Voertuigen rijden over een weg terwijl rook opstijgt uit de Ras Tanura-olieraffinaderij van Saudi Aramco na een vermeende Iraanse droneaanval, te midden van het conflict tussen de VS en Israël met Iran, in Ras Tanura, Saudi-Arabië. (Foto: Reuters)
Het escalerende conflict in Iran en de bredere Golfregio zorgt voor ernstige verstoringen in de wereldwijde olievoorziening, met toenemende economische en logistieke gevolgen. Door militaire acties en raketaanvallen in en rond de Straat van Hormuz, een cruciale doorvoerroute voor ongeveer een vijfde van de mondiale oliehandel, zijn ten minste vier tankers beschadigd en zijn meer dan 150 schepen vast komen te liggen. Een zeeman kwam om het leven.

De toenemende gevaren in het gebied leiden tot annuleringen van oorlogsriskoverzekeringen door grote maritieme verzekeraars zoals Gard, Skuld en de London P&I Club. Deze dekking wordt vanaf 5 maart niet meer aangeboden voor schepen die de Golfregio en de wateren rond Iran en Israël bevaren. Dit veroorzaakt een stijging van de verzekerings- en vervoerskosten.

Door het conflict is de scheepvaart door de Straat van Hormuz vrijwel tot stilstand gekomen. Tankers, waaronder olie- en vloeibaar aardgas (LNG)-schepen, liggen geankerd voor de kusten van belangrijke olieproducerende landen zoals Irak, Saudi-Arabië en Qatar. De Iraanse sluiting van de doorvaart dwong vooral Aziatische regeringen en raffinaderijen hun oliereserves te herzien en noodplannen te maken.

Prijzen in vrije val: olie en gas fors duurder
De onzekerheid en verstoringen leidden tot een forse stijging van de olie- en gasprijzen. Brent-olie futures stegen meer dan 7%, terwijl Europese aardgasprijzen ook een flinke impuls kregen. De prijs van ruwe olie schoot maandag omhoog tot boven de 82 dollar per vat, het hoogste niveau sinds januari 2025.

De kosten voor het verschepen van olie van het Midden-Oosten naar Azië zijn bijna verdrievoudigd sinds het begin van 2026. Het benchmarktarief voor het huren van een zeer grote olietanker op de route naar China ligt inmiddels rond 12 miljoen dollar per reis, mede doordat rederijen en eigenaren weigeren risico’s te nemen door het conflict.

De militaire acties hebben geleid tot stilleggingen van belangrijke energie-installaties in de regio. Qatar, ’s werelds grootste exporteur van vloeibaar aardgas, heeft de productie tijdelijk stopgezet. In Saudi-Arabië werd de grootste raffinaderij van het land, Ras Tanura, gesloten na een drone-aanval. Ook in Irak en Israël werden olie- en gasvelden tijdelijk buiten gebruik gesteld als voorzorgsmaatregel.

Wereldwijde impact en vooruitzichten
De verstoring van de olieleveringen zet de wereldwijde energiemarkt onder druk, wat gevolgen heeft voor economieën wereldwijd. Hogere brandstofprijzen leiden tot stijgende kosten voor transport en productie, wat op zijn beurt inflatie aanjaagt en de koopkracht van consumenten onder druk zet.

De situatie benadrukt de kwetsbaarheid van de wereldwijde toeleveringsketens en de afhankelijkheid van geopolitiek gevoelige regio’s voor energievoorziening. Analisten verwachten dat de hoge vervoerskosten en verzekeringspremies voorlopig aanhouden, zolang het conflict voortduurt.

De wereld kijkt gespannen toe of diplomatieke stappen het tij kunnen keren en verdere economische schade kunnen voorkomen. Voor nu blijft de oliemarkt volatiel en de risico’s hoog, met directe gevolgen voor zowel producenten als consumenten wereldwijd.