Refos gememoreerd om vooral zijn unieke persoonlijkheid

“You only live once, but if you live well, once is enough. De dood is niet het einde. Het gaat goed met pa. Het huis waarin hij verbleef, is vervallen geraakt en hij moest uittreden. Maar met hem zelf gaat het goed.” Dit zei Karin Refos, dochter van wijlen Ewald ‘Slim’ Edwin Refos, voordat er afscheid genomen werd en de kist weggedragen werd door haar broers en ooms. Familieleden, vrienden en collega's waren in grote getale getrokken naar de Sint Petrus en Paulus Basiliek om afscheid te nemen van ‘Slim’.

Meer met een lach dan met een traan is vanmiddag het bewogen leven van Ewald Refos herdacht. “Oom Slim, meneer Refos, voorzitter, meester, levensgenieter, pa” noemde Jurgen Rayman enkele roepnamen die met een email de laatste eer betoonde. Refos is onder andere topper geweest bij de Suralco, voorzitter van de Surinaamse Voetbal Bond en directeur Vereniging Surinaams Bedrijfsleven. Ondanks de vele functies waren gezin en familie het hoogste goed voor ‘Slim’, deelden de kinderen, collega's en vrienden mee. De uitvaart is door heel wat prominenten bezocht onder wie vicepresident Robert Ameerali. Kunstenaar Erwin de Vries schetste bij de kist een portret van ‘Slim’ terwijl de lange rij mensen stuk voor stuk afscheid namen.

Persoonlijkheid centraal
Hoewel Refos grote bijdragen geleverd heeft in oplossingen bij nationale problemen werden zijn persoonlijkheid en karakter het meest gememoreerd op de uitvaartdienst. “Hij was een professional zonder franjes”, merkte goede vriend Boycy Teunis op. “Hij heeft ons geleerd dat je met iedereen vrienden kunt zijn. Politieman, tuinman of minister. Je moet een persoon niet beoordelen op zijn of haar functie. Hij was ook een levensgenieter. En hij heeft met volle teugen genoten, maar heeft nooit zijn plichten voor werk of thuis verzuimd.” VSB voorzitter Ferdinand Welzijn voegde toe dat de unieke benadering van problemen en mensen door Refos heel veel geschillen heeft opgelost. “Soms waren de problemen zo immens groot en daar was ‘Slim’ plotseling met een oplossing. Hij was trots, gedisciplineerd en een trotse Surinamer.”

‘Slim’ is op zestienjarige leeftijd begonnen met werken om zijn familie te onderhouden. Hij is altijd vooruitstrevend geweest en achtte studie en diploma's heel belangrijk, deelde dochter Jeannine mee. Hij heeft ervoor gezorgd dat al zijn kinderen goed geschoold zijn. Maar als je een bok nodig had, kreeg je die contant, weet ze nog. “Ook al heb je veel bereikt, ook al heb je vele successen geboekt, vergeet niet vanwaar je komt. En maak tijd voor diegenen die er waren toen er niemand anders was”, haalde Jeannine een van de levenslessen van haar vader aan. “Voor hem was ook heel belangrijk dat de familienaam niet negatief besproken werd. Wij beloven de familienaam altijd hoog te houden pa.”
Pater Esteban Kross voert de laatste handelingen uit voordat de kist gesloten wordt. Moeder en dochters Refos ordenen de bloemen in de kist en strelen nog even liefdevol het gezicht van ‘pa’. Dan wordt de kist gesloten en weggedragen door de andere familieleden. “Vaarwel Slim, vaarwel nachtburgemeester van Paramaribo”, groette Teunis. “P.S: ga niet aan Paul Favery, Harold Riedewald, ‘Ampie’ Kamperveen, Piet Rayman, onzin over ons vertellen. Ze gaan je toch niet geloven want je kon soms zo baldadig liegen. But afterall, you did it your way. So what?”

René Gompers