De Braziliaanse oud-president Jair Bolsonaro is dit weekend begonnen aan het uitzitten van zijn gevangenisstraf van 27 jaar. Het Hooggerechtshof veroordeelde hem voor het leiden van een couppoging na zijn verkiezingsnederlaag in 2022, het ondermijnen van de democratische rechtsstaat en het aansturen van een gewapende criminele organisatie.

Bolsonaro (70) werd zaterdag overgebracht naar het federale hoofdbureau van politie in Brasília, waar hij zijn straf moet uitzitten. De transfer volgde nadat hij had geprobeerd zijn elektronische enkelband open te breken. Volgens het Hof was hij van plan te vluchten; Bolsonaro verklaarde zelf dat hij last had van hallucinaties.

Geen huisarrest
De oud-president mocht zijn beroep aanvankelijk onder huisarrest afwachten, maar nadat het hoger beroep vorige week werd afgewezen, zijn alle juridische mogelijkheden uitgeput. Een verzoek van zijn advocaten om de straf alsnog thuis te mogen uitzitten vanwege een slechte gezondheid, werd eveneens verworpen.

Het Hooggerechtshof besloot dat Bolsonaro niet in een reguliere gevangenis wordt geplaatst, maar in een speciale cel in het politiebureau om veiligheidsredenen. De ruimte van circa twaalf vierkante meter beschikt over een eigen badkamer, airconditioning, tv en een bed. Contact met andere gedetineerden is uitgesloten.

Medeplichtigen ook vastgezet
Naast Bolsonaro zijn meerdere voormalige topfunctionarissen veroordeeld. Twee generaals zitten vast in een militaire gevangenis. Oud-minister van Justitie Anderson Torres is gedetineerd in Brasília. Bolsonaro’s beoogde vicepresident en ex-minister van Defensie, Braga Netto, zit eveneens vast. Een admiraal is overgebracht naar de marinegevangenis.
Voormalig veiligheidschef en parlementslid Ramagem is voortvluchtig en verblijft volgens Braziliaanse media in de Verenigde Staten.

Politieke naschokken
Ondanks zijn veroordeling blijft Bolsonaro populair bij een deel van de Braziliaanse bevolking. Bondgenoot Donald Trump noemde zijn vervolging een “heksenjacht”. Tijdens het proces verhoogden de Verenigde Staten de importtarieven voor Brazilië tot 50 procent, al zijn die inmiddels grotendeels teruggedraaid na diplomatiek overleg tussen president Lula en Trump tijdens de ASEAN-top.

Het vonnis tegen Bolsonaro is historisch: het is voor het eerst dat een Braziliaanse oud-president tot langdurige celstraf wordt veroordeeld wegens een poging tot staatsgreep. Analisten verwachten dat de zaak langdurige gevolgen zal hebben voor de politieke verhoudingen in het land.