Net zoals de kanarie vroeger een levensreddend signaal vormde voor mijnwerkers bij het vrijkomen van giftig gas of zuurstoftekort, zo is het recente signaal van het Hof van Justitie een krachtige wake-up call voor Suriname en zijn democratische waarden. Maar wat is precies het signaal dat het Hof afgeeft? Wat zegt dit over de huidige toestand van het land – en belangrijker nog – wat moeten de Surinaamse burgers hiermee doen?

De uitspraak van het Hof van Justitie – Civarno 2025, 23 april 2025 (WI\025-106.vol / CIVAR No. 2025H00065)

De kern van deze zaak is dat de deelname van de Volkspartij Leefbaar Suriname (VLS) aan de verkiezingen op ressortsraadsniveau weliswaar als rechtsgeldig wordt erkend, maar tóch niet wordt toegestaan. Het Hof verbindt deelname aan de verkiezingen met het risico op 'constitutionele problemen', 'afname van vertrouwen in de democratie', 'politieke spanningen' en 'economische onzekerheid'. Volgens het Hof is het dus gerechtvaardigd om een 'klein' belang – zoals het recht van een partij op deelname – opzij te schuiven in het belang van maatschappelijke stabiliteit.

De implicatie? De Surinaamse samenleving zou ernstig ontwricht kunnen raken als de verkiezingsagenda of -datum gewijzigd wordt. Maar waar blijft de maatschappelijke reactie op deze zware bewoordingen? Wat zijn de concrete aanwijzingen van het Hof dat de samenleving kan instorten bij uitstel? Moet het volk zich voorbereiden op chaos, noodpakketten inslaan of vrezen voor geweld?

Wie waarborgt nog rust en orde?
De leiders van instituten zoals Justitie, Politie, Defensie en Binnenlandse Zaken zouden moeten optreden om rust en orde te waarborgen. Het staatshoofd zou eenheid en stabiliteit moeten uitstralen. Zelfs gevestigde politieke partijen blijven stil bij deze alarmerende belangenafweging van het Hof.

De harde waarheid is: het Surinaamse volk is niet dom of onwetend – het wordt dom en onwetend gehouden.
Waarom grijpt men niet in als het Tigri-gebied verloren dreigt te gaan?
Als natuurlijke rijkdommen worden geplunderd?
Als mensen sterven bij gebrek aan goede zorg?
Als rivieren en gronden worden vervuild?
Als corruptie en vriendjespolitiek de rechtsstaat ondermijnen?

Is het recht op deelname aan verkiezingen – een fundamenteel recht – werkelijk zo’n klein belang?

Geleidelijke uitholling
Beetje bij beetje wordt het vertrouwen in democratie, rechtsstaat en economische toekomst uitgehold. Corruptie, vriendjespolitiek, institutionele discriminatie en incompetentie zorgen voor een ongelijk speelveld. En zoals het gezegde luidt: wie ontrouw is in het kleine, zal het ook zijn in het grote. Een systeem dat onrechtvaardig is in het kleine, is per definitie onrechtvaardig in het geheel.

Signalen serieus nemen
Volgens het Hof bevindt Suriname zich in het oog van de storm. Het zwijgen van de volksvertegenwoordiging is oorverdovend. Als de verkiezingen geen doorgang vinden, waarschuwt het Hof, zal Suriname oogsten wat eerdere regeringen aan onrust hebben gezaaid.

Vogelkenners herkennen het lied van de twa-twa (picolet). Het klinkt aangenaam, maar wanneer is het een lied van verleiding – en wanneer een waarschuwing? Het Surinaamse volk heeft recht op duidelijkheid: als er risico’s zijn op maatschappelijke onlusten, heeft men recht op voorbereidingen en bescherming.

Oproep van VLS
De Volkspartij Leefbaar Suriname (VLS) heeft middels een petitie haar zorgen geuit over de uitspraak en signalen van het Hof en de persrechter. Het is een oproep – niet alleen van VLS – maar ook aan de volksvertegenwoordiging om dit onderwerp de hoogste prioriteit te geven. Voor de bescherming van de democratie, van het volk en van de toekomst van Suriname.

Slotwoord
Op 25 mei 2025 moet de lont uit het kruitvat gehaald zijn. De uitslag van de verkiezingen moet niet leiden tot chaos, maar tot stabiliteit, vertrouwen en vooruitgang. Laat dit het begin zijn van een welvarend, transparant en leefbaar Suriname.

Anand Jharap