Werknemers op een goudverwerkingsbedrijf in waar het grootste deel van de productie is bestemd voor de export. (Foto: Ranu Abhelakh/Reuters)
Ondanks de aanhoudende wereldwijde vertraging heeft Suriname voorzien in een sterke, binnenlandse aanpassingsprogramma dat helpt bij een economische ommekeer. Temidden van de financiële crisis maakt Suriname zich op om te groeien op een duurzame tempo, zonder het risico op oververhitting. De autoriteiten zijn bezig met ingrijpende structurele hervormingen.

Economen van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) hebben in een recent conferentierapport een overzicht gegeven van de maatregelen die de Surinaamse autoriteiten hebben genomen. Ze hebben de belangrijkste prestaties – een uniforme vreemde valutamarkt, prijsstabiliteit en aanzienlijke fiscale voordelen – benadrukt.

Positief voorbeeld
De macro-economische stabiliteit van Suriname is ook een positief voorbeeld voor de Caribische regio van hoe zinvol en veelomvattend aanpassing is op voorwaarde dat het goed is ontworpen, goed is geregeld en uitgevoerd door de overheid met inzet en vastberadenheid.

De drie-daagse conferentie, georganiseerd door de Centrale Bank van Suriname, was gericht op de Caribische uitdagingen en beleidsopties. In zijn meest recente beoordeling van de economie van Suriname, stelt het IMF dat de economische activiteit sterk blijft, en de inflatiedruk aanzienlijk is afgenomen. Suriname is naar schatting in 2012 gegroeid met 4 procent. De groei is volgens het IMF te danken aan de olie-en goudsector, evenals de publieke investeringen.

Impact wereldwijde groeivertraging
En toch was Suriname niet helemaal immuun voor de wereldwijde financiële crisis. Na een periode van snelle groei en gunstige grondstoffenprijzen, heeft de recente crisis Suriname voornamelijk via de handel getroffen.

Suriname is in hoge mate afhankelijk van drie grondstoffen: goud, olie en alumina. Samen zijn zij goed voor ongeveer 95 procent van de totale export. Tijdens 2008-2009 vertraagde de bbp-groei als gevolg van de afgenomen externe vraag en internationale prijsdalingen. Op hetzelfde moment verslechterde de begrotingssituatie fors, de belastinginkomsten vielen terug en de uitgaven stegen, vooral op de lonen. In feite speelde het fiscale beleid een anticyclisch rol. Vrije monetaire beleidsmaatregelen waren in overeenstemming met het resulterende tekort.

De druk van de hogere internationale voedsel- en brandstofprijzen joeg de inflatie begin 2010 tot dubbele cijfers. Overtollige liquiditeit en de verhoogde onzekerheid in verband met de verkiezingen in 2010, resulteerden in een marge van bijna 40 procent tussen de officiële vaste wisselkoers en de parallelle marktkoers. Er ontstond een ernstige verstoring op de vreemde valutamarkt, waarbij de inkomsten naar de informele sector gingen en de commerciële banken werden omzeild. De overheid werd beroofd van de volledige waarde van de inkomsten die worden opgepot in Amerikaanse dollars.

Stabilisatiemaatregelen
Voor de nieuwe regering die medio 2010 aantrad, gold de onevenwichtige wisselkoers als een hoge prioriteit in het kader van een uitgebreid aanpassingsprogramma. Met een stijgende inflatie en schaarse vreemde valuta schaars in de commerciële markt, was het beleidspakket gericht op herstel van het binnenlandse evenwicht en de prijsstabiliteit. De autoriteiten zagen ook de behoefte aan een strak monetair en fiscaal beleid met het oog op het voorkomen van een inflatoire spiraal.

Het door het IMF gesteunde aanpassingsprogramma werd snel uitgevoerd. De eerste stap was devaluatie van de Surinaamse dollar met 20 procent in januari 2011. De belastingen op brandstof, gokken, alcohol en tabak werden verhoogd, terwijl er tijdelijke subsidies aan de meest kwetsbaren werd ingevoerd. Andere uitgaven werden strak in de hand gehouden, vooral voor goederen en diensten en de lonen, om ruimte te creëren voor grotere investeringen in menselijk kapitaal en infrastructuur.

Ook de binnenlandse betalingsachterstanden die waren opgebouwd in de afgelopen 12 tot 18 maanden werd weggewerkt. Op het monetaire front werd voldaan aan de reserveverplichting op buitenlandse deposito’s om betere liquiditeitscontrole van het commerciële bankwezen te garanderen.
Het beleidspakket is behoorlijk succesvol geweest, zeggen de IMF-economen. Bovendien bleef de Centrale Bank van Suriname in een gezond tempo reserves opbouwen, terwijl de totale schuld onder de 20 procent van het bbp wordt gehouden. De kredietverlening aan de particuliere sector heeft meer dynamiek en de regulering van en het toezicht op de financiële sector is versterkt nadat de nieuwe Wet op banktoezicht in 2011 in werking is getreden.

Cruciaal structurele hervormingen
Nu de stabiliteit is bereikt, richten de autoriteiten zich op structurele hervormingen waarmee Suriname veerkrachtiger zal zijn en op een duurzame manier kan groeien. Een belangrijke doelstelling op middellange termijn is om de structuur van de begroting te versterken door het verminderen van het niet-delfstoffen tekort tot het minstens het niveau van voor de crisis. Dit zal zorgen voor extra voorraden en helpen de fiscale rekeningen te beschermen tegen toekomstige prijsschokken. Omzet diversificatie maatregelen, zoals de invoering van een belasting over toegevoegde waarde, zullen de belastinggrondslag helpen verruimen en de inkomsten stabiliseren.

De autoriteiten blijven ook nog steeds een oogje in het zeil houden op de overheidsfinanciën. De uitgaven moeten in toom worden gehouden, terwijl er voldoende ruimte wordt geboden om in infrastructuur en menselijk kapitaal te investeren met het oog op een betere integratie en diversificatie van de economie. De autoriteiten werken ondertussen aan de oprichting van een soevereiniteits en stabiliteitsfonds om de verwachte meeropbrengsten uit met name de goudsector, te helpen beheren en de verwachte omzetstijging voor de komende generaties te bewaren.