Op 8 februari bestaat de Surinaamse Vereniging van Journalisten (SVJ) 35 jaar. De oprichting in 1991 markeerde een cruciaal keerpunt in de Surinaamse journalistiek: het einde van jarenlange verdeeldheid en het begin van een gezamenlijke professionele basis voor journalisten.

De SVJ kwam tot stand in een periode waarin de journalistiek zwaar getekend was door de verwikkelingen van de jaren tachtig. De moord op vijf journalisten in december 1982, het in brand schieten van Radio ABC, Radio Radika en dagblad De Vrije Stem, gevolgd door verschijningsverbod op diverse media en een strenge censuurperiode, hadden diepe sporen nagelaten. Journalisten opereerden onder druk, angst en wantrouwen, wat leidde tot scherpe onderlinge tegenstellingen. Diverse journalisten waren uit het land gevlucht uit vrees voor hun leven. 

Die verdeeldheid kreeg vorm in twee afzonderlijke organisaties: de Surinaamse Journalisten Kring (SJK) en de Vereniging van Progressieve Mediawerkers (VPM). Jarenlang stonden zij lijnrecht tegenover elkaar, waardoor een gezamenlijk optreden voor persvrijheid en beroepsbelangen vrijwel onmogelijk was.

Een uitzonderlijke stap: zelfopheffing voor een nieuw begin
In 1991 werd, op initiatief van Nita Ramcharan, een uitzonderlijke stap gezet. Zij wist beide organisaties ervan te overtuigen zichzelf op te heffen om ruimte te maken voor één nieuwe, onafhankelijke beroepsvereniging: de SVJ. Dat besluit was geen vanzelfsprekendheid, maar werd gedragen door het besef dat de journalistiek alleen sterker kon worden door eenheid.

Ramcharan werd de eerste voorzitter van de SVJ. De nieuwe vereniging kreeg expliciet de opdracht om afstand te nemen van politieke en ideologische breuklijnen en te bouwen aan een beroepsorganisatie gebaseerd op journalistieke ethiek, professionaliteit en persvrijheid.

35 jaar inzet voor persvrijheid en beroepsethiek
In de afgelopen 35 jaar heeft de SVJ zich ontwikkeld tot een vaste pijler binnen het medialandschap. De vereniging trad herhaaldelijk op wanneer journalisten – leden én niet-leden – onder druk kwamen te staan, werd gesprekspartner van autoriteiten en bleef consequent hameren op ethische journalistiek en onafhankelijke nieuwsvoorziening.

De SVJ speelde daarnaast een rol in scholing, bewustwording en normstelling binnen het vak, vaak in een context waarin instituties zwak waren en politieke druk nooit ver weg.

Nieuwe uitdagingen in het digitale tijdperk
Volgens de huidige voorzitter Naomi Hoever bevindt de journalistiek zich opnieuw in moeilijke vaarwateren. “Met de komst van sociale media wanen velen zich journalist, waardoor het werk van echte beroepsjournalisten ondergesneeuwd dreigt te raken,” zegt zij desgevraagd aan Starnieuws. Hoever, die al 19 jaar actief is als journalist, tien jaar lid van de SVJ en sinds twee jaar voorzitter, stelt dat het huidige bestuur sinds 2024 bewust heeft ingezet op ordening van de sector.

Accreditatie als keerpunt
Een belangrijk instrument daarbij is de invoering van accreditatie voor beroepsjournalisten. Tijdens een algemene ledenvergadering in oktober vorig jaar werd een accreditatiecommissie ingesteld, bestaande uit Wilfred Leeuwin (voorzitter), Nita Ramcharan, en Ivan Cairo. Alle drie leden zijn voorzitter geweest van de SVJ.

Vandaag, 8 februari, de jaardag van de SVJ, zullen voor het eerst accreditatiebadges op een feestvergadering worden uitgereikt aan leden die voldoen aan de beroepscriteria. Ook zullen die dag nieuwe leden worden toegelaten tot de vereniging.

Hoever merkt op dat de SVJ-badges meer is dan een administratieve handeling. Het gaat om het toekennen van een keurmerk dat duidelijk maakt wie beroepsmatig journalistiek bedrijft en wie niet.

Terug naar gezag en vertrouwen
De SVJ hoopt dat deze stap bijdraagt aan het herstel van gezag, geloofwaardigheid en respect voor het journalistieke beroep. In een tijd van desinformatie, opinie vermomd als nieuws en ongecontroleerde online publicaties, wil de vereniging opnieuw duidelijkheid scheppen: wie werkt volgens journalistieke normen, en wie niet.

Na 35 jaar staat de SVJ daarmee opnieuw op een kruispunt – net als bij haar ontstaan. Toen ging het om het overbruggen van verdeeldheid; nu om het bewaken van kwaliteit. In beide gevallen staat dezelfde overtuiging centraal: dat een vrije, professionele journalistiek onmisbaar is voor de democratische rechtsstaat.