In de oude Kiesregeling, die gold tot en met de verkiezingen van 25 mei 2020, was sprake van het districtenstelsel. Conform artikel 9 van deze oude Kiesregeling werd zowel aan Paramaribo als aan de overige negen kiesdistricten een vast aantal zetels toebedeeld. Dit leidde tot een oneerlijke verdeling van de zetels in De Nationale Assemblee (DNA) met name tussen de afvaardiging vanuit Paramaribo en het district Wanica enerzijds en de afvaardiging vanuit de overige acht kiesdistricten anderzijds. 

Bij de verkiezingen van 25 mei 2025 geldt de nieuwe Kiesregeling, waarbij het districtenstelsel is vervangen door het stelsel van landelijke evenredige vertegenwoordiging. Er is hierbij sprake van 1 kiesdistrict, waarvan de grenzen samenvallen met landsgrenzen van Suriname. De nieuwe Kiesregeling zorgt ervoor, dat elke stem even zwaar telt bij het bepalen van de uitslag van de verkiezingen. Dit komt, omdat in de nieuwe Kiesregeling sprake is van één uniforme kiesdeler (op basis van grootste gemiddelde en voorkeursstemmen). Deze uniforme kiesdeler geldt voor geheel Suriname. In de oude Kiesregeling was hiervan geen sprake.

Tabel 1: Verdeling van zetels op basis oude Kiesregeling bij verkiezingen van 25 mei 2020

Nu wordt nagegaan hoe de zetelverdeling bij de verkiezingen 25 mei 2020 zou zijn geweest, indien de nieuwe Kiesregeling toen van toepassing was. Hiervoor moet de uniforme kiesdeler voor 25 mei 2020 worden berekend door het aantal uitgebrachte stemmen (= 274.714) te delen door het aantal DNA-zetels (=51). De uitkomst is een uniforme kiesdeler van 5.387. Als wij voor de verkiezingen van 25 mei 2025 uitgaan van 401.427 kiesgerechtigden (bron: Min. van BIZA samen met CBB d.d. 7 maart 2025), een opkomst van 70% en 3% ongeldige stemmen, resulteert dit in 272.570 geldige stemmen en een geschatte uniforme kiesdeler van 5.344 voor 2025. Deze kiesdeler verschilt nauwelijks van de eerder berekende kiesdeler van 5.387 voor de verkiezingen van 25 mei 2020.

Tabel 2: Zetelverdeling verkiezingen 25 mei 2020 op basis van nieuwe Kiesregeling

Conclusie
Het districtenstelsel is met de invoering van de nieuwe Kiesregeling komen te vervallen. Feit blijft echter, dat ca. 68% van de kiesgerechtigden in Paramaribo en Wanica woonachtig is. In de oude Kiesregeling waren zij samen goed voor 24 DNA-zetels. In de nieuwe Kiesregeling zorgen zij samen voor ca. 35 DNA zetels. Aangenomen wordt, dat politieke partijen zich hiervan bewust zijn. Kiezers woonachtig in Paramaribo en Wanica zijn derhalve goud waard op 25 mei 2025!

Drs. Kenneth C.M. Lalji

Noot van de redactie:

De Surinaamse Kiesregeling of het Kiessysteem, kent geen kiesdeler. Er wordt gewerkt met het grootste gemiddelde. De kiesdeler (die je uiteraard kunt berekenen) kan een indicatie zijn voor ongeveer hoeveel zetels een partij haalt.

Bovendien wordt de kiesdeler niet bepaald door het aantal uitgebrachte stemmen te delen door het aantal zetels, maar door het GELDIG aantal uitgebrachte stemmen te delen door het aantal beschikbare zetels.

En om bij voorkeur gekozen te worden verschilt het aantal benodigde stemmen per partij. Stel een partij heeft 15.000 stemmen en 3 zetels, dan is het lijstquotiënt van die partij precies 5.000. Iedere kandidaat met 5 stemmen is op voorkeur gekozen. Maar partij B kan 16.000 stemmen hebben en 3 zetels, dan is het lijstquotiënt van die partij 5.333.