Monument Kappel onthuld bij vertrekhal op luchthaven

Een kopstuk van Ronald (Rudy) Elwin Kappel, luchtvaartpionier en medeoprichter van SLM, is vrijdag onthuld. Broer Roy kan met moeite zijn tranen bedwingen wanneer vanonder de SLM vlag de gelijkenis van zijn broer tevoorschijn komt. SLM directeur Robbi Lachmising komt hem troosten. “Ik word emotioneel, elke keer als ik naar het beeld kijk. Het is een groots moment,” zegt Roy. “Ik ben heel trots want SLM is van mij, van ons.” Het monument staat bij de vertrekhal van de Johan Adolf Pengel luchthaven.

Ronald Kappel, ook wel ‘Sonny’ of ‘Rudy’ genoemd, geboren in 1926, in Port of Spain, Trinidad & Tobago, is de grondlegger geweest van de Surinaamse luchtvaart. Al in zijn tienerjaren was zijn passie voor vliegen duidelijk. Hoewel hij in 1948 in Amerika zijn vliegbrevet heeft gehaald, is het pas in 1951 in Suriname geldig verklaard. Van zijn moeder heeft hij een vliegtuig cadeau gekregen. Het is echter nooit in Suriname aangekomen. Door een technisch mankement was hij genoodzaakt een noodlanding te maken op Aruba. Hij liet zich echter niet uit het veld slaan om zijn droom van een Surinaamse luchtvaartmaatschappij waar te maken.

In die tijd was het gouvernement bezig met de KLM voor het opzetten van de burgerluchtvaart in Suriname. Kappel genoot niet veel steun van de toenmalige overheid voor zijn plannen. De KLM stelde hoge eisen en de plannen kwamen maar niet verder van de grond. Ondertussen liep het land qua luchtvaart jaren achter op buurland Guyana. In 1952 kregen Kappel en Herman van Eyck, eigenaar van 7 Up fabriek in Suriname, eindelijk groen licht voor het het vervoeren van vracht, personenvervoer was hen verboden. Zij hadden toen maar één vliegtuig met als basis ‘Zanderij’. Om het bedrijf uit breiden werd een stuk grond gekocht te Zorg & Hoop. Hiervoor heeft Van Eyck zijn fabriek moeten verkopen. De baan werd met overheidshulp aangelegd. Het tweetal heeft uit eigen zak en hulp van particulieren meer landingsbanen in het binnenland opgezet vanwege het uitblijven van overheidssteun. Later in hetzelfde jaar kreeg Luchtvaartbedrijf Kappel-Van Eyck toestemming om passagiers te vervoeren.

De prestaties vielen op en de steun voor het KLM plan begonnen weg te vallen. Op den duur is besloten om de Surinaamse Luchtvaart Maatschappij te gaan ontwikkelen. Luchtvaartbedrijf Kappel- Van Eyck zou, volgens plan, hierin opgaan. Deze ontwikkeling heeft een tijdje voor heftige discussie gezorgd tussen Suriname en Nederlandse luchtvaart. Er werd zelf geroepen voor onafhankelijkheid. Maar de overheid was niet voortvarend genoeg. Luchtvaartbedrijf Kappel-Van Eyck was genoodzaakt de deuren te sluiten omdat het geen steun kreeg voor de zware investeringen die uiteindelijk ondraaglijk werden. Kappel vertrok naar Guyana waar de luchtvaart het goed deed.

In 1954 kwam er schot in de zaak. De SLM werd opgericht en traden Kappel en Van Eyck zoals afgesproken in dienst. Van Eyck werd directeur en Kappel chef piloot. SLM deed het heel goed. In 1958 trad Kappel uit de SLM en ging naar Suralco. Hij bleef aandeelhouder. In 1959 kwam Kappel om bij een vliegtuigongeluk in Paloemeu. Hij was als co-piloot materiaal aan het leveren voor Operation Grasshopper, een groots geologisch programma om alle natuurlijke hulpbronnen van het land in kaart te brengen. Een van de motoren had problemen in dichte mist. Het toestel is tegen een heuvel aangevlogen. De piloot en Kappel zijn beiden omgekomen.

Kappel was ook een fervent fotograaf, dichter en schilder geweest. Hij had ook een grote liefde voor mineralen. Vóór zijn uittrede uit de SLM was hij van plan om een mijnbouwbedrijf op te richten. Zijn luchtfoto’s hebben een grote bijdrage geleverd aan de Grasshopper operatie. Van Eyck is in 1997 overleden in Nederland. In 1962 is de SLM een staatsbedrijf geworden. De eerste Boeing die de SLM heeft aangeschaft, is vernoemd naar Kappel. De landingsbaan bij Tafelberg is ook naar hem vernoemd.

Zijn goede vriend, kunstenaar Erwin de Vries, heeft zijn gelijkenis gehouwen. “Dat is hem. Het lijkt echt op hem”, antwoordt zus Yolanda Lieuw-A-Len - Kappel trots wanneer beeldhouwer vraagt: “is hij het?” Yolanda streelt de wangen van ‘Ronald’ die net naast het 3D logo van SLM is geplaatst. “Dit is een grote eer,” zegt ze. “Het ongeluk dat mijn broer is overkomen, heeft heel veel verdriet veroorzaakt in onze familie. Maar wat uit deze ramp is voorgekomen is, de trots die wij hebben. Trots dat Rudy een bijdrage heeft mogen leveren aan de ontwikkeling van Suriname, het land van onze beide ouders. En trots dat hij aan de wieg heeft mogen staan van onze prachtige SLM.”

René Gompers