Leden van het Rode Kruis verplaatsen een doodskist tijdens de overdracht door Hamas van de overleden gevangenen Oded Lifschitz, Shiri Bibas en haar twee kinderen Kfir en Ariel Bibas, in Khan Younis, in de zuidelijke Gazastrook. (Foto: Reuters)
Hamas heeft donderdag, vandaag, de lichamen overgedragen van de Israëlische baby Kfir Bibas en zijn vierjarige broertje Ariel. Het zijn de twee jongste gevangenen die Hamas meenam bij de aanval op 7 oktober 2023. Ze behoren tot de krachtigste symbolen van het trauma dat die dag werd aangericht.

Voertuigen van het Rode Kruis reden weg van de overdrachtslocatie in de Gazastrook met vier zwarte doodskisten die op een podium waren geplaatst. Op elke kist stond een kleine afbeelding van de gijzelaars.

Gewapende Hamas-militanten in zwarte en camouflage-uniformen omsingelden het gebied.

Volker Turk, hoofd van de mensenrechtenorganisatie van de Verenigde Naties, noemde het rondlopen met lijken in Gaza afschuwelijk en wreed en zei dat het in strijd is met het internationaal recht.

"Volgens het internationaal recht moet elke overdracht van de stoffelijke overschotten van overledenen voldoen aan het verbod op wrede, onmenselijke of vernederende behandeling, waarbij respect voor de waardigheid van de overledene en zijn/haar families wordt gewaarborgd", aldus de minister in een verklaring.

Nadat de gijzelaars door het Rode Kruis waren overgedragen, werden de kisten volgens het leger gescand op explosieven, voordat ze naar Israël werden vervoerd.

Israëliërs stonden langs de weg in de regen bij de grens met Gaza om hun respect te betuigen terwijl het konvooi met de doodskisten voorbijreed.

"We staan ​​hier samen, met een gebroken hart. De hemel huilt met ons mee en we bidden dat er betere tijden komen," zei een vrouw, die alleen haar naam gaf als Efrat.

In Tel Aviv verzamelden mensen zich, sommigen huilend, op het Gijzelaarsplein, buiten het Israëlische hoofdkwartier voor Defensie.

"Agonie. Pijn. Er zijn geen woorden voor. Onze harten — de harten van een hele natie — liggen in flarden," zei president Isaac Herzog.

Een militant stond naast een poster van een man die boven doodskisten stond die in Israëlische vlaggen waren gewikkeld. In plaats van benen had hij boomwortels in de grond, wat suggereerde dat het land van de Palestijnen was. Op de poster stond: "De terugkeer van de oorlog = De terugkeer van uw gevangenen in doodskisten".

De twee jongens, hun moeder Shiri Bibas en een vierde gijzelaar, Oded Lifschitz, werden overgedragen op grond van de wapenstilstandsovereenkomst in Gaza die vorige maand werd bereikt met de steun van de Verenigde Staten en de bemiddeling van Qatar en Egypte.

Het Rode Kruis drong er woensdag op aan dat de overdracht waardig zou blijven. De door Hamas aangestuurde openbare vrijlatingsceremonies van gijzelaars krijgen steeds meer kritiek, waaronder van de Verenigde Naties, die het "paraderen van gijzelaars" veroordeelden.

'Symbool'
Kfir Bibas was negen maanden oud toen het gezin Bibas, inclusief hun vader Yarden, werd ontvoerd in kibboets Nir Oz, een van de vele gemeenschappen in de buurt van Gaza die werden overspoeld door Hamas-aanvallers vanuit Gaza.

Hamas meldde in november 2023 dat de jongens en hun moeder waren gedood bij een Israëlische luchtaanval, maar hun dood is nooit bevestigd door de Israëlische autoriteiten.

"Shiri en de kinderen werden een symbool", aldus Yiftach Cohen, een inwoner van Nir Oz, dat ongeveer een kwart van zijn inwoners verloor door de aanval, hetzij gedood hetzij ontvoerd.

Yarden Bibas werd deze maand teruggestuurd in het kader van een gevangenenruil.

Een aantal van de op 7 oktober vermoorde Israëliërs waren bekende vredesactivisten.

Lifshitz was 83 toen hij werd ontvoerd uit Nir Oz, de kibboets die hij hielp oprichten. Zijn vrouw, Yocheved, destijds 85, werd samen met hem opgepakt en twee weken later vrijgelaten, samen met een andere vrouw.

Hij was een voormalig journalist. In een opiniestuk in het linkse Haaretz in januari 2019 somde hij op wat hij premier Benjamin Netanyahu's beleidsfouten noemde, waaronder zijn afwijzing van de tweestatenoplossing met de Palestijnen en een deal uit 2011 waarbij meer dan 1.000 Palestijnse gevangenen - waaronder hardliner Yahya Sinwar - werden uitgewisseld voor een ontvoerde Israëlische soldaat.

Sinwar zou Hamas' leider in Gaza worden en het brein achter de aanval van 7 oktober. Hij werd gedood door Israëlische troepen tijdens de oorlog in Gaza.

Netanyahu en de Israëlische defensie-instelling kregen kritiek over de inbreuk op de veiligheid op 7 oktober, de dodelijkste dag in de geschiedenis van het land.

Levende gijzelaars
De overdracht markeert de eerste teruggave van lijken onder de huidige overeenkomst. Er wordt niet verwacht dat Israël hun identiteit zal bevestigen totdat alle DNA-tests zijn afgerond.

De door Hamas geleide aanval op Israël kostte volgens Israëlische tellingen ongeveer 1.200 mensen het leven, en 251 mensen werden ontvoerd. De daaropvolgende militaire campagne van Israël heeft ongeveer 48.000 mensen gedood, zeggen Palestijnse gezondheidsautoriteiten, en het dichtbevolkte Gaza in puin achtergelaten.

De overdracht van de lichamen op donderdag wordt gevolgd door de terugkeer van zes levende gijzelaars op zaterdag, in ruil voor nog eens honderden Palestijnen. Naar verwachting gaat het om vrouwen en minderjarigen die tijdens de oorlog door Israëlische troepen in Gaza zijn vastgehouden.

Onderhandelingen over een tweede fase zullen naar verwachting de komende dagen beginnen. Deze fase zal naar verwachting de terugkeer van ongeveer 60 overgebleven gijzelaars omvatten, van wie vermoedelijk minder dan de helft nog leeft, en een volledige terugtrekking van Israëlische troepen uit de Gazastrook om een ​​einde te maken aan de oorlog.