De Amerikaanse president, Donald Trump, geeft een verklaring over Iran. Hij wordt geflankeerd door minister Mark Esper van Defensie, vicepresident Mike Pence en militaire leiders in de Grand Foyer van het Witte Huis in Washington. (Foto: Reuters)
De Amerikaanse president Donald Trump heeft zich woensdag onthouden van woedende retoriek tegen Iran. De twee landen lijken te proberen een crisis tegen de Amerikaanse moord op de Iraanse militaire commandant Qassem Soleimani te voorkomen. In een toespraak in het Witte Huis zei Trump dat de Verenigde Staten niet noodzakelijkerwijs militair hoefde te reageren op Iraanse raketaanvallen op militaire bases die Amerikaanse troepen huisvesten in Irak.

Hij deelde mee dat er geen Amerikanen gewond waren geraakt bij de aanvallen. “Het feit dat we dit geweldige leger en materieel hebben, betekent echter niet dat we het moeten gebruiken. We willen het niet gebruiken. Amerikaanse kracht, zowel militair als economisch, is het beste afschrikmiddel," zei hij. "Onze grote Amerikaanse troepen zijn op alles voorbereid. Iran lijkt zich terug te trekken, wat een goede zaak is voor alle betrokken partijen en een zeer goede zaak voor de wereld."

Trump stopte onmiddellijk met het uiten van een directe dreiging van militaire actie tegen Iran, maar zei dat de Verenigde Staten "onmiddellijk aanvullende straffen zal opleggen aan het Iraanse regime" in reactie op wat hij "Iraanse agressie" noemde. Hij noemde geen specifieke maatregelen. Iraanse troepen vuurden woensdag raketten af ​​op militaire bases die Amerikaanse troepen huisvesten in Irak als vergelding voor de moord op de Iraanse generaal Soleimani in Irak.

De Iraanse Opperste leider Ayatollah Ali Khamenei, die een bijeenkomst van Iraniërs toesprak die "Dood aan Amerika" riepen, zei dat de raketaanvallen een "klap in het gezicht" van de Verenigde Staten waren en dat Amerikaanse troepen de regio zouden moeten verlaten. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Mohammad Javad Zarif had gezegd dat de aanvallen het antwoord van Teheran op de moord op Soleimani hadden "afgesloten".  Soleimani was verantwoordelijk voor het opbouwen van het Iraanse netwerk van proxy-legers in het Midden-Oosten. Hij werd dinsdag begraven in zijn geboortestad Kerman na dagen van nationale rouw. "We streven niet naar escalatie of oorlog, maar zullen onszelf verdedigen tegen elke agressie", schreef Zarif op Twitter.

Nucleaire deal
De toespraak van Trump stond in contrast met zijn harde retoriek over Iran in de afgelopen dagen. De Republikeinse president had gezworen "onevenredig" terug te slaan als Iran wraak zou nemen op de moord op Soleimani. Trump zei zaterdag dat de Verenigde Staten zich op 52 Iraanse sites had gericht, waaronder sites die belangrijk zijn voor de cultuur van het land. Hij werd bekritiseerd voor die opmerking, zelfs door Amerikaanse politieke bondgenoten. Hij kwam daar later op terug door te zeggen dat de Verenigde Staten het internationale recht zou naleven.

Op woensdag beloofde Trump opnieuw dat hij Iran geen nucleair wapen zou toestaan ​​en drong hij er bij wereldmachten op aan om een ​​nucleair akkoord van 2015 met Iran te beëindigen. Washington stapte in 2018 uit de deal. Trump spoorde de wereldmachten aan om te werken aan een nieuwe deal, een kwestie die centraal staat in stijgende spanningen tussen Washington en Teheran. Iran heeft nieuwe gesprekken afgewezen.

Er waren geen onmiddellijke reacties van Iraanse functionarissen op de opmerkingen van Trump. Het persbureau Fars beschreef de opmerkingen van de Amerikaanse president als een 'grote terugtrekking van bedreigingen'.

De reactie van Trump in de onmiddellijke nasleep van de aanslagen van woensdag was om op Twitter te zeggen dat "Alles is goed!" En dat Washington de schade aan het beoordelen was. Die tweet en de opmerking van de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken hadden een aantal aanvankelijke zorgen over een bredere oorlog weggenomen en bracht rust op de zenuwachtige financiële markten. De olieprijzen zakten terug na een vroege piek.

Amerikaanse en Europese overheidsbronnen zeiden dat ze geloofden dat Iran doelbewust had geprobeerd Amerikaanse militaire slachtoffers bij zijn raketaanvallen te voorkomen om een ​​escalatie te voorkomen. Maar een Iraanse woordvoerder van het leger had 'buitenlandse media-berichten' ontkend dat er vóór de aanval een soort coördinatie tussen Iran en de Verenigde Staten was geweest om bases te evacueren, zei persbureau Fars. De vorige maand werd een afzettingsprocedure tegen de Amerikaanse president goedgekeurd en staat hij voor een verkiezing in november.

De Iraanse staatstelevisie zei dat Iran woensdag 15 ballistische raketten vanaf zijn grondgebied op Amerikaanse doelen in zijn buurland Irak had afgeschoten. Het Pentagon zei dat de vliegbasis Al-Asad en een andere faciliteit in Erbil in Irak werden getroffen. Analisten zeiden dat Iran elk conventioneel militair conflict met superieure Amerikaanse troepen wilde vermijden.