Wrakstukken van het vliegtuig dat toebehoorde aan Ukraine Internationale Airlines. De Boeing stortte kort na opstijgen van de Iraanse Imam Khomeini airport neer in de buitenwijken van Teheran. (Foto: Reuters)
Iran zei vandaag, vrijdag, dat het zelf de blackbox-opnamen wilde downloaden van het Oekraïens vliegtuig dat woensdag is gecrasht en waarbij alle 176 mensen aan boord zijn gedood. Het besluit van Iran volgt op uitspraken van Canada en anderen die stellen dat het vliegtuig - waarschijnlijk per ongeluk- door een Iraanse raket was neergehaald.

Iran heeft ontkend dat de Boeing 737-800 werd neergeschoten door een raket. Het zei dat het één of twee maanden kan duren om informatie uit de geluids- en vluchtgegevensrecorders te halen. Het zei dat het Rusland, Canada, Frankrijk of Oekraïne kon vragen als het hulp nodig had. Teheran zei ook dat het onderzoek één of twee jaar zou duren.

De Oekraïense president Volodymyr Zelenskiy zei dat hij een raketaanval niet kon uitsluiten, maar dit was niet bevestigd. Kiev heeft gezegd dat zijn onderzoekers de crashsite wilden doorzoeken op puin van een door Rusland gemaakte raket die door Iran wordt gebruikt.

De vlucht van Ukraine International Airlines naar Kiev vanuit Teheran stortte woensdag neer, toen Iran op scherp was voor een Amerikaanse militaire reactie uren na het afvuren van raketten op Amerikaanse doelen in Irak. Het incident draagt ​​bij aan de internationale druk op Iran, na maanden van spanningen met de Verenigde Staten en vervolgens de oog om oog, tand om tand militaire aanvallen. Washington doodde vorige week een Iraanse generaal bij een drone-aanval in Irak, wat de raketlanceringen van Teheran op gang bracht.

Op sociale media hebben veel Iraniërs woede geuit over het feit dat het vliegtuig mocht opstijgen en zorgen geuit omdat beelden, die niet onafhankelijk konden worden geverifieerd, op Twitter circuleerden, wat suggereert dat de crashplaats door bullozers was gewist. Iran heeft niet officieel gereageerd op de speculatie, hoewel sommige Iraniërs foto's plaatsten waarin het idee werd verworpen.

"We downloaden liever de zwarte dozen in Iran. Maar als we zien dat we dat niet kunnen doen omdat de dozen beschadigd zijn, dan zullen we hulp zoeken," vertelde Ali Abedzadeh, hoofd van de Burgerluchtvaartorganisatie van Iran, op een persconferentie in Teheran. Staatstelevisie liet eerder de gehavende zwarte dozen zien en zei dat hun informatie kon worden gedownload en geanalyseerd.

De Canadese premier Justin Trudeau heeft verwijzend naar inlichtingen uit Canada en andere bronnen, een Iraanse raket de schuld gegeven voor het neerhalen van het vliegtuig met 63 Canadezen aan boord, hoewel hij zei dat het "misschien onbedoeld was".

"Het bewijs geeft aan dat het vliegtuig werd neergeschoten door een Iraanse grond-lucht raket," zei hij. De officier van justitie van Oekraïne vroeg Canada "informatie aan de Canadeze zijde te verstrekken die strafrechtelijk onderzoek zou kunnen vergemakkelijken" naar de crash.

Fout
Het Franse BEA-bureau voor luchtongevallen zei dat het bij het onderzoek zou worden betrokken. BEA hielp bij het analyseren van gegevens van de vluchtrecorder van een Boeing die vorig jaar in Ethiopië crashte.

Een Amerikaanse functionaris, die satellietgegevens citeert, zei dat Washington met een hoge mate van zekerheid had geconcludeerd dat luchtafweerraketten het vliegtuig ten onrechte hebben neergehaald. De ambtenaar zei dat de gegevens het vliegtuig gedurende twee minuten na vertrek uit Teheran vertoonden toen hitte signaturen van twee grond-luchtraketten werden gedetecteerd. Er was een explosie in de buurt en uit warmtegegevens bleek dat het vliegtuig in brand stond toen het viel. Amerikaanse militaire satellieten detecteren infrarode missies van warmte.

De Amerikaanse president Donald Trump zei dat hij geloofde dat "iemand een fout had kunnen maken". Een verdedigingsexpert zei dat de radarsignatuur van het vliegtuig vergelijkbaar zou zijn geweest met een Amerikaans militair transportvliegtuig.

Samenwerking
Iran ontkende dat het vliegtuig was geraakt door een raket en zei dat dergelijke rapporten "psychologische oorlogvoering tegen Iran" waren. "Al die landen waarvan de burgers aan boord van het vliegtuig zaten, kunnen vertegenwoordigers sturen en we dringen er bij Boeing op aan zijn vertegenwoordiger te sturen om deel te nemen aan het onderzoek naar de zwarte doos," zei woordvoerder Ali Rabiei.

Vertegenwoordigers van de VS, Canada en Frankrijk zouden naar Teheran reizen om vergaderingen bij te wonen voor het door Iran geleide crashonderzoek, meldden de Iraanse staatsmedia. Washington en Ottawa hebben geen diplomatieke betrekkingen met Teheran.

De burgerluchtvaartorganisatie van Iran zei in een eerste rapport minder dan 24 uur na het incident dat het drie jaar oude passagiersvliegtuig, dat zijn laatste geplande onderhoud op maandag had, na het opstijgen een technisch probleem ondervond en op weg was naar een nabijgelegen luchthaven voordat het neerstortte. Onderzoek naar vliegtuigongevallen kan maanden duren en initiële rapporten binnen 24 uur zijn zeldzaam.

De Transport Safety Board van Canada zei dat het afspraken maakte om de site te bezoeken na een Iraanse uitnodiging. De Amerikaanse National Transportation Safety Board (NTSB) zei dat het een vertegenwoordiger had aangewezen om deel te nemen aan het onderzoek.

Boeing zei dat het de NTSB zou ondersteunen. Het bedrijf heeft te maken met twee dodelijke crashes van 737 MAX-vliegtuigen, waaronder die in Ethiopië, die vorig jaar tot het aan de grond houden van het model hebben geleid. Het crashvliegtuig werd gebouwd in 2016 en is de vorige generatie van de 737 vóór de MAX.