeten worden uitgeoefend. Hieronder vallen onder andere de door Suriname bedongen zekerheden, het opruimen van alle milieuschade, en zekerheid dat de Afobakadam geen gebreken heeft.