Prevost verrast als eerste Amerikaanse paus

Kardinaal Robert Prevost, al jarenlang missionaris in Latijns-Amerika, werd donderdag verrassend gekozen als de nieuwe leider van de Katholieke Kerk . Hij werd de eerste Amerikaanse paus en nam de naam Leo XIV aan.

Paus Leo verscheen op het centrale balkon van de Sint-Pietersbasiliek nadat er witte rook uit een schoorsteen boven op de Sixtijnse Kapel kwam. Dit betekende dat de 133 kiesmannen hem hadden gekozen als opvolger van Franciscus, die vorige maand overleed.

"Vrede zij met jullie allen," zei hij tegen de juichende menigte, vloeiend Italiaans sprekend. Hij sprak ook Spaans tijdens zijn korte toespraak, maar zei niets in het Engels.

Prevost (69) en oorspronkelijk afkomstig uit Chicago, heeft het grootste deel van zijn carrière als missionaris in Peru doorgebracht en heeft de dubbele Peruaanse nationaliteit. Hij werd pas in 2023 kardinaal. Hij heeft weinig media-interviews gegeven en staat bekend als een verlegen persoonlijkheid.

President Donald Trump feliciteerde hem snel met zijn benoeming tot eerste Amerikaanse paus. "Wat een opwinding, en wat een grote eer voor ons land. Ik kijk ernaar uit paus Leo XIV te ontmoeten. Het zal een zeer betekenisvol moment zijn!"

De nieuwe paus heeft echter vaker kritiek geuit op het beleid van Trump en vicepresident JD Vance, zo blijkt uit berichten op het X-account van Robert Prevost.

Massimo Faggioli, een Italiaanse academicus die het pausschap nauwlettend volgt, opperde dat de toon van Trumps presidentschap de kardinalen ertoe zou kunnen hebben aangezet om een ​​paus uit de VS te kiezen, die de president rechtstreeks zou kunnen weerleggen.

"De internationale omwenteling van de retoriek van het Trump-presidentschap heeft paradoxaal genoeg het onmogelijke mogelijk gemaakt", aldus Faggioli, hoogleraar aan de Villanova Universiteit in de VS.

"Trump heeft veel taboes doorbroken, en het conclaaf heeft nu hetzelfde gedaan - maar dan in een heel andere toon."

Lof uit Peru
De benoeming werd verwelkomd door de Peruaanse president Dina Boluarte. "Zijn nabijheid bij de mensen die het het hardst nodig hebben, heeft een onuitwisbare indruk achtergelaten in de harten van Peru", aldus haar kantoor in een bericht op X.

Prevost wordt de 267e katholieke paus na de dood van Franciscus, de eerste paus uit Latijns-Amerika die 12 jaar regeerde.

Franciscus streefde ernaar de gevestigde instelling open te stellen voor de moderne wereld. Hij voerde een reeks hervormingen door en maakte debat mogelijk over verdeeldheid zaaiende kwesties zoals de priesterwijding van vrouwen en een betere inclusie van LGBT-katholieken.

Leo bedankte Franciscus in zijn toespraak en herhaalde de oproep van zijn voorganger voor een Kerk die betrokken is bij de moderne wereld en "altijd op zoek is naar vrede, naastenliefde en nabijheid bij de mensen, vooral bij hen die lijden".

Hij werd niet als een koploper gezien en er heerste een kort moment van onzekerheid toen zijn naam werd omgeroepen op het volle Sint-Pietersplein, waarna mensen begonnen te klappen en te juichen.

"Ik ben gewoon heel blij. Ik hoop dat dit een liefdevollere gemeenschap in Amerika kan brengen. Ik denk dat er veel haat is in Amerika. Ik denk dat er veel racisme is. Ik heb het zelf meegemaakt," zei Lailah Brown (28), een Afro-Amerikaanse uit Seattle. "Ik hoop dat Amerika de paus niet in verlegenheid brengt", zei ze.

In tegenstelling tot Franciscus, die vanaf zijn verkiezing in 2013 afstand deed van de attributen van het pausschap, droeg Prevost een traditioneel rood pauselijk gewaad over zijn witte soutane toen hij voor het eerst verscheen als Leo XIV.

SNAP, een Amerikaanse belangenorganisatie die opkomt voor slachtoffers van seksueel misbruik door geestelijken, uitte haar "grote bezorgdheid" over zijn verkiezing en herhaalde de beschuldigingen dat Prevost in het verleden in Chicago en Peru geen actie heeft ondernomen tegen vermeende roofzuchtige priesters.

"Je kunt een einde maken aan de misbruikcrisis. De vraag is alleen of je dat ook wilt doen?", staat in een verklaring aan de nieuwe paus.

In een interview met de website Vatican News in 2023 zei Prevost dat de Kerk transparant en eerlijk moet zijn in de omgang met beschuldigingen van misbruik.

Chicago viert
Een menigte geestelijken en personeelsleden van de Catholic Theological Union in Chicago barstte in een vreugdevol gejuich uit toen paus Leo het balkon van het Vaticaan opliep, ongeveer veertig jaar nadat hij zijn diploma aan de South Side-school had behaald.

"Het was een explosie van opwinding en gejuich die door de zaal opsteeg... velen van ons waren gewoonweg ongelovig en konden geen woorden vinden om onze vreugde en trots uit te drukken", aldus zuster Barbara Reid, voorzitter van de theologische faculteit.

Paus Leo studeerde in 1982 af aan de school met een masterdiploma. Reid noemde Leo intellectueel briljant en zei dat hij een buitengewoon meelevend hart heeft.

"Het is een ongebruikelijke mix die hem tot een leider maakt die kritisch kan denken, maar ook luistert naar de noodkreten van de allerarmsten en altijd rekening houdt met degenen die het het hardst nodig hebben," zei ze.

De naam Leo
De laatste paus die de naam Leo aannam, leidde de Kerk van 1878 tot 1903. Leo XIII stond bekend om zijn toegewijde aandacht voor sociale rechtvaardigheid en wordt vaak geprezen als degene die de basis heeft gelegd voor de moderne katholieke sociale leer.

Prevost heeft de aandacht van zijn collega's getrokken vanwege zijn rustige stijl en zijn steun voor Franciscus, en vooral vanwege zijn inzet voor kwesties op het gebied van sociale rechtvaardigheid.

Prevost was van 2015 tot 2023 bisschop in Chiclayo, in het noordwesten van Peru.

Dat jaar haalde Franciscus hem naar Rome om leiding te geven aan het Vaticaanse bureau dat moest bepalen welke priesters als katholieke bisschoppen over de hele wereld zouden dienen. Hij was dus nauw betrokken bij de selectie van veel bisschoppen ter wereld.