"Dat heeft hij niet geschreven. Dat heeft AI gedaan."
Het is een opmerking die ik steeds vaker hoor. Alsof daarmee meteen de waarde van een artikel, een advies of een boek ter discussie wordt gesteld.

Artificial Intelligence (AI) is niet meer weg te denken uit onze samenleving. Bedrijven gebruiken AI voor het schrijven van e-mails, het maken van vergaderverslagen, het opstellen van procesbeschrijvingen en werkinstructies, het analyseren van data en zelfs voor het opstellen van juridische en fiscale adviezen. Ook journalisten, accountants, advocaten, artsen en ICT-specialisten maken er steeds vaker gebruik van.

Volgens recente cijfers investeert inmiddels meer dan de helft van de bedrijven actief in AI. Dat is ook begrijpelijk. AI maakt processen sneller, efficiënter en vaak ook beter. Toch valt mij iets op. Vrijwel ieder serieus AI-programma eindigt met dezelfde waarschuwing: controleer de uitkomst en raadpleeg bij belangrijke beslissingen een deskundige. Bij medische vragen luidt het advies: neem contact op met uw huisarts. Bij juridische of fiscale vragen wordt verwezen naar een specialist. Met andere woorden: uiteindelijk blijft de mens verantwoordelijk.

En juist daar begint mijn vraag. Van wie is een brief die met behulp van AI is geschreven? Van wie is een juridisch advies? Van wie is een belastingadvies, een opiniestuk of zelfs een boek dat met behulp van AI tot stand is gekomen? Steeds vaker hoor ik: "Dat komt niet van de auteur, maar van AI." Maar klopt dat wel?

Stel dezelfde vraag eens op een ander terrein. Een beeldhouwer gebruikt een beitel van uitstekende kwaliteit. Niemand zal beweren dat de beitel het beeld heeft gemaakt. Een schilder gebruikt hoogwaardige penselen, een perfect opgespannen doek en de beste olieverf. Toch zeggen wij niet dat het penseel de kunstenaar is of dat het doek de eigenaar van het schilderij is. Een pianist bespeelt een Steinway-vleugel. Het applaus is voor de pianist, niet voor de piano.

Waarom zouden we bij AI dan ineens anders redeneren?

AI beschikt over een enorme hoeveelheid informatie. Het kan verbanden leggen, teksten genereren en suggesties doen. Maar AI kent geen overtuiging, geen verantwoordelijkheid en geen moreel besef. AI weet niet wat rechtvaardigheid is, voelt geen twijfel en draagt ook geen aansprakelijkheid voor de gevolgen van een advies.

Dat doet de mens. De mens bepaalt de vraag. De mens beoordeelt de antwoorden. De mens kiest wat wordt overgenomen en wat wordt verworpen.

En uiteindelijk is het de mens die zijn naam onder het document zet en daarvoor verantwoordelijkheid draagt.

Misschien moeten we AI daarom niet zien als de auteur, maar als het meest geavanceerde gereedschap dat de mens ooit heeft ontwikkeld. Niet wezenlijk anders dan de beitel van de beeldhouwer, het penseel van de schilder of de camera van de fotograaf. Het gereedschap maakt iets mogelijk, maar bepaalt niet wat er wordt gecreëerd.

Dat betekent niet dat AI geen invloed heeft. Integendeel. Het verandert de manier waarop wij werken, communiceren en kennis vergaren. Maar het verandert niet wie uiteindelijk denkt, afweegt, beslist en verantwoordelijk is.

Misschien moeten we daarom stoppen met de vraag: "Is dit door AI geschreven?"

De belangrijkere vraag is: Van wie is de gedachte en wie is verantwoordelijk?

Want uiteindelijk ontstaat een goed artikel niet door de technologie die wordt gebruikt, maar door degene die de vragen stelt, de keuzes maakt en bereid is verantwoordelijkheid te dragen voor het eindresultaat.

Overigens, voor de volledigheid: ook dit artikel heb ik met behulp van AI geschreven. De gedachten zijn echter van mij. Zoals de schilder eigenaar blijft van zijn schilderij, ook al gebruikte hij daarvoor de beste penselen.

Ismaël Kalaykhan